Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
35 Türkçe karşılık · 50 madde
olmak 5
bey olmak 1
- beglen- fiil KarahanlıBey olmak, beyleşmek
var olmak 2
yok olmak 3
dost olmak 1
- dostlaş- fiil KarahanlıDost olmak, dostluk kurmak
mest olmak 1
- esür- fiil UygurKarahanlı2. anlam: mest olmak, kendinden geçmek
razı olmak 1
- egil- fiil Karahanlı2. anlam: Boyun eğmek, razı olmak
tabi olmak 1
- bazlan- fiil OrhonBoyun eğmek, tabi olmak
tâbi olmak 1
- içik- fiil OrhonKarahanlıtâbi olmak, boyun eğmek, içine girmek
hazır olmak 1
- ėtil- fiil UygurKarahanlı3. anlam: Olgunlaşmak, hazır olmak
helak olmak 1
- helak isim KarahanlıHelak, yok olma; helak etmek, helak olmak
olası olmak 1
- bol- fiil OrhonUygurKarahanlı3. anlam: -abilmek, olası olmak; gereklilik
sahip olmak 1
- erklen- fiil KarahanlıSahip olmak, egemen olmak
altüst olmak 1
- artaş- fiil KarahanlıBozulmak, altüst olmak
destek olmak 1
- arḳaş- fiil KarahanlıBirbirine arka olmak, destek olmak
egemen olmak 2
farklı olmak 1
- adırıl- fiil UygurAyrılmak, farklı olmak, ayırt edilmek
noksan olmak 1
- eksü- fiil KarahanlıEksilmek, azalmak, noksan olmak
sarhoş olmak 1
- esür- fiil UygurKarahanlıSarhoş olmak, esrimek
teslim olmak 1
- boyun isim Karahanlı2. anlam: boyun eğmek, itaat etmek; boyun eğmek; teslim olmak
yahudi olmak 1
- cuhud isim KarahanlıYahudi; Yahudi olmak, Yahudiliği seçmek
alt üst olmak 1
- aḳtarıl- fiil UygurDevrilmek, alt üst olmak
bayındır olmak 1
- ėtil- fiil UygurKarahanlı2. anlam: Düzene girmek, yoluna girmek, bayındır olmak
birlikte olmak 1
- boluş- fiil UygurKarahanlıBirbirine olmak, birlikte olmak
hükümdar olmak 1
- elan- fiil UygurHükümdar olmak, ülke sahibi olmak
birbirine olmak 1
- boluş- fiil UygurKarahanlıBirbirine olmak, birlikte olmak
il sahibi olmak 1
- ėlle- fiil OrhonDevlet kurmak, il sahibi olmak
söz sahibi olmak 1
- erked- fiil KarahanlıGücü yetmek, söz sahibi olmak
başta olmak üzere 2
ülke sahibi olmak 1
- elan- fiil UygurHükümdar olmak, ülke sahibi olmak
huzur içinde olmak 1
- inçrün- fiil KarahanlıRahatlamak, dinlenmek, huzur içinde olmak
sevgiye layık olmak 1
- amra- fiil Uygur3. anlam: sevilmek, sevgiye layık olmak
utanıp mahcup olmak 1
- eŋ- fiil UygurKarahanlıŞaşırıp kalmak, afallamak; utanıp mahcup olmak
birbirine arka olmak 1
- arḳaş- fiil KarahanlıBirbirine arka olmak, destek olmak
bir cana karşılık olmaksızın 1
- etözsüz KarahanlıBir cana karşılık olmaksızın
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “olmak” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- alḳıġ sıfat Uygur…ay uçsuz bucaksız çağlarda genişçe överek büyük geniş engin olmak…
- ‘ar isim Karahanlıarapça ār utanç ar ar etmek utanmak isa tanrı’ya kul olmaktan asla utanmaz…
- atlıg sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: ünlü adı sanı olan ünlü şanlı iyi adlı olmak istersen adı küçük olanı büyüttüm…
- basut isim UygurKarahanlı…n yardım isterler birbirine güç ve destek donanım ve destek olmak için…
- bayaġut isim Uygur…ısız zengin varlıklı tüccarlar zengin viśākha zengin tüccar olmakta zengin ev sahiplerinin soyunda…
- edlig sıfat Uygur…ı hep pek çok mallı varlıklı çok mallı mülklü zengin tüccar olmak mallı itibarlı olarak yaşaman…
- eke isim OrhonUygurKarahanlıabla büyük kız kardeş annem hatun başta olmak üzere analarım ablalarım prensesler ablamız inanç yıpar ablan yengen sevinçlidir baban deli ablan kör …
- ev isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …halkı ve mal mülk budist metinlerde evi barkı bırakıp rahip olmak evden çıkıp altı yıl çile ormanında evden çıkmış rahip kişiler evini barkını eksi…
- evvel sıfat Karahanlı…rinci sana döndüm ben müminlerin ilkiyim müslümanların ilki olmakla emrolundum onlar ilk kez size saldırmaya yöneldiler…
- ikende- Karahanlıanlamı kesinleşmeyen fiil dlt il olmak için öyle adamı kim yener…
- imin sıfat Karahanlı…vende tehlikeden uzak sizden de kendi kavimlerinden de emin olmak isteyenler korkma sen güvende olanlardansın kervanları yolda güvenle yürüt kendin…
- çoġluġ sıfat Uygur…k parıltılı büyük miğferli en üstün güçlü görkemli hükümdar olmak…
- büd- fiil Uygurabhidharma çevirisinde gerçekleşmek tamamlanmak geçerli olmak o gerekçe geçerlidir anlamı da geçerli olmaz dayanak olmamalı iki çeşit öğretiden yeti…
- fermanlan- fiil Karahanlı…tanrı’ya ibadet etmekle emrolundum âlemlerin rabbine teslim olmakla emrolundum yalnız kendinden sorumlusun…
- iişleş- fiil Uygur…ı kesinleşmeyen fiil abhidharma çevirisi alışmak içli dışlı olmak’ anlamı beklenir derin öğretiyi alışarak işittiklerinde kiri sonradan bulaşmıştır…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.