Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
11 Türkçe karşılık · 71 madde
önce 5
önceki 4
önceden 3
öncekiler 1
- evvelḳı sıfat KarahanlıÖnceki, eski; öncekiler, eskiler
önce gelmek 1
- aşnu- fiil UygurKarahanlıÖnce gelmek, öne geçmek
önce davranmak 1
- aşundur- fiil KarahanlıÖnden göndermek, önce davranmak
önceki doğumlarını hatırlayan 1
- çatisimari isim Uygurönceki doğumlarını hatırlayan
en önce 1
- ilki sıfat OrhonUygurİlk, birinci, önceki; en önce
ilk önce 1
- aşnu zarf UygurKarahanlıÖnce, ilk önce
atılmadan önce 1
- aġtın- fiil Uygur3. anlam: yükselmeden, atılmadan önce
islam öncesi bilgisizlik çağı 1
- cahiliyyet isim Karahanlıİslam öncesi bilgisizlik çağı, onun töresi ve hükmü
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “önce” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- aḍaḳ isim OrhonUygurKarahanlı5. anlam: sonra gelen sondaki abh’de biçimiyle sondaki evre öncekini doğurup…
- aġu isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: mecazen acı zarar önce zehir olan şey sonra büyü ve ilaç olur…
- ajun isim UygurKarahanlı2. anlam: budist ve maniheist metinlerde doğum varoluş hayat önceki hayatta sayısız hayattan beri önceki hayatlarını hatırlayan…
- ‘asėl isim Karahanlıarapça asal bal doğru söz bal gibidir önce bal tattırıp süzülmüş bal ırmakları…
- aslı isim Karahanlıasıl köken soy iyi huyun aslı iyi soydur bu beyliğe önce kök ve soy gerekir insanın soyunu bilmenin yolunu açmış ey soyu temiz…
- ‘atik özel ad Karahanlıhz ebubekir’in lakabı atîk atîk ebubekir herkesten önce idi ebubekir ile ömer üçüncüsü osman dördüncüsü ali…
- ayet isim Karahanlı…rahman’ın ayetleri okununca onlara gösterdiğimiz her mucize öncekinden büyüktü size işaretlerini gösteriyor tanrı’nın hangi ayetini inkâr ediyorsun…
- azun isim Uygur… ve varoluşlar belirir yedi yaşam geçirip hayvan varlığında önceki önceki yaşamlarda ve bu yaşamda başka yaşamlarda da öyle doğar…
- aŋ’ilki sayı Uygur…ci birincisi ikincisi ilk dize birincisi ses ikincisi addır önce buda’nın canı için ilk bir anda…
- aŋçı isim Uyguravcı avcı av avlayan olduysam önceki hayatta avcı idiler…
- aşçı isim UygurKarahanlı…yemek verir boğazın tadını aşçı ve sakacı tutar bu canlılar önceden aşçı idiler…
- basutçı isim UygurKarahanlı2. anlam: abhidharma çevirisinde koşul yardımcı neden hemen önceki aracısız koşul üç koşul öğe tek bir koşuldan doğan koşulunun eksik olması…
- başçı isim UygurKarahanlıbaş olan önder komutan ordu komutanı sofra başı aşçıbaşı önceden bütün önderlerin başıydı onları önderler yapalım hazinedarların başı…
- belgü isim OrhonUygurKarahanlı…i kutlu belirtiye sahip kaygı ve tasa belirtisi inler durur öncekilerin izini belirtisini…
- bitigeçi isim Uyguryazı öğrenen öğrenci yazı öğrenen çocuk gibi önce çok zahmet görür…
- biz zamir OrhonUygurKarahanlı…m beyimiz pişman oluruz bize karşı suç işlediği için bizden öncekiler kimdi kim diyecekti bizimle uzlaştı bizim gibi canlılar…
- bu zamir OrhonUygurKarahanlı2. anlam: çekimli biçimleri bunu buna burada bunda bundan bundan önce bunun gibi…
- börk isim Karahanlı…ürse büyük börk giyer başsız börk olmaz başlığı giymek için önce baş gerek…
