Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
14 Türkçe karşılık · 41 madde
gerçek 5
gerçeklik 2
gerçekten 5
- bütünlükin zarf Karahanlışüphesiz, gerçekten, elbette
- çın-oḳ zarf Karahanlıgerçekten, andolsun, şüphesiz
- ḫaḳiḳat isim KarahanlıHakikat, gerçek; gerçekten
- çınġaru zarf UygurDikkatle, gerçekten, doğru biçimde
- çınla zarf KarahanlıGerçekten, sahiden
gerçek dışı 1
- ezüg sıfat UygurYalan, gerçek dışı; yalan söz
gerçek olan 1
- çın sıfat UygurKarahanlıGerçek, doğru; gerçek olan
gerçekleşme 1
- büdüg isim Uygurtamamlanma, gerçekleşme
gerçekleşmek 2
gerçek anlamda 1
- çınlayu zarf Uygurgerçek anlamda, hakiki olarak; gerçek Abhidharma , karşıtı mecazi, sözde Abhidharma
gerçek olmayan 1
- çınsız sıfat UygurGerçek olmayan, gerçekliği bulunmayan
gerçekleştirmek 1
- büdür- fiil UygurTamamlamak, gerçekleştirmek, yetkinleştirmek
gerçek abhidharma 1
- çınlayu zarf Uygurgerçek anlamda, hakiki olarak; gerçek Abhidharma , karşıtı mecazi, sözde Abhidharma
gerçekliği bulunmayan 1
- çınsız sıfat UygurGerçek olmayan, gerçekliği bulunmayan
gerçekliğini onaylamak 1
- çınġar- fiil KarahanlıDoğrulamak, gerçekliğini onaylamak; Kur’an çevirisinde önceki kitabı doğrulayan
kesin gerçek 1
- ḫaḳḳu’l-yaḳin isim KarahanlıHakku’l-yakîn, kesin gerçek
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “gerçek” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- adırtsız sıfat Uygur2. anlam: çelişkisiz değişmez yalansız sahtesiz çelişkisiz gerçek…
- ‘afv isim Karahanlıaf bağışlama affetmek suçu bağışlamak sizi gerçekten affetti insanları affedenler affederseniz…
- alḳış isim UygurKarahanlı2. anlam: … kehanet duası kutsama budalardan kehanet vyākaraṇa alırlar gerçek kutsama sözü…
- anuşirvanı özel ad Karahanlı…sani hükümdarı nûşirevan adaletin simgesi adaleti ve insafı gerçek bir nûşirevan gibi tutar…
- ançan zarf UygurKarahanlı…adım sırayla azar azar genişleyerek adım adım tanıklık eder gerçekleştirir yavaş yavaş bırakmalı…
- baġırsaḳlıḳ isim Karahanlı…ikseverliktir kendi yararın için şefkatle hizmet et bu sana gerçek şefkatimdi şefkatini halka ulaştırırsa…
- cadu isim Karahanlıbüyücü sihirbaz büyücüler firavun’a geldiler gerçekten bu bilgili bir büyücüdür büyücüler secdeye kapanarak yere atıldılar…
- dad isim Karahanlı…sınız hakla doğru yolu gösterir onunla adaletli davranırlar gerçek nuşirevan gibi adaleti insafı gözetir…
- et isim OrhonUygurKarahanlıet insanların huyu gerçekten etini yiyecek seni çekiştirecek denizden taze et yiyesiniz diye etini kanını satar et yiyen kan içen güç kuvvet et kan …
- fitne isim Karahanlı…rkarsanız seni saptırmak için fitneye düşürmelerinden sakın gerçekten fitne istediler bu fitneyi belayı kötü izi kaldırsın…
- ha‘ifet Karahanlı…ayılırken heybet korku uyandıran saygınlık’ olmalı ikincisi gerçek tam heybet gerekir ki halk huzur bulsun…
- ḫoşnud sıfat Karahanlı…ve peygamberi razı edilmeye daha layıktır tanrı müminlerden gerçekten razı oldu razı olunacaklardan değildirler…
- ḫudaya ünlem Karahanlıfarsça ey tanrı o zaman dediler ey tanrım eğer bu gerçekse…
- ḫusumet isim Karahanlı…r’an çevirisinde husumet çekişme cehennem ehlinin çekişmesi gerçektir onlar tartışırken o tartışmada açıkça konuşamaz huzurumda çekişmeyin…
- insaf isim Karahanlıinsaf hakkaniyet adaleti insafı gerçek bir anuşirvan gibi tutar…
- çaġı Karahanlı…öz kb’de şarap için şarap bilgiye ve akla düşmandır şarabın gerçek adı kavga ve dır…
- adḳan- fiil Uygur…amak algılamak abh terimi bütün nesneleri kavrayan bilgelik gerçekleri nesne edinip…
- anuḳla- fiil Karahanlıhazırlamak hazır etmek kendini ölüme gerçekten hazırlayarak yaşa…
- bildür- fiil UygurKarahanlı…ini bil onlara bildirdi sana ne bildirdi nereden bileceksin gerçek özü bildiren ülkeye bildiren kirsiz olduğunu anlatmak bildirmek için…
- boġ- fiil UygurKarahanlı…boğdu boğazından yakalayıp büsbütün boğdu kardeşinin oğlunu gerçekten boğar uygunsuzu elinde tutup boğdu yok etti birbirlerine öç alır birbirlerini…
- boltur- fiil OrhonUygur…duruma getirmek düşmanlaşıp düşman edip yurduna doğru gitti gerçekten var etmez şastra yapıp söyleyeni de var eder…
- buldur- fiil Uygur… tanrıları nirvanaya eriştirir üstün sonuca eriştirmek için gerçek budalığa eriştirir oğluna kazandırmak için…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.