Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “sağ” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• aġın sıfat OrhonUygurKarahanlı…lsiz konuşamayan diliyle konuşmazsa insanlar ona dilsiz der sağırlar dilsizler ikisinden biri dilsizdir hiçbir şeye gücü yetmez…
• aġınçsız sıfat Uygurdönmez sarsılmaz gönül dönmeyen değişmeyen sağlam bir gönül uyandırıp sarsılmaz gönül…
• ajunluḳ isim Karahanlıdünyalık iki dünyaya yarar sağlayan şey iki dünyada yararlı olacak söz ey iki dünya için iyi talihli…
• aḳmaḳsız sıfat Uygurakmayan kıpırdamayan sarsılmaz akmayan değişmeyen sağlam gönüllü…
• al isim OrhonUygurKarahanlı3. anlam: …em budist çare beceri upāya ustaca çaresi başkalarına yarar sağlama çaresi…
• asıġ isim UygurKarahanlıyarar fayda kazanç yarar ve fayda öğretiye sürekli yarar sağlamış olalım canlılara fayda sağlaması yararı var iyidir…
• avantlıg sıfat Uygur…epli gerekli koşulları olan koşulları hazır canlılara yarar sağlamak için sebebiyle ve nedeniyle…
• baġır isim UygurKarahanlı…bağrına bas ciğerden kaynaklanan hastalık bağrımın yarasını sağalttı oğlum bağrımın ateşi ciğerparem…
• baḳ isim Karahanlıbakım gözetme birine bakma borcu sağlığımda hizmet ettin bakım borcunu ödedin kendi bakım borçlarını ödemiş olursun babasının bakım hakkını ödeyeyim…
• bustan isim Karahanlı…an ırmaklar akan bahçelere sokarız adn kalınacak cennetleri sağda ve solda iki bahçe bağlar bostanlar köşkler ya da yumuşaklık bir bahçe gibidir…
• büdüg isim Uygur…a gerçekleşme bilgelik erdeminin tamamlanması kendine yarar sağlama erdeminin tamamlanmasını…
• bütün sıfat UygurKarahanlı… bütün dünya bütün ülkenin beyliği bütün bedenimiz eksiksiz sağlam dursun yazıda daha yetkin…
• bıçıġ isim Karahanlıkuran çevirisinde ahit söz antlaşma tanrı onlardan sağlam söz aldı o zaman ahdi bozarlar ahitleştiğinizde tanrı’nın ahdini yerine getirin tanrı katı…
• dad isim Karahanlı…zetme adaletle davranmak kadınlar arasında asla adaleti tam sağlayamazsınız hakla doğru yolu gösterir onunla adaletli davranırlar gerçek nuşirevan …
• egin isim UygurKarahanlı…ayanır bu beylikle omuz kabartma omuzlarım çöktü doğrulamaz sağ omzundaki giysiyi açıp bu sıkıntı hep boğazı ve sırtı içindir ev eşyasından sırt gi…
• egirik isim Karahanlıeğrilmiş iplik sağlamlaştırdıktan sonra eğrilmiş ipliğin çözülmesi gibi…
• ėmsi- Uyguranlamı kesinleşmeyen fiil ırk bitig kurdun ağzı burkulmuş sağ salim olmuş…
• ėsiz sıfat UygurKarahanlı…kan kötü bir nesil geldi tanrı katında canlıların en kötüsü sağırlar dilsizlerdir değersiz işe yaramaz hatunların kötü fena dünyada bu iyi dua olma…
• evrilinçsiz sıfat Uygurdönmez geri çevrilmez sarsılmaz sarsılmaz geri dönmez sağlam gönül uyandırıp…
• hile isim Karahanlı…le düzen gerekir hiçbir çareye güçleri yetmez benim düzenim sağlamdır firavun dönüp hilesini topladı…
• imin sıfat Karahanlı2. anlam: güvenilir ben size doğru sağlam güvenilir bir elçiyim…
• inçlik isim Karahanlı…a durup ne huzur istersin gönül huzuruyla öğretsinler acaba sağ esen bedence rahat mı…
• içinde edat UygurKarahanlı… her işte gözünü keskin tutsa ülkede şehirde çok hizmet var sağlamlıkta ömer gibi olup…
• içre edat OrhonUygurKarahanlı…yada zillettir hazinedarın işi saray içindedir ağzına zehir sağdı bir şeyde bin delil bulur içeride aşsız dışarıda giysisiz içeriye haber göndermiş…
• çambudvip özel ad Uygur…parıltıyla dolacak bu çambudvipa’da dolaşıp canlılara fayda sağlar çambudvipa’da seksen dört bin şehir bu çambudvipa adlı dünyadaki bütün canlılar…
• çuluġan özel ad Orhonküli çor yazıtında bir düşman boyunun ya da kişinin adı sağır çuluğan düşman olunca küli çor saldırıp mızraklayıp…
• çınlıḳ isim Karahanlı…p çok güvenilir doğru olmalı bu doğrulukla birlikte dini de sağlam olmalı tanrı batılı siler gerçeği sözleriyle gerçekleştirir…
• ay- fiil OrhonUygurKarahanlı3. anlam: … bildirmek öğütlemek yeri söyledi gösterdi ayrı ayrı kazanç sağlamayı öğütlediler size söylediğim önceki sözlerin yorumlarını…
• açın- fiil UygurKarahanlı2. anlam: giysiyi sıyırıp kendini açmak sağ omzundaki giysisini bir yana açıp…
• buşur- fiil Karahanlıöfkelendirmek kızdırmak kızdırırsa baş keser işini sağlama alıp beni kızdırdın onu sözle kızdır dene büyükleri kızdırıp…
• egir- fiil OrhonUygurKarahanlıiplik eğirmek eğirdiği ipliği sağlamlaştırdıktan sonra bozdu kutsal eliyle iği tutup iplik eğirdi ince iplik eğrilecek…
• erdür- fiil Uygur…lamak hep söyleyip sonuna dek tamamlamış olur kendine yarar sağlamada eksiksiz olup işi sonuna dek tamamlayarak sözün anlamıyla açıklayıp tamamlarsa…
• eşittür- fiil UygurKarahanlı…larda bir iyilik bilseydi onlara işittirirdi müjde verirler sağırlara sen mi işittireceksin…
• çökit- fiil UygurKarahanlıdizini çöktürmek diz çökmek sağ dizini yere koyup sağ omzundaki giysiyi açıp dizini yere koyup…