Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “dünya” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• aġa isim Karahanlıağabey büyük kardeş seslenmede dünyanın tatlısı tehlikelidir ağabey…
• ajan Karahanlıtek tanıklı bağlamda dünya yerinde durur bilgisiz için bu dünya cennettir…
• alçı sıfat Karahanlı…kızıl tilki gibi kurnaz olmalı kurnaz hile bilir bu hilekâr dünya…
• anakam isim Uygurbudist bir daha dünyaya dönmeyecek olan ermiş anāgāmin bir kez dönecek olanlara hiç dönmeyecek olanlara yükünürüm…
• apa isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: kb’de ilk ata âdem ilk ata dünyaya indiğinden beri âdem ile havva…
• apaŋ bağlaç Karahanlıeğer şayet kb ve kut’de koşul cümlelerinde eğer iki dünyayı istiyorsan eğer size karışık bir söz gelirse şayet hanımım gelirse…
• arḳara zarf Karahanlıgeride arkada ne kadar toplasa dünya geride kalır…
• avarelıḳ isim Karahanlı…ıboş kalma tanrı onlar için sürgünü yazmış olmasaydı onları dünyada başka türlü cezalandırırdı…
• aw isim Karahanlı2. anlam: toplanmak bir araya gelmek dünya halkı toplanıp geldi…
• awçı isim UygurKarahanlı…çu geyik avcısı balıkçı avcı ağcı tuzakçı kuşçu avcı olarak dünyada önde avcı saklanıp tuzağa doğru…
• ‘ayb isim Karahanlıayıp kusur eksiklik dünyanın kusurunu bilip kimi severse onun kusuru da erdem görünür dünyayı seven gönül onun bütün kusurlarını erdem sayar kişinin…
• ayı zarf UygurKarahanlıpek çok olumsuz buyrukta aşırı fazla dünyayı fazla sevme bu dünya mutluluğu pek iyi değildir boy pek uzun olursa bilgi övmez pek şaşırıyorsun pek fa…
• açlıḳ isim Karahanlı…iyip içince doyar gözü aç kişi ölünce bile açlığını bırakır dünyanın tokluğu baştan başa açlıktır…
• baḫşı isim Uygur…ca anaya babaya hocalara karşı suç işledim hocaların hocası dünyadaki bütün hocaların saygınlığını alan benim hoca ve öğrenci hocamız tanrı buda şa…
• baylıḳ isim Karahanlızenginlik varlık halkın zenginliğini kendine kale yapmış bu dünyada zenginlik istersen senin zenginliğin aslında yoksulluktur halkın zenginliği beyi…
• bėḳasız sıfat Karahanlıarapça bekā kalıcılık’tan geçici kalıcı olmayan bu dünyanın lezzeti geçicidir…
• bela isim Karahanlıbela sıkıntı felaket dünyaya beladır halka felakettir burada her şey bela mihnet ve yıkımdır tanrı dilerse ondan belayı uzaklaştırır bela gelirse sa…
• bezek isim Karahanlı…kteki yıldızların kimi süstür ağzın dilin süsü doğru sözdür dünya hayatının süsü halkın süs eşyasından dış süsüne bakıp…
• bile edat UygurKarahanlıile birlikte seni gece gündüz bu emekle diledi dünya türlü nimetle onun oldu başka bir erkekle birlikte gece baskın yaptık doğrulukla adalet verin h…
• bilesiz Karahanlıanlamı kesinleşmeyen söz onsuz dünyada onsuz ne var…
• birök bağlaç Uygur…yse eğer hiçbir zaman böyle arı öğretiyi bırakmazsa eğer bu dünyada her şeyi bilen buda en üstün olmasaydı…
• bivefa sıfat Karahanlı…fā vefasız sen oynak dönek vefasızsın ey güvenilmez vefasız dünya alçak vefasızlardan uzak durayım…
• bodistv isim Uygur…atva aydınlanmayı hak ettiği hâlde canlıları kurtarmak için dünyada kalan buda olmaya aday kutsal varlık saygıdeğer soylu maitreya bodisatva akṣaya…
• buġra isim UygurKarahanlı2. anlam: unvan buğra han dünyayı tavgaç ulug buğra han tuttu…
• busuġ isim Karahanlı…u görünmez ölüm pusuda durur ordudan bir kısmını pusuya sok dünya pusu kurmuş pusu olmazsa artık gittim…
• böz isim UygurKarahanlı…a bu bez mücevher en iyisidir atlas giysen de bezini unutma dünya kalır insana payı iki bez kefen düşer…
• bürkirer Karahanlı…yılır tüter gök amber tüter gibi karardı kimi misk tüttürür dünyada koku yükselir…
• bütrü zarf Karahanlıtümüyle baştan başa bütün dünya baştan başa misk ve amber koktu dileği neymiş daha eksiksizce…
• bütün sıfat UygurKarahanlıbütün tam eksiksiz bütün dünya bütün ülkenin beyliği bütün bedenimiz eksiksiz sağlam dursun yazıda daha yetkin…
• cefa isim Karahanlı…e bu vefa eder susar sana eziyet edene vefayla karşılık ver dünya düşmanlık eziyet ve zulümle doldu…
• cefalıġ sıfat Karahanlıeziyet eden cefalı zalim cefakâr dünyadan gönlümü kaldırdım temiz olmayan cefalı huylu günahkâr kusurlu kulunum…
• cefaçı sıfat Karahanlıeziyet eden cefakâr zalim kb’de çoğunlukla dünya için bu dünya sana benden de cefakârdır ey huyu yumuşak olan bu dünya cefacıdır işi temiz olmayan c…
• cėmal isim Karahanlıgüzellik yüz güzelliği ey dünyanın güzelliği büyüklüğe süs olan cömertlik şerefi itibarı güzelliği artırır onların güzellikleri hoşuna gitse de…
• cėvr isim Karahanlı…et çoğu kez ile ikileme bütün cefa ve zulmü bana dokunmasın dünya düşmanlık eziyet ve zulümle doldu…
• dalı Karahanlıanlamı kesinleşmeyen söz kb din ile dünyanın karşıtlığını anlatan beyitte dinin ı ile dünyanın ı birbirine karşıttır ikisi yaklaşmaz yolları ayrıdır…
• dėrman isim Karahanlıçare ilaç derman cömertliği iyilikleri iki dünyanın dermanıdır…
• din isim Karahanlı2. anlam: kb’de dünya ile karşıtlık içinde ahiret yolu dinî hayat o doğru dine yardımcı ve dayanaktı heva ile din işi tam olmaz dünya lık yerse din i yer dini…
• dirėngsiz sıfat Karahanlıdurmaksızın eğlenmeden geçen dünya yaz bulutu ya da rüya gibi durmadan geçer baht ya da kuş gibi uçar gider…
• ebdal isim Karahanlıabdallar dünyadan el etek çekmiş ermişler dervişler abdallar mallarını varlıklarını ahiretle değiştirdi zahit bu dünyanın temeline bakıp onu bıraktı…
• efsus isim Karahanlıkur’an çevirisinde farsça boş eğlence oyalanma alay konusu dünya hayatı oyun ve boş eğlencedir kimi kimini hizmet ettirip alay konusu edinsin diye…