Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
3 Türkçe karşılık · 71 madde
metin 1
- girant isim Uygurmetin, metin parçası; hacim ölçüsü olarak şloka
metin parçası 1
- girant isim Uygurmetin, metin parçası; hacim ölçüsü olarak şloka
maniheist metinde saygı sıfatı 1
- adınçıg sıfat OrhonUygur3. anlam: Maniheist metinde saygı sıfatı
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “metin” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- abdudadarma isim Uygurbudist kutsal metin türlerinden biri olağanüstü şaşılası olayları anlatan öğretiler metinde şaşılası öğretiler diye açıklanır ve çince 希法 karşılığıy…
- agam isim Uygurâgama budist kutsal metinlerinin geleneksel derlemesi aktarılan öğreti âgama kitabı nirvana kitabı belirir âgama sebebiyle doğduğu için ekottara âga…
- aġılıḳ isim UygurKarahanlı2. anlam: budist kutsal metinlerin bölümü sepet piṭaka üç sepet budist kanonu sutra ve vinaya iki sepetini üç sepet öğretisi…
- ajun isim UygurKarahanlı2. anlam: budist ve maniheist metinlerde doğum varoluş hayat önceki hayatta sayısız hayattan beri önceki hayatlarını hatırlayan…
- amul sıfat UygurKarahanlı3. anlam: budist metinlerde yazılışlarıyla dingin huzurlu sürekli dingin nirvana için sürekli dingin nirvanayı bulurlar dingin gönlüyle…
- anḳıttırtıŋız Uygurkırık maniheist metinde geçen anlamı kesinleşmeyen fiil biçimi…
- antag sıfat OrhonUyguröyle o türlü uygur metinlerinde öyle güçlüyüm oluş da öyledir öyle tutku baskısına yenilip o denli büyüktür…
- antır zamir Uyguro orası uygur metinlerinde oradan ondan onlar oradan kurtulup ondan doğan meyveye bu ad verilmiştir bu inceleme ondan akıp çıkmıştır…
- anvam isim Uygurmaniheist metinlerde anlamı kesinleşmeyen terim dua ve dilek cümlelerinde geçer eşiniz olsun size yaraşır sevinçle…
- ançıp zarf OrhonUygursonra bunun üzerine böylece orhon ve uygur metinlerinde cümleleri bağlar tarduş-tölis halkına verdim sonra kaplan yılında çiklere doğru ilerledim bu…
- avadana isim Uygurbudist kutsal metin türü örnek hikâyeler avadāna çince 譬喩 avadāna benzetmelerini…
- az sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: budist metinlerde tutku hırs şehvet üç zehirden biri öfke ve bilgisizlikle birlikte anılır tutku işi yüzünden tutkulu öfkeli kibirli tutku yüzünden …
- azaḳ sıfat UygurKarahanlı2. anlam: budist metinlerde dış budizm dışı sapkın öğreti izleyen bütün dış ve sapkın öğretili olanlarda ters sapkın öğretili olanların purana ve benzeri sapk…
- baḫşı isim Uyguröğretmen hoca üstat budist metinlerde öğreti ustası şastra yazarı sthiramati hocanın yazdığıdır şastra yazarı vasubandhu hoca anaya babaya hocalara …
- baçaġ isim Uyguroruç budist ve maniheist metinlerde belli günlerde tutulan perhiz ve yemin günü temiz oruç bir gün bir gece tutulacak oruç sekiz soylu oruç yasasını…
- bilig isim OrhonUygurKarahanlı3. anlam: budist metinlerde bilinç vijñāna üç özlü gönül bilinci bilinç ve gönül bu üçte duyumla oluşur oluşumlar sönünce bilinç söner…
- biligsiz sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: budist metinlerde bilgisizlik avidyā bilgisizlik sönerse oluşumlar söner tutku öfke kibir bilgisizlik…
- birök bağlaç Uygur2. anlam: maniheist metinde sonra derken sonra başını yukarı kaldırıp baktı…
- borguçan özel ad Uygurmaniheist metinde bir kişi adı parçası çigil arslan il tirgök alp borguçan alp tarkan beg…
