Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “kendi” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• ‘acizlıḳ isim Karahanlıgüçsüzlük âcizlik kişinin tanrı karşısında kendi yetersizliğini kabul etmesi tanrım bu âcizliğimi bilirsin…
• adġır isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: değerli mallar arasında sayılır kendi atını aygırını kara samurunu…
• adnaġu isim UygurKarahanlıbaşkası başka kişi el kendi karşıtı kendinize ve başkasına yararlı işe sonra başkalarına kılavuz olayım…
• adın sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: başkası özge kişi karşıtı başkalarına yararlı iş yapın kendisinin ve başkasının karanlığını…
• aġlaḳ sıfat UygurKarahanlı…ağacın dibinde oturmak isterdim yeri de ıssız yalnız başına kendilerini kurtarmak için…
• aġırlıḳ isim UygurKarahanlı…rmet itibar tanrı ona çok itibar verdi komşuna saygı göster kendine saygı istersen…
• aḳanaḳlıġ sıfat Uygurakıntılı sulu yer sulu yerlerde kendi bedenini köprü yapmayı düşünür…
• ançaḳyalıġ sıfat Uygur…ıcık bir şeyle mi giderir hiçbir şeye sahip olmamak boşluğu kendine tutmak…
• ançası bağlaç Karahanlıkuran çevirisinde ama bilakis bize zulmetmediler bilakis kendilerine zulmettiler onlar sizden değil ama korkan bir topluluktur…
• ançıp zarf OrhonUygur…çiklere doğru ilerledim bu fal kitabı iyidir öyleyse herkes kendi payının efendisidir…
• arḳasız sıfat UygurKarahanlı…destekçisiz kimsesiz kötü durumdaki kimsesize sen destek ol kendi acılı kimsesiz bedenini…
• artuḳ sıfat OrhonUygurKarahanlı3. anlam: zarf olarak pek çok kendini pek sakınır pek güçlü…
• artuḳluḳ isim Karahanlıkuran çevirisinde lütuf ihsan fazilet faḍl tanrı onlara kendi lütfundan verdi…
• arıġ sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: ahlakça temiz iffetli günahsız kendisi temiz olsa doğru yürüse temiz tutulan ahlak kuralları temiz aydınlık zurvan tanrı…
• asıġ isim UygurKarahanlı2. anlam: …de sık olarak ere akıl olursa yararı çok olur halkın yararı kendi çıkarını ister yararı ve zararı…
• awaġ Karahanlı…e iki beyitte geçen anlamı kesinleşmeyen söz ne kadar tutsa kendini vermez söz açarsa yükünü de taşımalı…
• ayaġ isim OrhonUygurKarahanlı… gösterirler saygısını hürmetini türlü türlü büyük saygıyla kendinde saygınlık yerleşecek kazancın ve itibarın azaldı…
• azad sıfat Karahanlı…kişi bu süslü zengin adama hür kişi de kul olur hür kişiler kendilerini tümden kul ederler hür kadınlarla evlenin…
• azuḳ isim UygurKarahanlı…k akıllı kişi bu yol için iyi azık hazırlar geçici dünyadan kendi azığını al bu suçu bağışlamayı sevap ve azık yap yarınlık azık beni azık yolların…
• aşnuḳı sıfat OrhonUygurKarahanlıönceki eski önceki hayatta yaptığım kendi işim öncekilerin yazdığı masallar önceki başka söze gönül verme…
• baġırsaḳ sıfat Karahanlı…i halka şefkatli olur bütün canlılara şefkatli gönül yalnız kendini gözeten şefkatli değildir rabbiniz şefkatli sürekli merhamet edendir…
• baġırsaḳlıḳ isim Karahanlı…fkat insanlığın başıdır söylediğin bu söz iyilikseverliktir kendi yararın için şefkatle hizmet et bu sana gerçek şefkatimdi şefkatini halka ulaştır…
• baġırsız sıfat Karahanlı…ı olmayan şefkatsiz kişi oğul da olsa yarar getirmez yalnız kendi yararını isteyen merhametsiz olur gönlümü merhametsize nasıl bağlayayım…
• baḳ isim Karahanlı…ne bakma borcu sağlığımda hizmet ettin bakım borcunu ödedin kendi bakım borçlarını ödemiş olursun babasının bakım hakkını ödeyeyim…
• baltu isim UygurKarahanlı…sını balta gibi kullanıp şeytanın başını kesti huyunu işini kendine balta zarar gördü…
• bantatu Uygurbir tür yumuşak pamuk ya da kumaş kendi bedenini bantatu pamuğu yayar gibi düşünür…
• basut isim UygurKarahanlıyardım destek kendine yardım etse işe başlasa bu işe bütün destek ondan gelir bana yardım et hükümdardan yardım isterler birbirine güç ve destek don…
• baylıḳ isim Karahanlızenginlik varlık halkın zenginliğini kendine kale yapmış bu dünyada zenginlik istersen senin zenginliğin aslında yoksulluktur halkın zenginliği beyi…
• bazgan isim Uygurbir demirci aleti çekiç ya da örs kıskaç ile kendisi demirden yapılmış bazgan ve kıskaç gibi…
• beg isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: hükümdar efendi yüce hakan beyim oldu onurlandım kendi iyiliğini değil beyinin iyiliğini dile…
• begli sıfat UygurKarahanlıkadın için kocalı evli koca olacak adamı kendin seç kocamı kendim seçeceğim evlendiklerinde…
• berat isim Karahanlıarapça berat aklanma belgesi cevabını kendine berat olarak hazırla…
• bilge sıfat OrhonUygurKarahanlı…zin derdine sen deva ol onların arasında bilge bir kişi ben kendim bilge tunyukuk türk bilge kağan bilgelere…
• biliglig sıfat UygurKarahanlıbilgili bilgin bilgili sakıngan adı yüce ey dost kendini bilgiliye bağla seni bilgili bir oğulla müjdeliyoruz…
• birkiye sıfat Uygurtek biricik tek bir anne babanın kendilerinden doğmuş biricik oğlu tek bir kusuru eksiği…
• bitig isim OrhonUygurKarahanlı…re yazılı olarak bırakmış dinî kitap sutra hükümdar mektubu kendi eliyle yazsın mektup mu gerekir sözlü haber mi…
• boġuz isim OrhonUygurKarahanlı…rısı hastalığını aç boğazı doymaz yürekler ağızlara gelecek kendi usturasıyla boğazını kesip…
• boz sıfat OrhonUygurKarahanlıboz kır renk boz ata binip saldırdı kendi atı boz attı boz bulut ilerledi…
• boşlaġ sıfat Karahanlıbaşıboş yaramaz boşboğaz boş ve başıboş olma kendi başına koşma yaramaz oğlu başıboş bırakma sözünü başıboş bırakma bu dilin boşboğazlığı bir gün ba…
• budıḳlıġ sıfat Uygurdallı parçalı bağlam kendi bedenini dallı gölgeli bir ağaç yapıp…