Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
12 Türkçe karşılık · 133 madde
tür 1
- adırt isim UygurKarahanlı2. anlam: Ayrıntı, tür; sonsuz ayrıntı
türbe 1
- barḳ isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: türbe, mezar yapısı
türlü türlü 3
o türlü 2
başka türlü 1
- aḍınsıġ sıfat UygurKarahanlıBaşka türlü, farklı; olağandan ayrı, tuhaf
bir deve türü 1
- egri sıfat OrhonUygurKarahanlı3. anlam: bir deve türü
bir türk boyu 2
bir tür ceylan 1
- ayiniki isim Uygurbir tür ceylan; Buda’nın bacaklarının benzetildiği hayvan
bir tür dokuma 1
- batatu isim UygurBir tür dokuma, kumaş
daha başka türlü 1
- aḍınsıġ sıfat UygurKarahanlı2. anlam: daha başka türlü, sapkınca
bira türü bir içecek 1
- fuḳa‘ isim KarahanlıArpa suyu, bira türü bir içecek
ikinci türk kağanlığı’nın kurucusu 1
- ėltėriş özel ad Orhonİltiriş Kağan, İkinci Türk Kağanlığı’nın kurucusu, Bilge Kağan ile Kül Tigin’in babası
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “tür” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- abdudadarma isim Uygurbudist kutsal metin türlerinden biri olağanüstü şaşılası olayları anlatan öğretiler metinde şaşılası öğretiler diye açıklanır ve çince 希法 karşılığıy…
- ada isim Uygur2. anlam: ikilemesi her türlü tehlike ve engel hastalık ağrı tehlike ve engel getirir…
- adınçıg sıfat OrhonUygur2. anlam: orhon yazıtlarında onun için olağanüstü güzel bir türbe yaptırdım…
- aġar isim UygurKarahanlı2. anlam: saygı büyük saygı ve hürmetle saygı göstermek türlü türlü saygı gösterirler…
- ajun isim UygurKarahanlı3. anlam: …varoluş alanındaki canlılar beş varoluş alanında dört doğum türünde…
- aḳıġlıġ sıfat Uygur…ı akıntılı ve akıntısız dharmalar akıntılı dharmalar da iki türlüdür…
- alamba isim Uygurkötü ruh ya da cin türü sanskritçe kökenli ad alambana cini çarpmasından alambani çarpanları…
- alḳınçsız sıfat Uygur…z tükenmez gönüllü bodhisattva akṣayamati tükenmez sevaplar türlü türlü tükenmez güzellik…
- altınç sayı Uyguraltıncı altıncı gün altıncı tür öğrenecek bir şeyi kalmamış ermiş altıncı duyu olan gönül altıncı bölüm…
- amanizi özel ad Uygurkötü ruh adı ya da türü eğer iblisler bhūtalar amanizi ruhları iseler…
- anantaras isim Uygurbudist ānantarya öldükten hemen sonra cehenneme götüren beş ağır günah anantaras denen beş türlü ağır günah işlediysek…
- antada zarf Uygurondan o zamandan ondan sonra ondan sonra türlü türlü kitaplar yazdırdılar…
- apramani isim Uygur…a ölçüsüz dört ölçüsüz sevgi şefkat sevinç tarafsızlık dört türlü apramani’ denen ölçüsüz düşünceleri düşünür ölçüsüz dalış…
- argu özel ad Uyguryer adı argu talas bölgesi türk ülkesi argu talas ortasında…
- artuç isim UygurKarahanlıardıç ardıç ağacının dalı yüz türlü sallanır ardıç dalı…
- arvış isim Uygurbüyü efsun koruyucu kutsal söz darani darani ve efsun her türlü büyülerini kesen yaptığı büyüyü keserim büyü efsun ve ilaç darani efsunumuzu sunalım…
- asravrkı Uygurkırık bağlamda geçen anlamı kesinleşmeyen söz bu on iki türlü işini işleyen olup…
- at isim OrhonUygurKarahanlı…ilsin adın ölümsüzdür kuanşi im bodhisattvanın adını anarsa türk halkının adı sanı yok olmasın…
