Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
10 Türkçe karşılık · 57 madde
han 1
- ḫan isim UygurKarahanlıHan, hükümdar, kral
hane 1
- ev isim OrhonUygurKarahanlı3. anlam: Hane, aile
hani 1
- ançada zarf Karahanlıo zaman, o sırada; hani
hanım 4
hançer 1
- bögde isim KarahanlıHançer, kısa kılıç
hane reisi 1
- evçi isim UygurKarahanlıHane reisi, ev sahibi
hangi yerde 1
- ḫanyu Uygurnerede, hangi yerde
hanımlığa layık 1
- eşilik sıfat OrhonHanımlığa layık, eş olacak
hanın ordusu ava çıkmış 1
- ab isim OrhonUygurAv; avlanma. av avlasa ; adam ava gitmiş, hanın ordusu ava çıkmış
buğra han 1
- buġra isim UygurKarahanlı2. anlam: Buğra Han
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “han” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- abipiraylıġ sıfat Uygurbelli bir anlama yoruma dayanan hangi anlama dayanan yoruma yaslanarak açıklıyor…
- ada isim Uygur3. anlam: engel aksaklık hangi iyi işte engeli aksaklığı çok olur…
- apaŋ bağlaç Karahanlı… dünyayı istiyorsan eğer size karışık bir söz gelirse şayet hanımım gelirse…
- arḳulayu Uygurtek tanıklı söz güçlü hanın buyruğu evinde durur…
- ayet isim Karahanlı…e öncekinden büyüktü size işaretlerini gösteriyor tanrı’nın hangi ayetini inkâr ediyorsunuz ayetlerime karşılık az bir değer…
- açuḳ sıfat Karahanlıaçık örtüsüz yüzü açık hanımlar…
- baḫıllıḳ isim Karahanlı…rilik cimrilik ilaçla iyileşmeyen bir hastalıktır cimriliği hangi dil över cimrilik eden ve insanlara cimriliği buyuranlar onlara lütfundan verince…
- başsız sıfat UygurKarahanlı2. anlam: başsız önderi olmayan hangi ordu başsız ve dağınık olursa…
- berk sıfat UygurKarahanlı3. anlam: kb bağ köstek söyle bu bağın hangisi…
- birküde özel ad Orhon…rmağın birleştiği yer adlı yer kayra kaynağında üç birkü’de hanın ordusuyla birleştim keyre başında üç birkü’de tatarlarla çetin savaştım…
- bodistv isim Uygur2. anlam: …ra öyküsünde bodisatva prens o zaman bodisatva prens babası handan bu buyruğu işitip…
- boluġluġ sıfat Karahanlıuygun yerinde olabilir hangisi uygun hangisi yararlı hangisi yerinde hangisi faydalı bunu yerinde uygun görürüm…
- boşaŋ sıfat Karahanlıdağınık başıboş hangi ordu başsız ve dağınık olursa…
- boşuş Uygursalıverilme izin ülkeden handan izin salıverilme var…
- budraç özel ad Karahanlıbudraç bir bey adı budraç da kudurdu budraç hanını arayalım…
- buyruḳ isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: buyruk emir hanın buyruğu gibi onun buyruğuyla onlara bir haber buyruk gelince…
- bölük isim Uygur2. anlam: … ejderhalar gibi sekiz takım topluluk bütün gruplardakileri hangi gruptakini giderir…
- dostluḳ isim Karahanlı…kta sevgiden başka ücret istemem dostluk mecaz oldu gerçeği hani…
- eḍgürek sıfat Karahanlı…ir bilirseniz bu sizin için daha hayırlıdır iki topluluktan hangisi daha iyi…
- eḍkülüg Karahanlıanlamı kesinleşmeyen söz ah bozulan çağı anlatan dörtlükte hani ahit emanet hani eḍgülüg iyilik’ okumasına yakın…
- ėlçi isim UygurKarahanlı…t adamları görünüşüyle kurtulacak canlılar varsa prensesler hanımlar prensler devlet adamları…
- emanet isim Karahanlı…manetleri sahiplerine ödeyin emanetlerinize hıyanet etmeyin hani ahit emanet…
- emr isim Karahanlı…ambere ya da yetki sahiplerine götürselerdi iyiliği emretme hani iyiliği emreden kişi hani kötülükten alıkoyan kişi…
- erki edat UygurKarahanlısoru ve şüphe edatı acaba ki sana ne yaptım ki hangi ibadet acaba bunu anlayamaz hangi kötü eylemin gücüyle bu tür dünyalarda doğdular acaba ne sebe…
- étiglig sıfat UygurKarahanlı2. anlam: …ünyada da işi yolunda düzenli az asker çokluktan iyidir sek hangi canlı düzenli bir iş yaparsa ah bu düzenli insana hür kişi kuldur…
- feylesuf isim Karahanlı…nyanın filozofunun malı olmasa nice âlim nice filozof vardı hani bugün…
- ḫaḳan isim Karahanlıhakan hükümdar kb’de buğra han için der bu hakanın yüzünü görmedin mi dünya bu hakanın tahta yerleşmesiyle rahat nefes aldı bu hakanın adı kitaba ya…
- ḫaḳiḳat isim Karahanlı…bil gerçek bakılırsa sebep budur dostluk mecaz oldu hakikat hani hak geldi tanrı’nın emri açığa çıktı…
- haram sıfat Karahanlı…ep yitti haram arttı cimri haramdan çok altın gümüş topladı hani haramı yerken haram’ deyip yiyen…
- inçip bağlaç Uygur… cümle başında ve ancak budist metinlerde çok sık bağlayıcı hangi sebeple böyle olur diye görüp bu da böylece renk alanındaki renktir akıllı ise o …
- irüklük isim Karahanlıbozukluk eksiklik hangi bey bu dört işi tam yapmazsa ardından ile bozukluk girer…
- çaisi Uygur… ıı bağış duasında hükümdar ailesinin adları arasında mışan han çaisi vang beg gibi tanrısal kişilere…
- çeviş isim Uygurhüner çare ustaca yol hep ile ikileme avalokiteśvara hangi yolla hangi hünerle bu dünyada dolaşıyor onun yolu yordamı nasıldır öyle usta çareyle hil…
- çıça Karahanlıanlamı kesinleşmeyen söz kb kafiyede ile hani ilim ve kur’an sesi bağlam okumasına uygun düşüyor…
- aġıntur- fiil Orhondevirtmek döndürmek ayaklandırmak devirtti uygur hanım yakalanmış…
- ay- fiil OrhonUygurKarahanlı…rüyanı anlatma dille söylenmemeli şimdi söyledim hile yener hangi söylediğin yüzünden dileseydik bunun benzerini söylerdik…
- bekit- fiil Karahanlı…lamlaştırmak sağlama almak o işi kendine iyice sağlama aldı hangi işe girse ayağını sağlam basar…
- bodu- fiil OrhonUygurKarahanlıboyamak hangi işe girse türlü renklere boyar yüz bir türlü renkle boyanmış gibi çiçekler…
- boşġun- fiil Uygur…renmiş bütün şastraları öğrenmiş yazıyı öğrenip bitirdiğini hangi yazıyı öğrenmeyi düşünüyorsun eşsiz öğretiyi öğrenirler tapınan öğrenen dinleyen…
- ek- fiil UygurKarahanlı…e iyilik biter kötü tohum ekerse kötü biter hayatta tarlaya hangi yere ektim sevap ekinleriyle…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.