- dabaru Uygur…nlamı kesinleşmeyen söz u ıı tövbe metni kutlu başlangıçsız önceki önceki yaşamlarda -den beri -e doğru’ anlamında bir edat olabilir…
- darmaruçi özel ad Uygurmaitrisimit’te dharmaruci maitreya’nın önceki doğumlarından birinde bir hükümdar adı her şeyden önce dharmaruci adlı hükümdarken dharmaruci adlı bir…
- diravi Uygur…okuyuşu metin yorumunu anlatır bu sonraki okuyuş bu ya uyar önceki okuyuş öğretmen ’nun yaptığı ya uygundur…
- emüzgen isim Karahanlısütanne emzikli kadın onun için sütanneleri önceden haram kıldık…
- ėn isim Karahanlı2. anlam: kb’de tek tanık anlamı kesinleşmeyen kullanım bundan önce ili düzenlemek gerekir…
- énç isim Uygur…zur esenlik rahat shor’daki dua kalıbında huzur ve mutluluk önce huzur ve mutluluk dileyerek dilek uyandırıyorum dördüncü huzur ve mutluluk dileği…
- ėtig isim UygurKarahanlı…akılarından bir buzağı edindi her türlü süsle yazılmış oldu önce her türlü süsle bodisatvayı bezemek mait lacivert taşı üzerindeki süsü bezeği sek …
- etçi isim Uygurkasap onlar önceki yaşamda koyun öldüren kasaplardı biz önceden kimimiz koyun öldüren kasaplardık…
- evin isim UygurKarahanlı…n toz toprağını tane tane saymak için saçılmış tohum tanesi önce filizlenir çekirdeği kadar manastır yapsa arpa tanesi kadar buda heykeli yapsa…
- ezel isim Karahanlı…lmıştır ezelî hüküm doğruya da eğriye de ulaşır beni ezelde önce o istemişti…
- eŋ isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: en üstünlük bildirir ilk önce en önce ilk olarak aklın ilk huyu kolaylıktır ilk önce tadık çor’un boz atına binip saldırdı en önce on kat göğü yaptı…
- fasl isim Karahanlı2. anlam: kur’an çevirisinde ayırma hüküm eğer hüküm sözü daha önce olmasaydı hüküm ayırma günü…
- ḫaber isim Karahanlı…in iki oğlunun haberini gerçeğiyle oku onlara kendilerinden öncekilerin haberi gelmedi mi bir zaman sonra onun haberini bileceksin esen olduklarını…
- haciblıḳ isim Karahanlı…ğini söyler hizmetlerin en incesi hacipliktir haciplik için önce bu on şey gerekir haciplik işi büyük iştir…
- ḫal isim UygurKarahanlı…lim ne olacak bu hâli görünce gözüm bollukta da darlıkta da önceki geçmişlerin hâli nedir bana halkın hâlini aç…
- hile isim Karahanlı…ardır dördüncüsü hileli ve düzen bilen olmalı düşmana karşı önce hile düzen gerekir hiçbir çareye güçleri yetmez benim düzenim sağlamdır firavun dö…
- hisab isim Karahanlı…ette hesap görme tanrı hesabı çabuk görendir hesap gününden önce payımızı bize çabuk ver dilediğine hesapsız ver çetin bir hesaba çektik malın hara…
- hweşte Uygur…öz maniheist metin farsça kökenli olmalı yazı öğrenen çocuk önce çok zahmet çeker sonra usta öğretmen olur…
- ilkisiz sıfat Uygur…başlangıcı olmayan zamandan beri başlangıçsız zamandan beri önceki önceki hayatlarda başlangıçsız zamandan beri kendi gönüllerine dayanarak…
- irgürü Uyguranlamı kesinleşmeyen söz tt fal önceden bedenini koru…
- çadik isim Uygurabhidharma çevirisinde sanskritçe jātaka buda’nın önceki doğumlarını anlatan öyküler budist öğretinin on iki bölümünden biri çince karşılığı jātaka …
- çaḳ zarf OrhonUygurtam tamı tamına sayılardan önce türk kağanı tam elli yıl hüküm sürmüş şimdi orada tam seksen bin yaşında canlılar vardır…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.