- avadana isim Uygurbudist kutsal metin türü örnek hikâyeler avadāna çince 譬喩 avadāna benzetmelerini…
- avant isim Uygur…le yolda yürümenin sebebi böyle sebep ve koşul yüzünden beş türlü sebep tamam olursa sebeplerin koşulların yokluğunu boşluğunu…
- avarelıḳ isim Karahanlı…rı onlar için sürgünü yazmış olmasaydı onları dünyada başka türlü cezalandırırdı…
- ayaġ isim OrhonUygurKarahanlı…ı hürmet itibar büyük saygı gösterirler saygısını hürmetini türlü türlü büyük saygıyla kendinde saygınlık yerleşecek kazancın ve itibarın azaldı…
- ayıḳ UygurKarahanlımaytrısimit’te kötü ayıġ yazımıyla kötü işler kaç türlü olur…
- azḳına sıfat OrhonUygurKarahanlı… rüyanda az gösterir azıcık tat azıcık bir taşı alıp azıcık türk halkı ulug irkin az sayıda eriyle kaçıp gitti azıcık birazcık size kısaca öğreteyi…
- ańıg sıfat OrhonUygur…lük yok orada kötü kişiler şöyle öğütlermiş iyi ve kötü iki türlü iyiyi de kötüyü de hep tanrı yaratmış…
- baġlıġ sıfat UygurKarahanlı2. anlam: …a cinse bağlı şravaka soyundan pratyekabuddha soyundan olan türlü türlü soylardan canlılara…
- bantatu Uygurbir tür yumuşak pamuk ya da kumaş kendi bedenini bantatu pamuğu yayar gibi düşünür…
- basmıl özel ad OrhonKarahanlıbasmıl bir türk boyu basmıl ıdukkutu benim soyumdan bir halktı basmıl düşman olup evine döndü basmıl ve çomul boyları toplanır…
- basınç isim UygurKarahanlıbaskı zulüm çoğunlukla halktan her türlü zor ve baskıyı kaldırdı zor ve baskı üç şeyden gelir kötü tutkuların baskısına kapılıp…
- bayırḳuu özel ad Orhonbayırku bir türk boyu çoğunlukla kuzeyde yer bayırku yurduna dek sefer ettim yer bayırku’nun ulug irkin’i düşman oldu…
- baş isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …n başı edeplerin başı dili korumaktır ey ülkenin başı bu üç türlüdür…
- beḍiz isim OrhonKarahanlısüs nakış resim içine dışına olağanüstü nakışlar yaptırdım türbe yapan nakış işleyen yazıtlı taş yapan ustalar bütün biçimler ve süsler sana tanıktı…
- beg isim OrhonUygurKarahanlıbey soylu yönetici türk beyleri halkı bunu işitin beylerle halkı birbirine düşürdüğün için yerin ağırlığı dağ halkın ağırlığı beydir beylerin beyini…
- begiçügüm isim Uygurbeyciğim sevgi ve saygı hitabı beyciğim sen kaç türlü yazı bilirsin…
- belgülüg sıfat UygurKarahanlı2. anlam: ortaya çıkmak belirmek hatundan doğup ortaya çıkıp beş türlü belirirler bilgi öğrendi erler arasında tanındı…
- bėşinç sayı OrhonUygurKarahanlıbeşinci bu beşinci tür öğrenimini bitirmiş arhat beşinci ayın yirmi dokuzunda beşinci sırada beşincisi ezgenti kadız’da…
- bikteçi Uygurfalcılar sayılırken bir tür kâhin ya da falcı sapkın töreciye yıldızcıya bakıcıya giderler…
- bile edat UygurKarahanlıile birlikte seni gece gündüz bu emekle diledi dünya türlü nimetle onun oldu başka bir erkekle birlikte gece baskın yaptık doğrulukla adalet verin h…
- bilge sıfat OrhonUygurKarahanlı…l onların arasında bilge bir kişi ben kendim bilge tunyukuk türk bilge kağan bilgelere…
- bilmemek isim Uygur…hidharma çevirisinde bilgisizlik ajñāna kirli ve kirsiz iki türlü bilgisizlik bilgisizlik karanlığı kirsiz bilgisizlik uykusu…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.