Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “kap” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• ançıp zarf OrhonUygur…nlerinde cümleleri bağlar tarduş-tölis halkına verdim sonra kaplan yılında çiklere doğru ilerledim bu fal kitabı iyidir öyleyse herkes kendi payını…
• asuri isim Uygur…ar iblisler ejderler gandharvalar asuralar asuraların saray kapısı asura rahu ayı yutan asura soyunda…
• asuŋıl Karahanlıtek tanıklı emir biçimi kapıda bekle bana yakın ol…
• açıġlıġ sıfat Karahanlıaçık açılmış gece gündüz açık kapıyı bul…
• barım isim OrhonUygurKarahanlı…rdi oğlunu karısını sürüsünü malını orada aldım sürüye mala kapılıp mala mülke hırsla…
• basınç isim UygurKarahanlı…ırdı zor ve baskı üç şeyden gelir kötü tutkuların baskısına kapılıp…
• batut sıfat Uygurgizli örtülü hileli gizli kapaklı işler işleyen yalan hileli söz söylemek…
• başıḳtursa Karahanlıyaralarsa bu dil yaralarsa yarası kapanmaz başka yara ise kapanır…
• buḳaç Uygureşya listesinde bir kap ya da gereç keçe çanak…
• burnaç Uygurbir tür kap ya da çanak alevli kapları omuzlarında taşıyıp acı gibi tatsız boş bir kabı görmüş gibi…
• buu Uyguranlamı kesinleşmeyen söz şeytanları kaplanları yola getirmiş…
• bıçġulug sıfat Uygurbıçaklı bıçaklarla dolu evlere kapatırlar…
• cadu isim Karahanlı…ldiler gerçekten bu bilgili bir büyücüdür büyücüler secdeye kapanarak yere atıldılar…
• ėltėriş özel ad Orhon…iş kağan olayım babam iltiriş kağan’ı annem ilbilge hatun’u kapgan iltiriş kağan’ın ilinde doğdum…
• erşide Uygur…risimit tıpkı inci mücevher yeşim adlıların konmuş gibi bir kap mahfaza olmalı…
• et’öz isim UygurKarahanlı2. anlam: budist metinlerde beden dil gönül üçlüsü eylemin üç kapısı bedenimle yaparak dilimle söyleyerek günah işlediysem bedendeki dildeki gönüldeki eylemler…
• eçi isim OrhonUygurağabey amca babanın büyük kardeşi yazıtlarda kapgan kağan için amcam kağanın ili sarsıldığında amcam kağanla doğuda yaşıl ırmağa dek sefer ettik küç…
• ėŋin isim Uyguromuz alevli omuzlarında taşıyıp büyük sığırlarını kaplarını omuzlarında taşıyıp…
• ėŋleyü Uygurırk bitig’de ile ikileme oraya buraya gelişigüzel kaplan oraya buraya gitmiş oraya buraya gitmiş yiyeceğini bulmuş…
• güruh isim Karahanlıfarsça topluluk bölük sizden bir bölüğü uyku kaplar namaz kılmamış öbür bölük gelsin müminlerden bir bölük dışında ona uydular…
• ḫacib isim Karahanlıhacip saray kapısını ve teşrifatı yöneten görevli kb’de küsemiş hükümdara yakın bir has hacip vardı hacip onu karşıladı başköşede yer verdi büyük ha…
• ḫormuzta özel ad Uygur…üyle kurtulacak canlılar varsa çağrı tanrısı hürmüz tanrıya kapısını açtı hürmüz tanrının oğulları beş tanrı maniheist…
• ḫroştag özel ad Uygur…tanrısı hürmüz tanrıdan cehennemden yukarı çağrı tanrısı da kapısını açıverir…
• ikile zarf UygurKarahanlı…eya buda ile karşılaşırlar yeniden dirilirler gözü bir daha kapanmadı canını bırakıp yeniden üç ay ömrünü irade gücüyle tuttuğunda…
• inçe zarf Uygur…lmaması gibi böyle bilmezler fal şöyle der tıpkı suyun ağaç kapağını yerde açıp vermesi gibi…
• irklıḳ Uygur…mı kesinleşmeyen ad mait cehennem tasvirinde bir araç ya da kap olmalı kızdırılmış kazanlar lar üzerine kaldırıp…
• çiu Uygur…çince 洲 kıta’ karşılığı olabilir dört büyük kıtada belirgin kaptır…
• adalan- fiil Uygurtehlikeye düşmek zarar görmek kapı kapanır öyle zarara uğrar ne yararı oldu…
• aġ- fiil OrhonUygurKarahanlı…lir cehennemden yukarı çıktığında mihraba tırmandılar göğün kapılarına çıksınlar…
• altız- fiil Uyguraldatılmak yenik düşmek tutku iblislerine kaplanlarına aldatılmış beş varoluş alanındaki bütün canlıları…
• aç- fiil OrhonUygurKarahanlıkapı kapak yol açmak tanrılar yurduna kapısını açtı mutluluk kapısını açar yolu aç…
• açıl- fiil UygurKarahanlıkapı kapak açılmak asuraların saray kapısı kendiliğinden açılır her iyiliğe kapı açılsın…
• aŋan- fiil Uygur… kendimize mal ettik üzerlerinde hak iddia ettik topluluğun kaplarını malını sahiplenip kullandık…
• batur- fiil UygurKarahanlı…uda boğmak onları denizde boğduk dileseydik onları boğardık kapıda doğmuş güneşi batırırsa…
• beze- fiil UygurKarahanlı… dilini süsle buda tasvirini boyayıp süsleyerek bu beylerin kapısını siyaset süsler kuran çevirisinde o zaman şeytan işlerini onlara süslü gösterdi…
• bul- fiil OrhonUygurKarahanlı…t bulup ne iyilik bulayım yarın tadını bul gece gündüz açık kapıyı bul…
• erksin- fiil Uygur…tasarruf etmek topluluğun evlerini tek başımıza sahiplendik kaplarını mallarını tek başına sahiplenip hükümdar olup egemenlik kurduğu zamanda iki t…
• esne- fiil UygurKarahanlı2. anlam: esnemek esneyen kaplanım ırk bitig…
• ir- fiil UygurKarahanlı…usanır rahatla avutsa bile çabuk usanır talih senden usanıp kapı kapanırsa insan çok sözden bıkar usanır dünya sana doymadan sen önce usan doy beni…
• ir- fiil Orhon…k peşine düşüp ulaşmak şu izledim burgu’da yetiştim t demir kapı’ya kadar vardık…