Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
9 Türkçe karşılık · 43 madde
açık 6
açıklamak 2
açıklanır 1
- çadişkodi isim Uygurdört köşeli önerme, bir konuyu dört olasılıkla ele alan akıl yürütme; hep ile açıklanır
açık seçik 1
- adırtlıġ sıfat UygurKarahanlıAçık seçik, belirgin, ayrıntılı
açıkta olan 2
eli açık 1
- aḳı sıfat UygurKarahanlıCömert, eli açık
el açıklığı 1
- cud isim KarahanlıCömertlik, el açıklığı
kesin ve açık 1
- adırtlıġ sıfat UygurKarahanlı2. anlam: kesin ve açık, şüphesiz
yorumda ölüm olarak açıklanır 1
- atçı isim Karahanlısu veren kişi; yorumda ölüm olarak açıklanır
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “açık” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- abdudadarma isim Uygur… olayları anlatan öğretiler metinde şaşılası öğretiler diye açıklanır ve çince 希法 karşılığıyla verilir…
- abipiraylıġ sıfat Uygur…nlama yoruma dayanan hangi anlama dayanan yoruma yaslanarak açıklıyor…
- antrabavıġ isim Uygur…i durum sanskritçe antarābhava abhidharmasında ara varoluşu açıklamıştır…
- aya isim UygurKarahanlı2. anlam: …l seni avucumda tutayım gönlünü çıkarıp avucuna koyarcasına açıkça gösterse avuçtaki inci gibi çok değerli…
- aŋ’başlayu zarf Uyguren başta ilk olarak ilk olarak açıklaması…
- aşnu zarf UygurKarahanlı2. anlam: ilk olarak en başta ilk olarak açıklamak gerekir bir şeyden önce…
- başlaġ isim Uygur…daki ateş ikinci asankhyanın başlangıcı onu başlangıç yapıp açıklamış nidana başlangıç öyküsü bölümünü…
- belgülük sıfat UygurKarahanlı…ücelir tanınır olur anlayışım belli oldu sen bana tanrı’dan açık bir bağışsın apaçık…
- bimba Uygur…nskritçe söz örneği olarak verilen korkunç bulut’ anlamında açıklanan söz bimbasare’ der bunu korkunç bulut’ diye açıklar bimba’ dendiğinde de kork…
- brḫma özel ad Uygurbrahma maytrısimit’te brahma’ sözünün anlamı açıklanırken brahma’ denince her şeyi bilen budaların adı olur brahma’ denince dingin nirvananın adı ol…
- cahil sıfat Karahanlı… bilgisiz erkek kadındır cahillerden yüz çevir çeviride ile açıklanmış…
- ersig sıfat Karahanlı…ğit cesur mert çoğu kez ve hitapta cesur yiğit yürekli alnı açık yiğit kişi kılıç alıp çalışsa ey yiğit kahraman beni yalnız bırakma ey yiğit cömer…
- evriş isim Uygur…m sözün çekimi durum eki vibhakti bunu beşinci durum ekiyle açıklamak gerekir…
- ġarḳ isim Karahanlıkur’an çevirisinde suda boğulma boğulmak denizi açık bırak onlar boğulacak bir ordudur…
- haram sıfat Karahanlı…ldık onu bir yıl helal bir yıl haram sayarlar helali haramı açıkça ayırırsa helal hep yitti haram arttı cimri haramdan çok altın gümüş topladı hani…
- ḫusumet isim Karahanlı… ehlinin çekişmesi gerçektir onlar tartışırken o tartışmada açıkça konuşamaz huzurumda çekişmeyin…
- hüccet isim Karahanlıhüccet kanıt delil size onlara karşı açık bir delil verdik ey insanlar size rabbinizden bir kanıt geldi musa’yı açık bir delille gönderdik tanrı’nın…
- intrayakoş özel ad Uygur…śa’da sonra kendimiz genişçe anlatacağız tıpkı indriya-kośa açıklamasında anlatıldığı gibi…
- çodakė isim Uygur…daka itiraz eden soru yönelten itiraz sözleri karşı sorular açıklayarak itiraz sözleri şunlardır yine itiraz sözleri…
- çınlayu zarf Uygur…disi karşıtı mecazi sözde abhidharma o gerçek abhidharma’yı açıklamak için gerçek ve mecazi olanın mecazisi de iki türlüdür abhidharma adı gerçek o…
- ada- fiil Uyguradlandırmak ad vermek diye anmak abh’de terimlerin açıklanmasında kalıplaşmıştır bu yüzden x diye adlandırılmıştır neden gök diye adlandırıldı…
- aḍnaş- fiil Karahanlı…yrılmak anlaşmazlığa düşmek ayrılığa düştükleri şeyi onlara açıklasın…
- adır- fiil UygurKarahanlı3. anlam: …mak tanrı onları bilerek ayırt etmedikçe ayetleri ayrı ayrı açıklarız…
- adırtla- fiil Uygur3. anlam: yorumlamak anlamını açmak o rüyanın anlamını açıklayıverin görüp ayırt ederse…
- aḍırtlaş- fiil Karahanlı…nlaşmazlığa düşmek onlara hakkında ayrılığa düştükleri şeyi açıklasın…
- açın- fiil UygurKarahanlı4. anlam: içten gönülden davranmak gönül açıklığıyla sevinerek yemeğini verse…
- belgürt- fiil UygurKarahanlı…österip dilek taşını tutan eli gösterdiniz bu insanlara bir açıklamadır tanrı şimdi bana rüyada gösterdi…
- bul- fiil OrhonUygurKarahanlı…fırsat bulup ne iyilik bulayım yarın tadını bul gece gündüz açık kapıyı bul…
- erdür- fiil Uygur…a eksiksiz olup işi sonuna dek tamamlayarak sözün anlamıyla açıklayıp tamamlarsa…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.