Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “yük” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• abita özel ad Uygur…adı önünde eğilinip saygı sunulur abita buda’nın yüceliğine yükünürüm…
• aġa isim Karahanlı2. anlam: dlt’de aġ- fiilinin zarf-fiili olarak tırmanarak yükselerek tepeye tırmanarak üzerinden yürüdüm…
• akaniştabavan özel ad Uygurbudist evreninde biçim âleminin en yüksek göğü akaniṣṭha yukarıda akanişta göğü aşağıda awiş cehennemi akanişta tanrı katında çince 究竟…
• akşobi özel ad Uygurdoğu yönünün budası akṣobhya akşobi buda’nın yüceliğine yükünürüm doğu yönünde akşobi adlı buda…
• ‘alim isim Karahanlı…nlatır bu âlimle ere devlet ve mutluluk gelir âlim bilgiyle yükseldi…
• alḳınçu isim Uygurson bitim biçim âleminin sonundaki tanrı katı en yüksek gök sonuna dek şüpheli gönlümüz sonuna dek kesilsin…
• amogasiti özel ad Uygur…y yönünün budası amoghasiddhi amogasiti buda’nın yüceliğine yükünürüm…
• anakam isim Uygur…ş anāgāmin bir kez dönecek olanlara hiç dönmeyecek olanlara yükünürüm…
• anharwazan isim Uygur… göksel bir katın ya da ışık yurdunun adı ruhun anharwazana yükselmesi üç iblisi anharwazanda bağladı…
• arji isim Uygur…anskritçe ṛṣi tanrısal ermiş büyü bilgisine sahip ermişlere yükünürüm ermiş olup…
• at isim OrhonUygurKarahanlı4. anlam: …atı kamçılayıp erlerini ve atlarını kuş kanadıyla er atıyla yükselir…
• awaġ Karahanlı… kesinleşmeyen söz ne kadar tutsa kendini vermez söz açarsa yükünü de taşımalı…
• ‘ayal isim Karahanlı…cukları ibrahim’in ve yakub’un soyundan onların soyunu dolu yüklü gemide taşıdık tanrı çocuk edinmekten münezzehtir…
• açıḳ sıfat Karahanlı2. anlam: yüzünü ekşitmek asık yüz göstermek yükü taşı yüzünü ekşitme kaşlarını çatma…
• aŋın Uygurtek tanıklı anlamı kesinleşmeyen söz alıp yükünü yüklenerek…
• baġnalıġ sıfat Karahanlıbasamaklı gördüğüm yüksek basamaklı merdiven…
• batıḳ sıfat Karahanlı2. anlam: batış iniş yükselişin inişi yüceliğin batışı vardır…
• bayraḳ isim Karahanlıbayrak sancak kızıl bayrak yükseldi kara toz kalktı…
• başdınḳı sıfat Uygur…ki en üst mertebeye ulaşmış en başta gelen yedi mücevher en yüksek yerdeki gibi…
• beḍizlig sıfat Karahanlısüslü nakışlı yüksek süslü nakışlı sarayın kalıp süslü evin bedeninin evidir…
• beḍük sıfat OrhonUygurKarahanlıbüyük ulu yüce büyük yılan zengin ulu kişiler büyük ağaç tepeler yüksek büyük bilgili sakıngan adı yüce güçlü büyük olur bilgili daha büyüktür…
• boḍ isim OrhonUygurKarahanlı…zun olursa kızın boyu söğüt gibi boy bos beden üç adam boyu yüksekliğinde kendimi bütün varlığımla tutarak inanırım…
• bodluġ sıfat UygurKarahanlıboylu biçimli iki bin kulaç yüksek boylu renkli biçimli olmadığı hâlde yok da değil boylu renksiz yüzsüz boylu olsa büyük boylu bedenli budalar…
• boyun isim Karahanlı3. anlam: borç sorumluluk yeri olarak boyun tanrı emaneti boynuna yükledi bunun şükrü boynuma yük oldu…
• burımışı Uygurparçalı bağlamda anlamı kesinleşmeyen söz güneşin yükselişi gibi…
• buyruḳ isim OrhonUygurKarahanlıköktürk yazıtlarında buyruk kağana bağlı yüksek görevli komutan buyruk beyleri iç buyruk komutanları da bilgeymiş vaiśravaṇa’nın üç büyük güçlü güve…
• bögrelerin Uygurböbrek kendi böbreklerini ağır yük gibi omuzlarında taşıyarak…
• bürkirer Karahanlı…ök amber tüter gibi karardı kimi misk tüttürür dünyada koku yükselir…
• cavidane sıfat Karahanlıebedî sonsuza dek kalıcı kur’an çevirisinde hep yüklem olarak orada ebediyen kalan altından ırmaklar akan cennetler orada ebediyen kalıcıdırlar onla…
• darm isim Uygur…ğa saṃgha saygı maitrisimit bölüm başlarında kip u ıı sekiz yükmek girişlerinde…
• derece isim Karahanlıderece mertebe rütbe tanrı katında daha büyük derece ondan dereceler bağışlanma ve rahmet onlar için rableri katında dereceler vardır kiminizi kimin…
• dodı Uyguranlamı kesinleşmeyen söz sekiz yükmek yukarıdaki aydınlık tanrıların buyruğuyla aşağı inerler bütün halka…
• ėdib isim Karahanlı…e öğüttür ediplerin edibi faziletlilerin başı babasının adı yükneki mahmut’tur o edip…
• ėge isim Uygur…llü olur yeni evin sahibine kut verir ev sahibi günden güne yükselir…
• ekiz Karahanlı… söz kb kafiyede ile kendisi aşağı alçakgönüllü ne de gönlü yüksek…
• ėl isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …ı ya da il başı olursan devlet ve halk işi iç ülkede halkın yükünü hafiflet ilin büyüyecek yerin genişleyecek bu efrasiyab illeri yağmalayıp ele ge…
• emanet isim Karahanlıemanet güvenle bırakılan şey güvenilirlik boynuna büyük emanet yükletti emanetle birlikte gönlü arı olsa tüccar emanetlerini korusun emanetleri sahi…
• er isim OrhonUygurKarahanlı…aklaşır akıl bilmeyene öğüt öğretir kuş kanadıyla er atıyla yükselir bey adam atına doğru gitmiş…
• erlik isim Karahanlıerlik erkeklik yiğitlik erlik budur yiğitler bununla yük yüklenip kadınla birliktelik de bu erkeklik ateşini söndürmek içindir…
• ės isim UygurKarahanlıleş kokmuş hayvan cesedi dlt akbaba leşi görünce yüksek gökten aşağı dalar malı görünce akbaba gibi leşe dalar…