Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
13 Türkçe karşılık · 96 madde
öğreti 1
- boşġut isim UygurKarahanlıÖğreti, öğüt; öğrenim
öğretici 1
- baḫşılıġ sıfat UygurHoca olan, öğretici
öğreti ustası 1
- baḫşı isim UygurÖğretmen, hoca, üstat; öğreti ustası, şastra yazarı
öğretiyi yaymak 1
- evir- fiil UygurÇevirmek, döndürmek; öğreti tekerleğini döndürmek, öğretiyi yaymak
öğretiyi dinlemek 1
- eşit- fiil OrhonUygurKarahanlı3. anlam: öğretiyi dinlemek
öğretiyle beslenen 1
- aşlıġ sıfat UygurKarahanlıYiyecekli, beslenen; öğretiyle beslenen
öğretinin çözümlenmesi 1
- adırtla- fiil Uygur2. anlam: öğretinin çözümlenmesi; abhidharmanın Uygurca karşılığı
öğreti tekerleğini döndürmek 1
- evir- fiil UygurÇevirmek, döndürmek; öğreti tekerleğini döndürmek, öğretiyi yaymak
budist öğreti 1
- darm isim UygurBudist öğreti, Dharma; üç mücevhere saygı formülünde
uygulanmış öğretiler 1
- anun- fiil UygurKarahanlı3. anlam: hazırlanmış, uygulanmış öğretiler
amduq darani öğretisi 1
- amduq isim Uygurbir dhāraṇī ve Avalokiteśvara’yı niteleyen söz; dilediğince görmeye muktedir ; amduq darani öğretisi
sapkın öğreti izleyen 1
- azaḳ sıfat UygurKarahanlı2. anlam: dış, Budizm dışı; sapkın öğreti izleyen
budist öğretide adlandırma 1
- ad isim UygurKarahanlı2. anlam: Budist öğretide adlandırma, kavram; nesneyi ayırt ettiren söz
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “öğreti” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- abamuluġ sıfat Uygur…enecek bir şeyi kalmamış olanların ebedî kalacağı yer ebedî öğreti kardeşliği sürekli acıdan kurtararak…
- abdudadarma isim Uygur…metin türlerinden biri olağanüstü şaşılası olayları anlatan öğretiler metinde şaşılası öğretiler diye açıklanır ve çince 希法 karşılığıyla verilir…
- abidarim isim Uygurbudist öğretisinin kavramları ayırıp çözümleyen felsefî bölümü abhidharma ve bu öğreti üzerine yazılmış inceleme abhidharma incelemesi abhidharma di…
- abidarmaḫarday özel ad Uygur…r abhidharma incelemesinin adı abidarmaḫarday adlı inceleme öğretinin özünü toplayan eser olarak anılır…
- abidarmakoş özel ad Uygurabhidharma öğretisini derleyip özetleyen vasubandhu incelemesinin adı uygurca çevirisi derlemdeki abh metnidir bu incelemenin adı neden abidarmakoş …
- abipiray isim Uygurbir sözün öğretinin ya da sutranın kastedilen anlamı amacı sutranın maksadı bu sutranın ne demek istediğini anlatalım…
- adḳanġuluḳ isim Uygur…yanak çince 所縁 nesne olarak nesne nesne olan bütün şeylerde öğretiyi nesne edinen nesne’ koşulu…
- adınsıġsız sıfat Uygurfarksız birbirinden ayrılmayan aynı bütün budaların öğretisi birbirinden farksız olduğu için…
- adınçıg sıfat OrhonUygurşaşılası harika olağanüstü harika şaşılası hoş ve tatlı öğreti olağanüstü güçlü erdem aşoka adlı harika ağaç…
- adırtlag sıfat Uygurayırt eden seçen üç zamanı ayırt eden seçen yorumlu öğreti…
- agam isim Uygur…a budist kutsal metinlerinin geleneksel derlemesi aktarılan öğreti âgama kitabı nirvana kitabı belirir âgama sebebiyle doğduğu için ekottara âgamad…
- aġılıḳ isim UygurKarahanlı2. anlam: …ç sepet budist kanonu sutra ve vinaya iki sepetini üç sepet öğretisi…
- agırlıg sıfat UygurKarahanlı2. anlam: saygın itibarlı öğreti sayesinde yücelir saygın olur…