- burḫan isim UygurKarahanlı2. anlam: maniheist metinlerde peygamber ilahi elçi baba tanrı mani burhan…
- buşı isim UygurKarahanlıbudist ve maniheist metinlerde sadaka bağış cömertlik dāna öğreti armağanı veriyordu sevap işleyip sadaka verirse cömertlik erdemi korkusuzluk armağ…
- diravi Uyguranlamı kesinleşmeyen terim abhidharma çevirisi bir okuyuşu metin yorumunu anlatır bu sonraki okuyuş bu ya uyar önceki okuyuş öğretmen ’nun yaptığı y…
- dıntar isim Uygurrahip dinî hayatı seçmiş kişi budist metinlerde hep rahip olup oruç tutsa iyi rahipler olmanız en iyisi oldu öğrenecek bir şeyi kalmamış arhat rahip…
- ece isim Uygurbüyükana soyun ulu anası maniheist metinde hayat anası için o bütün tanrı yurdundaki tanrıların ulu anası atası arı kutlu nurlu ana…
- eḍgü sıfat OrhonUygurKarahanlı3. anlam: budist ve maniheist metinlerde sevap iyi eylem bu sevabın gücüyle iyi işi sadaka gücüyle yapsın kendi kazancımla iyi iş yapayım…
- ėl isim OrhonUygurKarahanlı4. anlam: budist metinlerde ülke magadha ülkesinde büyük çin ülkesinde hint ülkesindeki vibhāṣā şastrasını yazan dakṣiṇāpatha ülkesinden yine magadha ülkesine…
- elenmegey Uyguranlamı kesinleşmeyen fiil biçimi maniheist metin mal mülk gözüne hiç olmayacak…
- ėlçi isim UygurKarahanlı…o açgözlü devlet adamı devlet adamlarının başı hitap budist metinlerde devlet adamları yöneticiler eğer devlet adamları görünüşüyle kurtulacak canl…
- emgek isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: budist metinlerde sanskritçe duḥkha varoluşun acısı mal mülk boş acı özlüdür acı hakkındaki öğreti bilgisi sansaranın acısından kurtulmak için avīci…
- enetkek özel ad Uygur…ya çevirmiş orta hindistan ülkesinden yola çıkıp sanskritçe metin sanskritçe der…
- erdem isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: budist metinlerde üstün nitelik doğaüstü güç çoğu kez arhatların iyiliğini erdemini bulmak için avalokiteśvara’nın kutsallığı gücü öyle korkunç büyü…
- eren isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: budist metinlerde seçkin kişiler sekiz yüce soylu kişi ārya-pudgala büyük insanın mahāpuruṣa otuz iki işareti…
- erig isim OrhonUygurKarahanlı3. anlam: budist metinlerde eğilim kök eylem ve eğilimlerini kesin olarak görürdü…
- ermezli Uygurbudist metinlerde ikilemesiyle insan olmayan varlıklar sanskritçe amanuṣya insan ve insan olmayanların görünüşüyle kurtulacak insan ve insan olmayan…
- esrük sıfat UygurKarahanlı…ndeleyerek yürür sarhoşluğu bilgisizliği yüzünden maniheist metin…
- et’öz isim UygurKarahanlı2. anlam: budist metinlerde beden dil gönül üçlüsü eylemin üç kapısı bedenimle yaparak dilimle söyleyerek günah işlediysem bedendeki dildeki gönüldeki eylemler…
- ev isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: ev bark hane halkı ve mal mülk budist metinlerde evi barkı bırakıp rahip olmak evden çıkıp altı yıl çile ormanında evden çıkmış rahip kişiler evini …
- ezrua özel ad Uygurezrua brahmā maniheist metinlerde zurvan en yüce tanrı brahmā hürmüz śakra viṣṇu maheśvara dört büyük kral bunların hepsi tanrı ezrua üzerine giyini…
- eçi isim OrhonUygur2. anlam: büyük kardeş ağabey budist metinlerde saygı sözü olarak da ana baba gibi ağabeyim sıntar seli’ye güneydeki canlıları hep ağabeylerim diye görüp…
- eşek isim UygurKarahanlı…aşıyan eşek gibidirler atın eşeğin boynuzu çıkmaz maniheist metin…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.