Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
10 Türkçe karşılık · 84 madde
doğru 4
doğrudan 1
- anılayu zarf Uygurhemen, derhal, doğrudan
doğruluk 1
- çınlıḳ isim KarahanlıDoğruluk, gerçeklik
doğrulamak 1
- çınġar- fiil KarahanlıDoğrulamak, gerçekliğini onaylamak; Kur’an çevirisinde önceki kitabı doğrulayan
doğru olmayan 1
- egri sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: Doğru olmayan, hileli, yanlış
doğruluktan sapma 1
- egrilik isim KarahanlıEğrilik; doğruluktan sapma, hile
doğru yoldan sapmak 1
- az- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: doğru yoldan sapmak, azmak
eve doğru 1
- ebġarü zarf OrhonEve doğru, yurda, ordugâha doğru
doğuya doğru 1
- ilgerü zarf OrhonUygurKarahanlıİleri, doğuya doğru
ordugâha doğru 1
- ebġarü zarf OrhonEve doğru, yurda, ordugâha doğru
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “doğru” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- adara zarf Uygurayırt ederek ayrıntısıyla doğru bir gönülle düşünüp ayırt ederek anlar…
- aġız isim UygurKarahanlı2. anlam: ağız ve dil söz ağzın dilin süsü doğru sözdür…
- ançıp zarf OrhonUygur…ar tarduş-tölis halkına verdim sonra kaplan yılında çiklere doğru ilerledim bu fal kitabı iyidir öyleyse herkes kendi payının efendisidir…
- arıġ sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: ahlakça temiz iffetli günahsız kendisi temiz olsa doğru yürüse temiz tutulan ahlak kuralları temiz aydınlık zurvan tanrı…
- ‘asėl isim Karahanlıarapça asal bal doğru söz bal gibidir önce bal tattırıp süzülmüş bal ırmakları…
- awçı isim UygurKarahanlı…tuzakçı kuşçu avcı olarak dünyada önde avcı saklanıp tuzağa doğru…
- aya ünlem UygurKarahanlı…mi ey ey tanrım sana bir başkası eş olmaz ey bilen bunu oku doğru söyledin ey iyi talihli ey hırs sahibi ey eşim…
- basal isim Karahanlıarapça soğan doğru söz bal gibidir bu yalan soğandır…
- basutçı isim UygurKarahanlıyardımcı destekçi doğru dine güçlü destek oldu her işte yardımcı gerekir rahip olacak kişiye yardımcı olursa…
- bay sıfat OrhonUygurKarahanlı…m çoktu zengin de var yoksul da zengin varlıklı olmayı sözü doğru gönlü gözü tok zengin adam…
- bedel isim Karahanlı…onan abdallar mallarını varlıklarını ahirete karşılık kıldı doğrunun yerine…
- bezek isim Karahanlı…s bezek bu gökteki yıldızların kimi süstür ağzın dilin süsü doğru sözdür dünya hayatının süsü halkın süs eşyasından dış süsüne bakıp…
- bile edat UygurKarahanlı…tle onun oldu başka bir erkekle birlikte gece baskın yaptık doğrulukla adalet verin hep birlikte…
- bilgenrek sıfat Karahanlı…aha iyi bilen tanrı onların gizlediklerini daha iyi bilir o doğru yolda olanları daha iyi bilir biz daha iyi biliriz…
- biriye isim Orhon…eki şadapıt beyleri güneyde çin’de adı sanı yok oldu güneye doğru dokuz ersin’e dek sefer ettim güneye gün ortasına doğru…
- bögüş isim Uygurdikkat özen dikkatle düşünmek özen göstermek doğru dürüst özen gösterip kesin anlar yemekte dikkat edip…
- bütün sıfat UygurKarahanlı2. anlam: dürüst güvenilir içten şefkatli hizmetkâr dürüst doğru kişi bu sözü dürüstçe doğru tutar tanrı bilen hikmetle iş gören…
