Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “boy” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• aḍaḳ isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: ayakta durmak tanrı’ya boyun eğip hizmette durmak bir işi üstlenip gözetmek tanrı’ya itaatle duran erkekler ve kadınlar erkekler kadınların işini üs…
• alıḳ isim Karahanlı…k’ ya da kusur’ anlamı düşünülebilir bedene gevşeklik verme boyun eğme kusurlarını da üstlerine almak olmaz…
• arlı Uygurtek tanıklı söz dokuz geyiğim boynuz çatallarını anlatıyor olabilir…
• ayı zarf UygurKarahanlı…zla dünyayı fazla sevme bu dünya mutluluğu pek iyi değildir boy pek uzun olursa bilgi övmez pek şaşırıyorsun pek fazla eziyet etme fazla sıçrama pe…
• azar isim Karahanlıeziyet incitme kâfirlere ve ikiyüzlülere boyun eğme onların eziyetini bırak aldırma…
• baġa isim OrhonUygurKarahanlıkurbağa köpek boynuzlu kurbağa yılan zararlı yaratıklar sayılırken çekirgeler kurbağalar ve kan…
• basmıl özel ad OrhonKarahanlıbasmıl bir türk boyu basmıl ıdukkutu benim soyumdan bir halktı basmıl düşman olup evine döndü basmıl ve çomul boyları toplanır…
• batım isim Orhonbatım derinlik ölçüsü mızrak boyu derinliğindeki karı yararak…
• bayırḳuu özel ad Orhonbayırku bir türk boyu çoğunlukla kuzeyde yer bayırku yurduna dek sefer ettim yer bayırku’nun ulug irkin’i düşman oldu…
• ba‘zı sıfat Karahanlıarapça bazı kimi bazı işlerde size boyun eğeceğiz…
• baş isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: baş olan önder başkan ordu komutanı tay sengün on iki boyun başı edeplerin başı dili korumaktır ey ülkenin başı bu üç türlüdür…
• bersil özel ad Orhonbersil bir boy adı ebdi bersil kadır kasar boyları…
• birleki sıfat UygurKarahanlı…e olan beş yığın skandha nesnelere eşlik eden kesin belirti boy beden ile birlikte olan boşluk…
• boynaġu sıfat Karahanlı…bir kavimdiniz her zorba kibirli kişinin gönlüne zorbaların boynunu kıran…
• bukursıka Uygurırk bitig’de anlamı kesinleşmeyen söz boyunduruk iki öküzü bir ’ya koşmuş…
• buluḳ özel ad Orhonşine usu yazıtında bir yer ya da boy adı kara buluk’un önünden ürüng beg’i kara buluk’u…
• buta isim Karahanlıkuran çevirisinde bacak sap gövde atların bacaklarını ve boyunlarını keserek kendi sapı üzerinde dimdik durdu…
• ebdi özel ad Orhontes yazıtında bir boy ya da yer adı kısmen onarılmış okuma ebdi bersil kadır kasar oradan gitmiş…
• ėlteber isim Orhonelteber türk devletinde bağlı boyların başındaki beylere verilen unvan az elteberini tuttu iki elteberli halk uygur elteberi yüz kadar askeriyle doğ…
• emanet isim Karahanlıemanet güvenle bırakılan şey güvenilirlik boynuna büyük emanet yükletti emanetle birlikte gönlü arı olsa tüccar emanetlerini korusun emanetleri sahi…
• ênçgülüg sıfat Uygur…n kılar böylece hep huzurlu mutluyum huzurla mutlulukla yol boyunca gidecekler huzurlu mutlu yeri bulurlar…
• erksiz sıfat UygurKarahanlı2. anlam: …n istemeden gidiyorum kötüye kötülük edilirse ister istemez boyun eğer isteyerek ya da istemeyerek…
• ermelıġ Orhonanlamı kesinleşmeyen söz bir kişi ya da boy adının parçası olabilir küli çor yazıtı karluk ların yegren ermelig in sırtını kırarak vurdu…
• ėyin edat OrhonUygur…tanlar gizli eğilimler anuśaya gibidir uyarak ardı sıra yol boyunca gidecekler uygun eşyalarına göre gönlün duyumsamasına göre büyük büyülere uygun…
• eşek isim UygurKarahanlı…k onu taşımadılar kitap taşıyan eşek gibidirler atın eşeğin boynuzu çıkmaz maniheist metin…
• gezid isim Karahanlı… cizye gayrimüslimlerden alınan baş vergisi kendi elleriyle boyun eğerek cizye verinceye dek…
• ḫor sıfat Karahanlı…ak aşağılanmış orada yenildiler aşağılanmış olarak döndüler boyun eğerek kendi elleriyle cizye verinceye dek…
• iniygün isim Orhon…eğenler topluluk başta küçük kardeşlerim oğullarım birleşik boyum halkım…
• izgil özel ad Orhonbilge kağan yazıtında izgil bir boy adı izgil halkıyla savaştık izgil halkı öldü…
• çarihuş Uygur…esinleşmeyen söz maitrisimit cehennem tasviri yıllar ayılar boyunca çarihuştaki üzüm gibi onları tepip ezerler bağlamda üzüm sıkma yeri cendere anl…
• çergüçi Karahanlı…öz kb’de hitap olarak ile birlikte ey gel beni yıllar aylar boyu sıkıntıyla tutsak oldum bağlamda saran sarıp sarmalayan’ anlamı akla gelir…
• çikin Uyguranlamı kesinleşmeyen söz maitrisimit boy ve yüz ölçüsü bildirir görünür yirmi boylu yüzlü üç boylu bedenli büyük arhatlar çin ayağı ile ilgisi düşün…
• çoġ isim UygurKarahanlı2. anlam: …rültü düşmana düşman gönderdi onun şiddetini kırdı düşmanın boynunu ezse hiddetini giderse bunca gürültü çığlık bağırış neden yiğit düşmanda yumuşa…
• çuluġan özel ad Orhonküli çor yazıtında bir düşman boyunun ya da kişinin adı sağır çuluğan düşman olunca küli çor saldırıp mızraklayıp…
• çıġ isim UygurKarahanlı…kte anılır on altı ayak beş parmak yüksekliğinde biner ayak boylu satışta hile sayılırken terazisini ölçeğini ayağını parmağını kilesini bozdum ölç…
• aġrıḳla- fiil Uygurağrı çekmek on ay boyunca ağrı çekmeden…
• alḳın- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …sonuna kadar gelecek zaman tükenene dek tükenmez on bin çağ boyunca anlatılsa tükenmez…
• baġla- fiil OrhonKarahanlı…madan verdim gönlümü ona bağlayarak edilgen oyuna katılırsa boynu bağlanır kuran çevirisinde gönlünüzü bağlayın sebat edin…
• beze- fiil UygurKarahanlı… kitabı nadir sözlerle süsledim dilini süsle buda tasvirini boyayıp süsleyerek bu beylerin kapısını siyaset süsler kuran çevirisinde o zaman şeytan…
• biliş- fiil UygurKarahanlı…ak olup tanıştı onunla niçin tanıştım tanışasınız diye sizi boylar ve soylar yaptık…