Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
16 Türkçe karşılık · 57 madde
ah 1
- auu ünlem UygurAh!, eyvah!
ahit 4
ahır 1
- aḳur isim KarahanlıAhır
ahali 1
- at isim OrhonUygurKarahanlı3. anlam: insanlar, ahali
ahmed 1
- ahmed özel ad KarahanlıAhmed
ahiret 2
ahalisi 1
- ėş isim OrhonKarahanlı2. anlam: ahalisi, yoldaşları
ahitleşmek 1
- ‘ahd isim KarahanlıAhit, antlaşma, söz; ahitleşmek, söz vermek ya da söz almak
ahiret günü 1
- aḫir sıfat KarahanlıSon, sonraki; ahiret günü
ahiret yolu 1
- din isim Karahanlı2. anlam: ahiret yolu, dinî hayat
ahlak kuralı 1
- çaḫşapat isim Uygurahlak kuralı, dinî buyruk; yemin edilerek üstlenilen perhiz; tutmak, korumak, bozmak
ahlakça temiz 1
- arıġ sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: Ahlakça temiz, iffetli, günahsız
ahlak disiplini 1
- çaḫşapat isim Uygur2. anlam: ahlak disiplini, erdemlerin biri
ahlak kurallarına bağlı 1
- çaḫşapatlıg sıfat UygurAhlak kurallarına bağlı, kurallı; kurallardan oluşan
ah’de dinin yozlaşmasını anlatırken 1
- ‘abid isim Karahanlı2. anlam: AH’de dinin yozlaşmasını anlatırken
dünya ve ahiret 1
- ajun isim UygurKarahanlı4. anlam: iki dünya, dünya ve ahiret
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “ah” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- a ünlem OrhonUygurKarahanlıseslenme ya da acı şaşkınlık bildiren ünlem a ey ah…
- arıçı isim Uygurkurtarıcı yardımcı ah’ deseler kurtarıcı vah’ deseler iyilik eden bulunmaz…
- atbėtü özel ad Karahanlıedib ahmed’in eserinin adının parçası kitabın adı atebetü’l-hakayık’tır…
- baha isim Karahanlı…le değiştiler ayetlerimi az bir bedele değişmeyin tanrı’nın ahdini az bir bedele…
- balġam isim Karahanlıbalgam vücuttaki dört ahlattan biri onun balgamı güçlenmiş olur…
- bedel isim Karahanlıbedel karşılık yerine konan abdallar mallarını varlıklarını ahirete karşılık kıldı doğrunun yerine…
- cihan isim Karahanlı…şi bu âlemi tanıdı akıl gözüyle dünyayı aydınlattı dünya ve ahiret…
- dad isim Karahanlı2. anlam: ah’de bir kişi adının parçası dad sipehsalar bey için bu kitabı çıkardım…
- du Uygurbir kişi adının parçası u ıı bağış duası ahirete göçmüş kardeşim du vapsi sali beg’in ruhuna…
- dyan isim Uygur…derin düşünceye dalma zihnin toplanmış hâli çoğu kez sadaka ahlak ve meditasyon erdemleri sönme meditasyonu ve benzeri meditasyonlar üzerinde egeme…
- dyanlıġ sıfat Uygur… meditasyondan doğan meditasyon yardımcısı sebebinden doğar ahlak kümemi meditasyon kümemi meditasyon suyuyla meditasyona ve yola ait kurallar yedi…
- dünya isim Karahanlı2. anlam: … ne zamana dek bu dünya malı bugün var yarın yok dünyada ve ahirette övgü ona aittir…
- ebdal isim Karahanlı…k çekmiş ermişler dervişler abdallar mallarını varlıklarını ahiretle değiştirdi zahit bu dünyanın temeline bakıp onu bıraktı…
- ėdib isim Karahanlıedip edebiyatçı bilgili yazar ah’nin yazarının adı ve sanı adım edip ahmet sözüm edep ve öğüttür ediplerin edibi faziletlilerin başı babasının adı y…
- eḍkülüg Karahanlıanlamı kesinleşmeyen söz ah bozulan çağı anlatan dörtlükte hani ahit emanet hani eḍgülüg iyilik’ okumasına yakın…
