Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
10 Türkçe karşılık · 83 madde
mal 3
mallı 2
malsız 1
- edsiz sıfat UygurMalsız, gereçsiz, malzemesi olmayan
mal mülk 1
- aġı isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: mal mülk, hazine
mal deposu 1
- barımlık isim UygurHazine, mal deposu
malzemesi olmayan 1
- edsiz sıfat UygurMalsız, gereçsiz, malzemesi olmayan
dünya malı 2
geçici mal 1
- ᶜaraz isim Karahanlıdünya malı, geçici mal
kendine mal etmek 1
- aŋan- fiil UygurKendine mal etmek, sahiplenmek
değerli mallar arasında sayılır 1
- adġır isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: Değerli mallar arasında sayılır
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “mal” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- adalıġ sıfat Uygurtehlikeli zararlı tehlikeli yerlerden kurtulmak için mal mülk acı özlüdür tehlikelidir…
- aġılıḳ isim UygurKarahanlıhazine hazine evi ambar mal dolu hazinenize hazine ve depo hazinemdeki malımı…
- alp sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …zor çetin bulunması güç insan bedeni dışarı çıkarılması güç malın düzelmesi zor…
- alış isim UygurKarahanlıalma alış alışveriş onlarla karış kaynaş alışveriş et bir malın alışverişi sırasında…
- arḳış isim OrhonUygurKarahanlıkervan ticaret kafilesi çin kervanı tabgaç mallarını yaydı kervan kafile gönderirsen kervan sizden aşağıdaydı kervanla gelen elçiler…
- artamaḳsız sıfat Uygurbozulmaz çürümez bozulmaz çürümez mal sevap ve iyi iş…
- artut isim Karahanlıarmağan hediye hizmet yiyecek ve mal armağan edip armağan alıp iyi mal hazırla onu şahıma armağan edeyim…
- ‘ayal isim Karahanlıkur’an çevirisinde çoluk çocuk evlat soy nesil malları ve çocukları ibrahim’in ve yakub’un soyundan onların soyunu dolu yüklü gemide taşıdık tanrı ç…
- ‘ayallıġ sıfat Karahanlıayallıġ çoluk çocuklu evlatlı biz daha çok mallı ve daha çok evlatlıyız…
- ‘azab isim Karahanlı…ldu azabımızı gördüklerinde azabı çok ise rahmeti de boldur malın haram ise sonu azaptır…
- baḫıl sıfat Karahanlı…riktirdi cimrinin eli vermeye çok sıkıdır gözü doymaz cimri mala kuldur cimriye sert bir yay oku çevir…
- barça zamir OrhonUygurKarahanlı…rine giyilip gönlündeki dileklerin hepsi yerine geldi bütün mal mülk tümüyle yok olsa onların hepsini toplayıp…
- batıl sıfat Karahanlı… batıl boş geçersiz haksız onlara boş vaat verir insanların mallarını haksız yere batıl ne yaratır ne yeniden diriltir tanrı batılı siler…
- bedel isim Karahanlıbedel karşılık yerine konan abdallar mallarını varlıklarını ahirete karşılık kıldı doğrunun yerine…
- bilgi isim UygurKarahanlı…lge pek güzel söylemiş ey bilgisi derin olan onu hemen bırakmalı bilgide bana denk oldu malı olmayana bilgi tükenmez maldır bilgili bilgisini dille…
- birer sayı UygurKarahanlı2. anlam: zaman bazen kimi zaman kimi zaman mal mülk yığarlar kimi zaman hatunlarla ara sıra…
- buşıçı isim Uygursadaka isteyen dilenci malı mülkü esirgemeden bütün dilencilere sadaka verdim sadaka isteyen dilenen rahipler…
- bıçış Karahanlıkesme bölüşme malı böl gücün yeterse hazineyi paylaştır…
- bışıġ sıfat UygurKarahanlı…gi ve olgunluk verdi bu kişi dürüst doğru olgun olmazsa iyi mallar değişip olgunlaştı sözün olgunu…
