Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “boş” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• adḳanġuluḳsuz sıfat Uygurnesnesiz tutunulacak nesnesi olmayan nesnesiz boşluğu kavradılar…
• al isim OrhonUygurKarahanlı…düzen kurnazlık onların düzenleri tanrı kâfirlerin düzenini boşa çıkarır…
• ‘amel isim Karahanlı…dinî değeri bakımından amel işlemek amel işleyen amellerini boşa çıkardı az amele çok karşılık veren uzun uzun kaygılanma çok amel işle…
• ançaḳyalıġ sıfat Uygur…e 無所有 azıcık bir şeyle mi giderir hiçbir şeye sahip olmamak boşluğu kendine tutmak…
• arasız sıfat Uygur…sız kesintisiz eşit ve aralıksız koşul samanantara-pratyaya boşluk bırakmadan aralıksız çabalayarak…
• avant isim Uygur…eş türlü sebep tamam olursa sebeplerin koşulların yokluğunu boşluğunu…
• ‘aybet isim Karahanlıaybet gıybet arkadan çekiştirme ne boş söz söylerim ne de gıybet dili kullanırım…
• bari zarf Karahanlı…cefa ve zulüm bana dokunmasın bulduğun bu vakti hiç değilse boşa geçirme…
• bdatı Uyguranlamı kesinleşmeyen söz ile boşuna olmaz yaptıklarınız boşa gider…
• bimbasini özel ad Uygur…başına vurdu bimbasini tonga’nın iki gözünden burnundan kan boşanıp çıktı küçük kardeşi bimbasini tonga…
• birle edat OrhonUygurKarahanlı…le ölün direk ve yıdlag sunu ile ellerimizi birleştirip gök boşlukla karışıp kızla güreşme kısrakla yarışma çin halkıyla barıştım…
• birleki sıfat UygurKarahanlı…nelere eşlik eden kesin belirti boy beden ile birlikte olan boşluk…
• birtem zarf UygurKarahanlıtümüyle büsbütün şüphesiz bu adam büsbütün boş oldu onların eti bütünüyle zehirdir öç ve kin sözlerinden büsbütün kurtulup…
• borçı isim Karahanlı… olursa ülke nasıl ayakta kalır ayyaş kişiyi arkadaş edinme boş ayyaş ya da eli sıkı olursa…
• burnaç Uygur…da çanak alevli kapları omuzlarında taşıyıp acı gibi tatsız boş bir kabı görmüş gibi…
• burun isim UygurKarahanlıburun iki gözünden burnundan kan boşandı balık burcunun kuyruğundan koç’un burnuna güneşin burnu kenarı doğmaya başladı…
• bıwalıḳ isim Karahanlıbayağılık alçaklık alçaklık bayağılık boşboğazlık hepsi kötülerin huyudur…
• cavidane sıfat Karahanlı…akan cennetler orada ebediyen kalıcıdırlar onların amelleri boşa gitti ateşte ebedî kalacaklar siz orada ebedîsiniz…
• devlet isim Karahanlı…lsun ömrün uzun olsun değersiz kişiye talih gelse devletini boşa harcar hüner ile talihin birleşmesi bulunmaz…
• ėdigsiz sıfat Uygur…k başka yerde koşullu ve koşulsuz diye söyleyip üç koşulsuz boşluk ve iki sönme koşulsuz boşluğu koşulsuzların işi etkinliği olmadığı için…
• edizlik isim Karahanlı…seklik yüce yer arı can yücelik diledi can uçup gitti beden boş kaldı…
• emgek isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …udist metinlerde sanskritçe duḥkha varoluşun acısı mal mülk boş acı özlüdür acı hakkındaki öğreti bilgisi sansaranın acısından kurtulmak için avīci…
• hėzl isim Karahanlışaka hafif söz değersiz söz nadir arı söz az olur boş söz çok…
• ‘iddet isim Karahanlıkur’an çevirisinde iddet boşanan ya da kocası ölen kadının bekleme süresi onlar üzerinde sayacağınız bir iddet yoktur onları iddetlerine göre boşayı…
• aġla- fiil UygurKarahanlıağlamak gözüm onun yurdunun boş kaldığını ağlayarak gördü…
• artat- fiil UygurKarahanlı…yorsun on iyi işin yolunu bozarlar yıkma bozma amellerinizi boşa çıkarmayın…
• eksü- fiil Karahanlı…eceğin eksik olmaz eksilirse yine koy tamamla her dolu olan boşalır bütünü eksilir…
• ertür- fiil OrhonUygurKarahanlı…getirmek yedişer gün meditasyon mutluluğunu tadarak geçirdi boş sözler söyleyerek vakit geçirdik yas törenini yerine getirdik kızımı çok büyük töre…
• esür- fiil UygurKarahanlı2. anlam: … zarif kişi bu beylikle esrime tanrısal mutluluğa mest olup boş vakit geçirirler büyük sevince mutluluğa esrimiş kendinden geçmiş gibi…
• irik- fiil Karahanlı…ılmak bunalmak usanmak hükümdar bir gün yalnız oturup evini boşalttı canı sıkıldı talih ne kadar dönektir çabuk usanırsa kaçar gönül verdimse de dü…
• içger- fiil OrhonUygur2. anlam: …utmak meditasyon gibi iyilikleri erdemleri kavrayıp tutarak boşluğun kapsama içine alma anlamı vardır…
• çigil- fiil Uygur…ek bağlanıp kalmak gidişi yürüyüşü düğümlenip tıkanıp tıpkı boş taş gibi kalmış…