- emanet isim Karahanlı…ikte gönlü arı olsa tüccar emanetlerini korusun emanetleri sahiplerine ödeyin emanetlerinize hıyanet etmeyin hani ahit emanet…
- emir isim Karahanlıemir bey unvanı ah sonundaki ek beyitlerin başlığında…
- étiglig sıfat UygurKarahanlı2. anlam: düzenli yoluna girmiş kb ah iki dünyada da işi yolunda düzenli az asker çokluktan iyidir sek hangi canlı düzenli bir iş yaparsa ah bu düzenli insana…
- ewünnek Karahanlıanlamı kesinleşmeyen söz kur’an çevirisi ahzab tahvīl değiştirme’ karşılığında tanrı’nın yolunda hiçbir değişme bulamazsın…
- helal sıfat Karahanlı…n az ye helal dünyalık kazan kendini doyur helal ye yarınki ahiret hizmetini helal kıl…
- hisab isim Karahanlıhesap ahirette hesap görme tanrı hesabı çabuk görendir hesap gününden önce payımızı bize çabuk ver dilediğine hesapsız ver çetin bir hesaba çektik m…
- hoca isim Karahanlıhoca unvan ah ek beyitlerinin başlığı…
- ḫ˅ar sıfat Karahanlı…sça hor aşağılanmış zelil zelil olarak cehenneme girecekler ahiret azabı daha rezil edicidir o ki aşağılıktır israiloğullarını aşağılayıcı azaptan …
- inç isim OrhonUygurKarahanlıesenlik huzur rahat sıfat gibi esen rahat huzura kavuşmak dünya huzura kavuştu töre düzene girdi esen yaşa ey büyük devlet adamı sen esenlikle yaşa …
- irinç sıfat UygurKarahanlı2. anlam: …amamlar onun nimetlerine şükreden dünya hayatının geçimliği ahiret yanında pek azdır bu dünya hayatı geçici bir yararlanmadır…
- isiz sıfat UygurKarahanlı…ana kötü mü iyidir yoksa iyi mi düşmanların en kötüsü budur ah kötüye yaklaşma kötünün sohbeti seni kötü eder dlt kötü dünya mı kaldı mait kötü kiş…
- isizlik isim Karahanlı…fayda gibi görünse de yapılmış bütün kötülük pişmanlık oldu ah ey kötülük yapıp iyilik uman…
- islam özel ad Karahanlı…endim gönlünü islam’a açtı müslümanlığınızı başıma kakmayın ah islam garip idi yine garip oldu…
- ispėhsalar isim Karahanlıfarsça sipehsalar ordu komutanı ah’de eserin sunulduğu beyin unvanı dad sipehsalar bey için bu kitabı yazdım…
- ‘itab isim Karahanlıah sitem azar ister kabul et ister sitem et…
- i‘tiḳad isim Karahanlıah inanç itikat kim bu dört şey hakkında kötü inanç beslerse ona bin lanet gönderirim…
- iz isim UygurKarahanlı… işte benim izimde duruyorlar gökyüzü karşıladı izini sürdü ah bilgilinin izinden git…
- eza isim Karahanlıah eziyet acı bu dünyanın tadı acılı bir tattır eziyeti çok tadı azdır…
- iş isim OrhonUygurKarahanlı…akıl edin işini ondan sonra yap vezirin işi hep hesaplardır ah işimdir diye güvenip sır verme tt fal işin bitmez bütün işin yolunda işini düzelteyi…
- işlig sıfat UygurKarahanlı…r işi olan iş gören iyilik eden tanrı iyilik edenleri sever ah ey kötü işli…
- çin özel ad Karahanlıçin ülkesi ah’de hadise gönderme bil ki hak peygamber bilgi çin’de olsa bile arayın’ dedi…
- ço’aġam özel ad Uygurabhidharma çevirisinde çince 長阿含 chang ahan uzun sözler derlemi dīrghāgama derlenmiş dīrghāgama’daki daśottara sutrası…
- çıġaylıḳ isim Karahanlı…uk yolunu açar şarap içerse yoksulluk yolu açılır yoksulluk ahiret azığının yokluğudur malın yokluğuna yoksulluk deme yoksulluktan korkarsanız kulu…
- alın- fiil UygurKarahanlı3. anlam: alınmak edilgen onlardan kitabın ahdi alınmadı mı…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.