- alış isim UygurKarahanlı2. anlam: abh kavrayış anlamı kavrayışla öğretinin alışverişi alıp verdiği…
- anaḳ Uygurtek tanıklı anlamı kesinleşmeyen söz bütün öğreti sahiplerinin…
- ançaḳa zarf UygurKarahanlı2. anlam: ne zamana dek o zamana dek buda’nın öğretisi durdukça bu yazı da durur…
- arḳa isim OrhonUygurKarahanlı3. anlam: üst yüz yüzey yeryüzündekiler öğretinin desteğine…
- arıtı zarf Uygur…düşmez düşmekten hiç korkmaz kurtuluş yönünü hiç anlamazlar öğretiye gözleri büsbütün açıldı…
- arış sıfat Uygurtertemiz pak tertemiz öğretileri işitip bu sevabın tertemiz iyi meyvesiyle…
- arşivadan özel ad Uygur…ik parkı manastırı benares ülkesinde arşivadan manastırında öğreti tekerini döndürdü…
- asıġ isim UygurKarahanlıyarar fayda kazanç yarar ve fayda öğretiye sürekli yarar sağlamış olalım canlılara fayda sağlaması yararı var iyidir…
- aymançsız sıfat Uygur…z çekinmesiz çoğunlukla ile korkusuz çekinmesiz bir gönülle öğretiyi dinleyelim günahlarından korkmaz çekinmez olurlarsa…
- açiti özel ad Uygurmaitreya’nın şakyamuni öğretisi zamanındaki rahip adı şakyamuni’nin öğretisinde açiti adlı bir rahip idiniz açiti rahip gibi…
- aŋsız zarf UygurKarahanlıpek son derece pek çok öğretili pek rahat pek iyiydim son derece sevinip…
- aş isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: budist besin öğreti besini kirli besini artıran…
- barnas özel ad Uygur…res kent ülkesinde benares ülkesinde ṛṣivadana manastırında öğreti tekerleğini döndürdü…
- basa edat OrhonUygurKarahanlı…ndan sonra dört yandaki hükümdarlar ondan sonra çeşit çeşit öğreti kitabı yazdırdılar ardından faruk ömer geldi üç oğuz ordusu ardından geldi…
- bir sayı OrhonUygurKarahanlı3. anlam: belirsizlik bir bir öğreti kitabı yazdıralım eğer bir kişi daha…
- birgüçi isim Karahanlıveren bağışlayan ey töre koyan iyi töre koy bilgi veren öğretici açgözlüye öğüt nasihat veren…
- birök bağlaç Uygur…kız da getirir eğer bu karşılaşma’ adlı fal gelirse eğer bu öğretiyi işitip eğer öyleyse eğer hiçbir zaman böyle arı öğretiyi bırakmazsa eğer bu dü…
- bişamn özel ad Uygur…ak canlılar varsa vaiśravaṇa tanrının görünüşünü göstererek öğretir…
- bu zamir OrhonUygurKarahanlı…ürüne düşman bunlara da iyi davran bunlarsız da iş olmaz bu öğretiyi işitip…
- bud isim Uygursanskritçe buda buda’ya öğretiye topluluğa saygı buda’ burhan demek ise canlılar budalığa erişsinler…
- budıḳ isim UygurKarahanlı…tutup alır karaçam dalı bin türlü titrer altı dallı bölümlü öğreti…
- bulunçsuz sıfat Uygureşsiz bulunmaz benzersiz eşsiz öğretiyi öğrenirler ülkesi kenti eşsiz ve sınırsız eşsiz töreye eşsiz dilek taşı…
- bur Uyguranlamı kesinleşmeyen söz küçük rahip iyi denilen öğretisindeki…
- burḫan isim UygurKarahanlıbuda aydınlanmış olan tanrılar tanrısı buda buyurdu buda’yı öğretiyi övüp budalığa erişti tanrı buda şakyamuni’ye her şeyi bilen buda maitreya budal…
- but isim UygurKarahanlı2. anlam: budist buda buda’ya öğretiye topluluğa saygı…
- buşı isim UygurKarahanlıbudist ve maniheist metinlerde sadaka bağış cömertlik dāna öğreti armağanı veriyordu sevap işleyip sadaka verirse cömertlik erdemi korkusuzluk armağ…
- bölük isim Uygur…m neden yalnızca âlemler bölümü’ diye söyleyip on iki bölüm öğreti on beşinci bölüm…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.