Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “kıl” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• ada isim Uygur…ehlike bela zarar bu tehlikeden kurtulacak yolun görünmüyor kılıç bıçak tehlikesine düşmesinler…
• adnaġu isim UygurKarahanlı…arşıtı kendinize ve başkasına yararlı işe sonra başkalarına kılavuz olayım…
• ança zarf OrhonUygurKarahanlı2. anlam: bir kısım kimi bir süre kimi süs kimi kılavuz bir kısmı öbürlerine…
• artlap Karahanlıtek tanıklı fiil biçimi cömert bey kılıçla üstün gelip alır…
• artuḳ sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: üstün daha iyi üstünlük tanrı kiminizi kiminize üstün kıldı üstünlerin üstünü…
• artuḳluḳ isim Karahanlı2. anlam: üstünlük tanrı rızıkta kiminizi kiminize üstün kıldı senin bana ne üstünlüğün var…
• arıġ sıfat OrhonUygurKarahanlı3. anlam: … helal temiz ṭayyib temiz şeyler onlara temiz şeyleri helal kılar…
• arıġsız sıfat UygurKarahanlı2. anlam: kuran çevirisinde murdar şeyler murdar şeyleri onlara haram kılar…
• asıġlıġ sıfat UygurKarahanlıyararlı faydalı yararlı ve faydalı kılmak için yararlı köle oğuldan yakındır bilgi gibi yararlı ne var yararlı canlılar…
• bagraġu Uygur…ip topluluğunun yiyeceğini içeceğini işini uygunsuz ölçüsüz kıldık…
• baltu isim UygurKarahanlıbalta kimi orduda kılıç balta yer yaralanır kılıç ve baltayla düşmanı yenen kılıç mızrak çakra balta topuz ormuzd ateş tanrısını balta gibi kullanıp…
• bat zarf OrhonUygurKarahanlıçabuk tez kibirli yiğit atını sıçratıp orduyu çabuk sürerse kılıcı kırılır parçalanır hiçbir hızlı zarar veremez…
• bay sıfat OrhonUygurKarahanlızengin varlıklı yoksul halkı zengin kıldım zengin idim ağılım hazinem çoktu zengin de var yoksul da zengin varlıklı olmayı sözü doğru gönlü gözü tok…
• baz sıfat OrhonUygurKarahanlı…ı tabi boyun eğmiş dört yandaki halkları hep almış hep tabi kılmış yabancı ve tabi halk…
• bedbaḫt sıfat Karahanlı… rabbim sana dua etmekle bahtsız olmadım beni zorba bahtsız kılmadı benim yoluma uyan sapmaz ve bahtsız olmaz…
• bedel isim Karahanlı…rine konan abdallar mallarını varlıklarını ahirete karşılık kıldı doğrunun yerine…
• beḳadın Karahanlıanlamı kesinleşmeyen söz yarınki bugün kavuşma kıl…
• berekatlıġ sıfat Karahanlıbereketli mübarek bereketli kıldığımız yerin batı yerleri gökten bereketli su indirdik…
• bilig isim OrhonUygurKarahanlıbilgi bilim akıl işte kutlu kılan bilgiyi kitaba armağan et bilginin madeni erdemin kaynağı bilgiyle her canlıyı büyük bil bilgi ve akıl sahipleri ö…
• biçek isim UygurKarahanlı…ıçak gibi keserim elinde büyük bir bıçak tutar keskin bıçak kılıçla öbür elindeki bu bıçak nedir…
• biçge isim Uygurbıçak kesici alet kılıcı bıçağı parça parça kırılır…
• bı isim Uygur… üstüne yağar bıçak tehlikesine düşmesinler ellerinde bıçak kılıç…
• cema‘at isim Karahanlınamaz için toplanan topluluk cemaat farz namazı cemaatle kıl onun yerini mescit ve cemaat yeri yap cemaat çoktu bu mescitler azdı…
• davud özel ad Karahanlı…mber davut’a zebur’u verdik ey davut seni yeryüzünde halife kıldık davut’un yanına girdiler onlardan korktu…
• destan isim Karahanlı…zen tuzak ona tuzak kurmak istediler biz onları alçaklardan kıldık kâfirlerin hilesi düzeni sapıklıktan başka bir şey değildir…
• din isim Karahanlıdin iman inanç yolu hak dini bütün dinlere üstün kılmak için dini ona has kılarak tanrı’ya yalvarın sizden kim dininden dönerse atalarımızı bir din …
• dod Uygur…zlığı anlatan ikilemelerde saygıya layık canlıları saygısız kılmasa u ıı’deki ile karşılaştırılabilir…
• eksük sıfat UygurKarahanlıeksik noksan bir kılıçla on binden bir eksik insanı öldürdü yüz yirmi yıldan az yaşarlarsa yaratıcı rabbim beni eksik bırakmaz ne kadar eksik gerekl…
• em isim UygurKarahanlı…ma derdimi de ilacımı da söyledim ilacı sana kuşkusuz zehir kılar bu açgözlülük ilacı devası olmayan bir hastalıktır hırs hastalığının ilacını kim …
• emgeksiz sıfat UygurKarahanlıacısız sıkıntısız zahmetsiz bütün canlıları acısız mutlu kılayım öteye dönmeyi zahmetsiz kolayca anlar hastalıksız acısız tehlikesiz olur burada zah…
• emüzgen isim Karahanlısütanne emzikli kadın onun için sütanneleri önceden haram kıldık…
• ênçgülüg sıfat Uygur…at hep huzurlu güvenli yere olur dünyadakileri huzurlu esen kılar böylece hep huzurlu mutluyum huzurla mutlulukla yol boyunca gidecekler huzurlu mu…
• ersig sıfat Karahanlı…oğu kez ve hitapta cesur yiğit yürekli alnı açık yiğit kişi kılıç alıp çalışsa ey yiğit kahraman beni yalnız bırakma ey yiğit cömert zorbanın başın…
• eseŋülüg sıfat Uygur…u güvenli yeri isteyip tutabilir dünyadakileri huzurlu esen kılar…
• frnibran isim Uygur…skritçe parinirvāṇa tam sönüş kurtuluş parinirvāṇa’ya layık kıldınız…
• güruh isim Karahanlıfarsça topluluk bölük sizden bir bölüğü uyku kaplar namaz kılmamış öbür bölük gelsin müminlerden bir bölük dışında ona uydular…
• hac isim Karahanlı…leğin hac ise mal gerekir yoksulların haccını cuma namazını kıl…
• ḫalife isim Karahanlı…nra yerime ne kötü geçtiniz ey davut seni yeryüzünde halife kıldık sizi yeryüzünde halifeler kıldı…
• haram sıfat Karahanlıharam dinen yasak onlara temiz şeyleri haram kıldık onu bir yıl helal bir yıl haram sayarlar helali haramı açıkça ayırırsa helal hep yitti haram art…
• ḫaydar özel ad Karahanlıhaydar hz ali’nin lakabı yiğitlik benzetmesinde şimşek gibi kılıçlı haydar ya da rüstem gibi olsam da…