- can isim Karahanlıcan ruh hayat malını bedenini canını feda etti cömert canını ve bedenini feda edendir ölüm şüphesiz bir gün gelir dirilmiş bu canlının canını alır s…
- ebdal isim Karahanlı…bdallar dünyadan el etek çekmiş ermişler dervişler abdallar mallarını varlıklarını ahiretle değiştirdi zahit bu dünyanın temeline bakıp onu bıraktı…
- egsüksüz sıfat Uygureksiksiz tam mal mülk kesintisiz eksiksiz ihtiyaçsız olurlar iki kat fazlasız eksiksiz ekleme olmadan…
- elenmegey Uyguranlamı kesinleşmeyen fiil biçimi maniheist metin mal mülk gözüne hiç olmayacak…
- emgek isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: budist metinlerde sanskritçe duḥkha varoluşun acısı mal mülk boş acı özlüdür acı hakkındaki öğreti bilgisi sansaranın acısından kurtulmak için avīci…
- emçi isim Karahanlı…ması hastalığının hekimleridir her hastalığın derdin hekimi mal dır…
- erensiz sıfat Karahanlıadamsız askersiz bey malsız kalıp adamsız sıkıntı çeker…
- erk isim OrhonUygurKarahanlı…tasyonlar üzerinde egemenlik kuramaz güç kudretle doğumlara mala mülke güce kudrete tutkunluk yani güç olmazsa…
- ertiŋü zarf OrhonUygur… pek çok iyi iş sevap kazanır çok büyük törenle alıp verdim mal bulup çok sevinçli oldular son derece iyi anladığı için yıldan yıla çok iyi pek uys…
- ės isim UygurKarahanlı…an cesedi dlt akbaba leşi görünce yüksek gökten aşağı dalar malı görünce akbaba gibi leşe dalar…
- esirgençsiz sıfat Uyguresirgemeyen cömert hep ile esirgemeyen gönülle mal mülk sadaka vermek iyi rahiplere esirgemeyen gönülle sadaka verir mal mülkü esirgemeden sadaka ve…
- ev isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: ev bark hane halkı ve mal mülk budist metinlerde evi barkı bırakıp rahip olmak evden çıkıp altı yıl çile ormanında evden çıkmış rahip kişiler evini …
- feylesuf isim Karahanlıfilozof bilge dünyanın filozofunun malı olmasa nice âlim nice filozof vardı hani bugün…
- fida isim Karahanlıfeda kurban etme varını malını ve kendini feda etti…
- ġanimet isim Karahanlıkur’an çevirisinde ganimet savaşta ele geçen mal tanrı katında çok ganimet vardır ey muhammed sana ganimetleri soruyorlar alacakları pek çok ganimet…
- ġariblıḳ isim Karahanlıgariplik gurbet gurbet yerinde mal gerekir gurbet işi çok zordur gurbette seçkin kişinin başı şaşar gurbet kaygısı yüzünü sarartı…
- ġazilıḳ isim Karahanlıgazilik din uğruna savaş dileğin hac ise mal gerekir gazilik dilersen de bu yarar…
- hac isim Karahanlıhac kâbe’yi ziyaret ibadeti dileğin hac ise mal gerekir yoksulların haccını cuma namazını kıl…
- haris sıfat Karahanlıhırslı açgözlü hırslı dünya malını toplayarak doymaz hırslı kişi ancak ölüp yatınca hırsı bırakır hırslı toplamaktan yorulmaz bıkmaz…
- ḫazine isim Karahanlıhazine bütün mal ve hazineyi varını dağıt bütün bu hazineyi altın gümüşü askere dağıtmak için topladım hazine ve asker beylerin gücü oldu rabbinin h…
- hem bağlaç Karahanlı…taat edin onları iyiliklerle ve kötülüklerle sınadık varını malını ve kendini feda etti ölüden diriyi ve diriden ölüyü çıkarır bu himmetle birlikte…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.