Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “ayı” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• abidarim isim Uygurbudist öğretisinin kavramları ayırıp çözümleyen felsefî bölümü abhidharma ve bu öğreti üzerine yazılmış inceleme abhidharma incelemesi abhidharma di…
• aḍınsıġ sıfat UygurKarahanlı2. anlam: daha başka türlü sapkınca bunu anlamadan başka türlü ayırıp tutarsa…
• aḳılıḳ isim Karahanlı…lık yarar ve iyilik bey cömertlikle yücelir cömertlik bütün ayıpların kirini yıkar…
• amraḳ sıfat Uygur2. anlam: ad olarak sevgili sevilen kişi birini sevdiğinden ayırdıysam başkasının sevgilisine göz dikmek…
• art isim UygurKarahanlıgeçit dağ sırtı ayı ile domuz geçitte karşılaşmış kimi geçitleri aşar…
• arıġ sıfat OrhonUygurKarahanlıtemiz arı saf temiz toprak temiz giysi ayın temiz ışığı arı duru gönül…
• asuri isim Uygur…er gandharvalar asuralar asuraların saray kapısı asura rahu ayı yutan asura soyunda…
• ay isim OrhonUygurKarahanlı…r yeşil gök güneş ay ve gece güneş ve ay tanrısı güneşin ve ayın ışığını engelleyerek ayım dolunaydı dolunay yüzü sevgili için güneşi ve ayı buyruğ…
• ayıḳ UygurKarahanlımaytrısimit’te kötü ayıġ yazımıyla kötü işler kaç türlü olur…
• azġır isim Karahanlı…ızlık erkek at benzetmede domuz gibi inatçı kurt gibi güçlü ayı aygır ve yak gibi kinci olmalı…
• aŋayu zarf Uygur…vmek gerekir özel bir çare olmadığını ayrı ayrı özel olarak ayırır özellikle yazdıran…
• baḳır isim UygurKarahanlı…ır olur gümüş cevher altın bakır insan bakırla altını görüp ayırt edemezse…
• baybajıḳi isim Uygur… okul adı vaibhāṣika mensubu dilbilgisi ve öteki şastraları ayırt ederek anlayan vaibhāṣika āryacandra bodisatva…
• begsig sıfat Karahanlıbey gibi beye benzer bey gibi ya da kul gibi kişiyi ayırt etmem…
• bėş sayı OrhonUygurKarahanlı…d tanrı beş tanrı ışık öğesi ile bir yılda beş kez savaştık ayın on beşinde beş büyük mudra beşi birden…
• bėşinç sayı OrhonUygurKarahanlıbeşinci bu beşinci tür öğrenimini bitirmiş arhat beşinci ayın yirmi dokuzunda beşinci sırada beşincisi ezgenti kadız’da…
• burc isim Karahanlıarapça burç zodyak bu ayın burcu yengeç bu güneşin burcu aslan bu burç kıpırdamaz bu güneşin burcu sabittir…
• butaḳ isim Karahanlıbudak dal ayın evi ardıç dalıdır…
• ėki sayı OrhonUygurKarahanlı…ovalayarak mızrakladı küçük kardeşim kül tigin ve iki şadla ayın ikisinde dağ içinde iki cin var iki nurlu saray güneş ve ay…
• ėkinti sayı OrhonUygurikinci ikinci olarak ikinci savaş ilk ayın altısında ikinci olarak koşulgak’ta edizlerle savaştık ikinci ayın on beşinde ikinci olarak da bütün tanr…
• erklig sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: efendi hükümdar hâkim güneşin hâkimi ayın hâkimi rüzgârın hâkimi cehennem bekçisine cehennemin hayvanlar âleminin hükümdarı yama gökte olan erklig…
• fasıḳ sıfat Karahanlı…ldan çıkmış günahkâr bizimle yoldan çıkmış topluluk arasını ayır bunlar fasıklardır tanrı fasık topluluğu doğru yola iletmez fasık yaramaz başıboşl…
• ġalat isim Karahanlıyanlış hata yazar halk arasında ayıba yer bıraktı yanlış anlamları yine söyledi…
• ḫalayıḳ isim Karahanlıhalayık yaratıklar insanlar yaratıkları zamanı bugünü yarattı yıldızlar bir kısmı yaratıklara ışık vermiş onu ne halk sever ne yaratan halk arasında…
• ḫalis sıfat Karahanlı…ı tanrı’nın ihlaslı kulları hariç onları halis bir niteliğe ayırdık…
• haram sıfat Karahanlı…u bir yıl helal bir yıl haram sayarlar helali haramı açıkça ayırırsa helal hep yitti haram arttı cimri haramdan çok altın gümüş topladı hani haramı…
• çarihuş Uygur…nlamı kesinleşmeyen söz maitrisimit cehennem tasviri yıllar ayılar boyunca çarihuştaki üzüm gibi onları tepip ezerler bağlamda üzüm sıkma yeri cend…
• çıġıltır özel ad Orhonşine usu yazıtında bir göl adı savaş yeri sekizinci ayın ikisinde çığıltır gölünde savaştım…
• ayd- fiil UygurKarahanlısormak sorguya çekmek ayıt- fiilinin bir yazımı olabilir şüphesini soran kişiler rab yarın o işini sorar sen bana sorarsın…
• boşu- fiil Uygur…kurtarsın beş tanrıyı ışığı kurtarmak aydınlığı karanlıktan ayırmak için bağları prangaları hep kırar çözer içe çekip tutan gücünü bırakmadıkça…
• bulġa- fiil OrhonUygur…landırır saldırıp düşmanı karıştırarak içeriden ben karıştırayım demiş zavallı canlıların oğlunu kızını karıştırdım ayırdım…
• esürt- fiil UygurKarahanlı…ek esritmek kimi devlet gelip esritirse bu devlet esritirse ayılmaz ey kardeş devlet seni esritmesin fili sarhoş edip…
• evril- fiil UygurKarahanlı…evrilmek dönüp durmak tanrı gökyüzünü yarattı o daima döner ayın burcu yengeç’tir bu ev döner yılan gibi dönüp arkasına kaçtı dönek dünyanın kutu d…
• iril- fiil Karahanlı…almak küçülmek gerilemek bu talih dolunay gibi yine eksilir ayım dolunaydı tamamen eksildi dolmuş ayı yine eksilmeye girdi yine eksilip kararır güz…
• çewril- fiil Karahanlıdönmek çevrilmek ayın burcu yengeç’tir bu ev döner evi döner kendisi de çevrilir…