Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “has” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• ada isim Uygur2. anlam: ikilemesi her türlü tehlike ve engel hastalık ağrı tehlike ve engel getirir…
• adasız sıfat Uygur3. anlam: esenlik içinde tehlikesizce hastalıksız esen duralım…
• afsunçı isim Karahanlı…i eden bunlardan sonra efsuncular gelir yel ve cin çarpması hastalıklarının hekimleri bunlardır…
• aġır sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: çetin şiddetli ağır hasta ağır acı ağır tehlike ve engeller…
• aġız isim UygurKarahanlıağız ağızlarıyla söylerler ağız ağrısı hastalığı kırmızı ağzı kan gibi ağızlarından alev çıkar…
• aḳlıġ Uygurköşeli ayraçla tamamlanmış okunuşu kuşkulu tek tanık hastalığını…
• anityat sıfat Uygur…skritçe anitya geçici kalıcı olmayan yaşlılık geçicidir her hastalık acı ve hep süregendir geçici gönülle…
• ançulayu zarf Uyguröyle aynı biçimde bunun gibi aynı biçimde yaşlanmak hastalanmak da şöyledir benim işittiğim tıpkı öyle…
• aralıġ sıfat Uyguraralıklı nöbetli hastalık aralıklı nöbetli olsa da…
• açaġı isim Uyguracı sıkıntı on iki halkalı oluş zincirinin anlatımında hastalık ve acı çekme ile birlikte sayılır acı çekmek hastalıkla sıkıntı çekmek belirir…
• baġır isim UygurKarahanlı…r şefkatli birini bulursan bağrına bas ciğerden kaynaklanan hastalık bağrımın yarasını sağalttı oğlum bağrımın ateşi ciğerparem…
• baḫıllıḳ isim Karahanlıcimrilik cimrilik ilaçla iyileşmeyen bir hastalıktır cimriliği hangi dil över cimrilik eden ve insanlara cimriliği buyuranlar onlara lütfundan verin…
• bayat özel ad Karahanlı…şarıyı tanrı’dan dile yine tanrı’dan korkarsa o yanda senin hasmın tanrı olur tanrı her şeyi soracaktır bu gücün sahibi yüce tek tanrı…
• beçel sıfat Uygursakat özürlü hasta dertli yaralı sakat canlılara acırsa…
• biligsiz sıfat OrhonUygurKarahanlıbilgisiz cahil bilgisiz kişi hep hastadır bu cahil bilgisiz değersiz bilgisiz sarhoş olursa geriye ne kalır siz cahil bir kavimsiniz bilgisiz kağan …
• boġuz isim OrhonUygurKarahanlıboğaz gırtlak bedenin payı hep boğazdan girer boğaz ağrısı hastalığını aç boğazı doymaz yürekler ağızlara gelecek kendi usturasıyla boğazını kesip…
• bosuş isim Uygur…i inler durur kaygılı gönlü bırak kaygı tasa acı kaygı tasa hastalık ve ağrılar…
• btanati özel ad Uygurbir rahip adı adlı ağır hasta rahip…
• burun edat UygurKarahanlı2. anlam: burun göz kulak burun dil beden gönül burun ağrısı hastalığını koku bilinci…
• din isim Karahanlı…nanç yolu hak dini bütün dinlere üstün kılmak için dini ona has kılarak tanrı’ya yalvarın sizden kim dininden dönerse atalarımızı bir din üzerinde …
• em isim UygurKarahanlıilaç deva tedavi çoğu kez bu hastalığın ilacı yok ilacını arama derdimi de ilacımı da söyledim ilacı sana kuşkusuz zehir kılar bu açgözlülük ilacı d…
• emgeksiz sıfat UygurKarahanlı… acısız mutlu kılayım öteye dönmeyi zahmetsiz kolayca anlar hastalıksız acısız tehlikesiz olur burada zahmetsiz kalmak yok burası cehennem dir sila…
• emçi isim Karahanlıhekim ilaç veren bütün hastalık ve dertlere bu hekimdir hekim görse ilaçla hastalığını tedavi eder bunlar cin çarpması hastalığının hekimleridir her…
• er isim OrhonUygurKarahanlıer erkek adam kişi insan bilgi bilirse hastalık ondan uzaklaşır akıl bilmeyene öğüt öğretir kuş kanadıyla er atıyla yükselir bey adam atına doğru gi…
• essiz Karahanlıanlamı kesinleşmeyen söz dlt hasretler yazık yüzü buruşur acınma ünlemi esiz’ ile ilgili olabilir…
• ḫacib isim Karahanlı…teşrifatı yöneten görevli kb’de küsemiş hükümdara yakın bir has hacip vardı hacip onu karşıladı başköşede yer verdi büyük hacip çok güvenilir dürüs…
• harislıḳ isim Karahanlı…ek hırs da insan için kötü huydur hırsın sonu gam pişmanlık hasrettir hırs hastalığının ilacını kim bilir ne kadar hırslansanız da…
• ḫut- Uyguranlamı kesinleşmeyen fiil biçimi u ıı hastalık tasvirinde hekimlerce ayrılıp bırakılmış olsa da…
• ins Karahanlıanlamı kesinleşmeyen söz kb dize başı ay toldı’nın hastalığı ağırlaştı…
• iwe zarf Karahanlı…n işlerin pişmanlığı yarındır aceleyle pişmiş yemeği yersen hastalık olur bu ikisiyle işe aceleyle yaklaşma ölüme hazırlan çabucak ibadet et uyguns…
• çaia özel ad Uygur…ı sanskritçe chāyā insanı çarpan kötü ruhlardan birinin adı hastalık getiren ruhlar sayılırken ile çhaya çarpmasından çarpmasından koruma dileği…
• adḳan- fiil Uygur2. anlam: …apışmak bağlanmak uyup ardınca yapışıp tutup doğum yaşlılık hastalık ölüm nedenlerine tutulmuş canlılar…
• adırtlan- fiil Uygurincelenmek hastalık teşhis edilmek ağır hastalığa yakalanıp hekimlerce incelenip…
• aġru- fiil Karahanlıağırlaşmak aytoldı’nın hastalığı ağırlaştı yüküm ağırlaştı…
• açı- fiil UygurKarahanlıacımak sızlamak acılaşmak hastalığın ağrın acıdı ya da dindi…
• bert- fiil OrhonUygurKarahanlı…inleme gönlü kırma sevgili anacığımın gönlünü nasıl kırayım hastalık yüzünden seni incitmek için…
• bört- fiil Uygur…denimize dokunması ayağınıza dokundurup dört yüz dört çeşit hastalığın bedenlere dokunduğu acılar…
• bış- fiil UygurKarahanlı…lü bitki ekin meyve olgunlaşır aceleyle pişmiş yemeği yerse hasta olur pişmiş tuğla gönlü olgun kişi erime pişme acıları…
• egir- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: çevirmek kuşatmak sarmak hastalık dert seni sardı cinler periler kuşatır dokuz adamı kuşatarak vurdu toŋa tigin’in yas töreninde kuşatıp öldürdük ya…
• emged- fiil Uygur…ye edip hor görüp eziyet ederek kederlendirdiysem denk denk hastalık ağrı tehlike getirir eziyet eder abhidharma çevirisinde kurutur acı çektirir d…