Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “buda” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• abita özel ad Uygurbir buda’nın adı önünde eğilinip saygı sunulur abita buda’nın yüceliğine yükünürüm…
• ad isim UygurKarahanlı3. anlam: ün şan adı yüceltilmiş yüce adlı buda’nın en sık anılan sıfatı abh’de yüzlerce kez yüce adlı buda buyurmuştur…
• aḍaḳ isim OrhonUygurKarahanlı…ak eğilip eliyle ayağıyla tepeden ayak tırnağının ucuna dek buda’nın ayağına baş eğip…
• adiçit isim Uygur…andırmak bütün büyük topluluk kararlı bir gönül uyandırırsa budalığa yönelik yüce gönül uyandırıp yüce gönüllü…
• adruḳsuz sıfat Uygur2. anlam: ayrım gözetmeden budalar arasında ayrım gözetmeden…
• adınsıġsız sıfat Uygurfarksız birbirinden ayrılmayan aynı bütün budaların öğretisi birbirinden farksız olduğu için…
• alḳış isim UygurKarahanlı2. anlam: budist kehanet duası kutsama budalardan kehanet vyākaraṇa alırlar gerçek kutsama sözü…
• altun isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: değerli yüce olan için yüce buda’nın altın ağzıyla…
• anatapintiki özel ad Uygurbuda’ya jetavana manastırını bağışlayan zengin tüccar anāthapiṇḍika anāthapiṇḍika soylu ānanda’ya eğilip…
• anġulmali özel ad Uygurbuda’nın yola getirdiği yol kesici haydut aṅgulimāla anġulmali adlı yol kesen bir hırsız vardı anġulmali hırsız o hayatında arhatlığa erişecekti…
• ançaḳa zarf UygurKarahanlı2. anlam: ne zamana dek o zamana dek buda’nın öğretisi durdukça bu yazı da durur…
• ançulayu zarf Uygur2. anlam: böylece gelmiş tathāgata buda’nın sıfatı bütün tathāgataların…
• atnaḳaudani özel ad Uygurbuda’nın ilk öğrencisi ājñāta kauṇḍinya ilk beş rahip sonra arhat ājñāta kauṇḍinya’ya verdi…
• ayaġuluḳ sıfat Uygursaygı görmeye layık saygıdeğer en saygıdeğer tanrı buda’nın erdemlerinin en saygıdeğer olduğunu sayılmaya ağırlanmaya layıktır…
• ayiniki isim Uygurçince 伊尼耶鹿 karşılığı bir tür ceylan buda’nın bacaklarının benzetildiği hayvan ayiniki ceylanınınki gibi…
• aymaḳlıġ sıfat Uygurgönül söyleyen başkasının gönlünden geçeni bildiren buda’nın mucizelerinden biri için doğaüstü güç ve gönül okuma diye iki tekerlek mucize…
• aŋayu zarf Uygurözellikle ayrıca özel olarak buda’nın iyiliklerini özellikle övmek gerekir özel bir çare olmadığını ayrı ayrı özel olarak ayırır özellikle yazdıran…
• aŋ’ilki sayı Uygur…rincisi ikincisi ilk dize birincisi ses ikincisi addır önce buda’nın canı için ilk bir anda…
• aşivaçit özel ad Uygurbuda’nın ilk beş öğrencisinden aśvajit ilk beş rahip…
• badirik özel ad Uygurbuda’nın ilk beş rahibinden biri ājñāta kauṇḍinya aśvajit badirik kāśyapa mahānāma ve öteki beş rahip…
• bagavan isim Uygurkutlu yüce buda’nın sanı bhagavan adı yüce olana buda’ya bhagavan derler…
• baḫşı isim Uygur…ların saygınlığını alan benim hoca ve öğrenci hocamız tanrı buda şakyamuni…
• baḫşılıġ sıfat Uygurhoca olan öğretici öğretici tanrı buda olarak doğdunuz…
• belgürtme isim Uygurgösterme belirtme budist buda’nın canlılar için gösterdiği görünüş bedeni ayrı ayrı görünüş bedenleri görünüş bedenleri gösterilen kenti ülkeyi görüp…
• bėş sayı OrhonUygurKarahanlıbeş buda’nın ilk beş rahibi beş varoluş yolu ormuzd tanrı beş tanrı ışık öğesi ile bir yılda beş kez savaştık ayın on beşinde beş büyük mudra beşi b…
• bilge sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …prajñā olgun bilgelikli bilgelikle kurtulmuş her şeyi bilen buda’nın sanı her şeyi bilen tanrılar tanrısı buda…
• bilig isim OrhonUygurKarahanlı4. anlam: tek bir düşünceyle candan budalara tek düşünceyle arı gönülle…
• biliglig sıfat UygurKarahanlı2. anlam: bilge bilgelikli her şeyi bilen tanrılar tanrısı buda bilgelik merdiveni kurdunuz bilge canlılar…
• birök bağlaç Uygur…öyle arı öğretiyi bırakmazsa eğer bu dünyada her şeyi bilen buda en üstün olmasaydı…
• bodi isim Uygur…nma ağacının dibinde sevinç içinde kaldı büyük aydınlanmayı budalığı bulup aydınlanma ağacı…
• bodistv isim Uygur…ayı hak ettiği hâlde canlıları kurtarmak için dünyada kalan buda olmaya aday kutsal varlık saygıdeğer soylu maitreya bodisatva akṣayamati tükenmez …
• bodluġ sıfat UygurKarahanlı…a değil boylu renksiz yüzsüz boylu olsa büyük boylu bedenli budalar…
• boḍuġ isim UygurKarahanlıboya renk tanrı ne benzer ne biçim ne renk kabul eder buda tasvirini boyasıyla süsleyip yeryüzünde türlü türlü renkleri altın renginde parlayarak…
• boş sıfat OrhonUygurKarahanlı3. anlam: izin müsaade tanrılar tanrısı buda’dan izin alıp izin vermeli…
• boşġut isim UygurKarahanlıöğreti öğüt öğrenim on iyi eylem törelerinde öğretide budalardan iyi öğüt ve güçlü darani bulduk öğrenim aşamasında bulunan kişiler…
• brḫma özel ad Uygur… sözünün anlamı açıklanırken brahma’ denince her şeyi bilen budaların adı olur brahma’ denince dingin nirvananın adı olur…
• brḫmayu özel ad Uygur…baş rahibi purohit brahmāyu adlı brahmanların beyi maitreya buda’nın babası purohit brahmāyu brahmāyu brahman bana baba olmaya layıktır…
• bursaŋ isim Uygur…emaat saṃgha çoğunlukla bütün rahip topluluğundan iki rahip buda’ya rahip topluluğu mücevherine adı rahip topluluğu olur…
• bügü sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: budist doğaüstü bilgi her şeyi bilme her şeyi bilen budalar avalokiteśvara doğaüstü bilgisiyle her şeyi görür erdemini bilgeliğini doğaüstü gücünü…
• bütün sıfat UygurKarahanlı3. anlam: …evirisinde bütünüyle tamamen amacıyla bütünüyle uyumlu olur budalardan tamamen ayrılır…