- bütünlük isim Karahanlıdürüstlük bağlılık güvenilirlik doğru ol dürüstlükle davran huyu dürüstlükle birleşti böyle kişiden bağlılık gelir…
- bışıġ sıfat UygurKarahanlı… sağlam bilgili dile bilgi ve olgunluk verdi bu kişi dürüst doğru olgun olmazsa iyi mallar değişip olgunlaştı sözün olgunu…
- dabaru Uygur…ni kutlu başlangıçsız önceki önceki yaşamlarda -den beri -e doğru’ anlamında bir edat olabilir…
- dad isim Karahanlı…ak kadınlar arasında asla adaleti tam sağlayamazsınız hakla doğru yolu gösterir onunla adaletli davranırlar gerçek nuşirevan gibi adaleti insafı gö…
- din isim Karahanlı2. anlam: kb’de dünya ile karşıtlık içinde ahiret yolu dinî hayat o doğru dine yardımcı ve dayanaktı heva ile din işi tam olmaz dünya lık yerse din i yer dini…
- dost isim Karahanlı…rı bin dir dostun bin de olsa yine azdır biner dosttan biri doğru çıkmaz…
- eger bağlaç Karahanlı…irisinde sık size bir iyilik dokunsa onlara kötü gelir eğer doğru söylüyorsanız size cevap versinler dileseydik gözlerini silerdik eğer gitmezsen g…
- egin isim UygurKarahanlı…e iki yıl dayanır bu beylikle omuz kabartma omuzlarım çöktü doğrulamaz sağ omzundaki giysiyi açıp bu sıkıntı hep boğazı ve sırtı içindir ev eşyasın…
- ėldin- Uyguranlamı kesinleşmeyen söz abhidharma çevirisi doğru özün mesi gibi şeylerle olmuş…
- emdi zarf UygurKarahanlı…u öv sevinçle dile şimdi buna benzer söz geldi kendim artık doğruluk yolunu anladım şimdi askerler saf bağlar şimdi birkaç söz dinle artık kim tövb…
- er isim OrhonUygurKarahanlı…ğüt öğretir kuş kanadıyla er atıyla yükselir bey adam atına doğru gitmiş…
- ergi Karahanlıanlamı kesinleşmeyen söz kb heva ölürse bedenin doğrulur…
- etil özel ad Karahanlı…ı itil suyu akıp durur kaya dibini döver akrabalarım itil’e doğru yaşar…
- ezel isim Karahanlı…geçmiş ezelî takdir bu ecel ezelden yazılmıştır ezelî hüküm doğruya da eğriye de ulaşır beni ezelde önce o istemişti…
- ezüg sıfat Uygur…ysem yalancı canlılar çoktur yalan sözün sebebiyle yalanını doğrusunu ortaya çıkaran…
- eşsiz sıfat Uygureşsiz benzersiz eşsiz doğru öğretiyi vaaz ettirdiniz eşsiz kutsal dilinizle…
- farḳ isim Karahanlıfark ayrım doğru ile eğrinin farkı ak ile kara gibidir…
- fasıḳ sıfat Karahanlı…luluk arasını ayır bunlar fasıklardır tanrı fasık topluluğu doğru yola iletmez fasık yaramaz başıboşları dizginlese zina etme kara fasık diye anılma…
- hisar isim Karahanlıhisar kale kaleleri onları tanrı’dan koruyacak ey gönlü doğru kaleye yakın oturma…
- ḫurma isim Karahanlı… ağaçlarının meyvelerinden üzümlerden hurma ağacını kendine doğru salla ki üzerine taze hurma düşsün sizi hurma kütüklerine asacağım…
- iblis özel ad Karahanlı…e edenlerle birlikte olmadın iblis onlar hakkındaki zannını doğru çıkardı iblis dışında o büyüklendi…
- idtür- Uygurabhidharma çevirisinde kaybettirmeden elden çıkarmadan hep doğru öğretiyi unutturmadan kaybettirmeden…
- ig isim UygurKarahanlı…hastalık ağrı tehlike getirir bu yalan söz hastalık gibidir doğru söz şifadır eğer siz acı çekiyorsanız derdimi de ilacımı da söyledim hizmetle gün…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.