Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “üstü” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• ‘abir isim Karahanlıkokulu koyu renkli toz karışımı gök üstüne abir serpilmiş gibi karardı…
• aġlaḳ sıfat UygurKarahanlı2. anlam: seçkin eşsiz eşsiz üstün erdemi üstünlerin üstünü…
• aldaġ isim Uygurabh çare yol vasıta çoğunlukla ikilemesiyle budist upāya en üstün çare tutkuları gideren çare uygulanacak yol…
• amita özel ad Uygur…nın ışığı her yeri gölgede bıraktı amitaaba buda’yı başının üstünde taşır…
• artlap Karahanlıtek tanıklı fiil biçimi cömert bey kılıçla üstün gelip alır…
• ‘aziz sıfat Karahanlıaziz güçlü üstün yüce tanrı’nın sıfatı olarak güçlü ve hikmet sahibi tanrı katından ikisi arasındakilerin güçlü çok bağışlayıcı rabbi daha güçlü ola…
• aŋ zarf UygurKarahanlıen üstünlük bildirir en sonunda en başı en başta en son…
• aŋ’başlayu zarf Uygur2. anlam: en baştaki ilk ilk dize ilk anlam üstündür ilk damlayan yağmur suyu…
• batra özel ad Uygur…adı batra kız mücevherli brahmadatta hükümdar batra kızı en üstün eşi yaptı batra hatun…
• baş isim OrhonUygurKarahanlı…esin diye dilimi keseyim dil aslandır başını yer başlarının üstünde şeytanın başını kesti başın göğe erişse başını kaldırdı…
• başlaġuçı isim UygurKarahanlı…der yöneten halkın başına geçen önder halkı yöneten bilgili üstün kişi hükümdarın ordusunu yöneten…
• birök bağlaç Uygur… öğretiyi bırakmazsa eğer bu dünyada her şeyi bilen buda en üstün olmasaydı…
• brḫmadati özel ad Uygur…madatta bir hükümdar adı brahmadatta hükümdar batra kızı en üstün eşi yaptı brahmadatta hükümdarın görkemi…
• bı isim Uygurbıçak çoğunlukla ile ikileme alevli bıçaklar bedenlerinin üstüne yağar bıçak tehlikesine düşmesinler ellerinde bıçak kılıç…
• derece isim Karahanlı…ar için rableri katında dereceler vardır kiminizi kiminizin üstüne derecelerle yükselttik ilim verilenlere dereceler verir…
• din isim Karahanlıdin iman inanç yolu hak dini bütün dinlere üstün kılmak için dini ona has kılarak tanrı’ya yalvarın sizden kim dininden dönerse atalarımızı bir din …
• dınar Uygur…eyen söz maitrisimit iyi arasında tanrılar tanrısı buda’dan üstünü yoktur canlı’ anlamındaki tınar ile ilgili olabilir…
• elik isim UygurKarahanlıkaraca geyik içine karaca girmiş karaca çiçekler üstünde oynar karaca kaza ile tuzağa takılır…
• en zarf OrhonUyguren üstünlük bir yılda beş kez savaştık en ilk toğu balık’ta savaştık…
• erig isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …sinde uygun zaman fırsat söylenmiş öğretinin zamanı fırsatı üstün olmadı zaman fırsat verip vakit tayin eden…
• eŋ isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: en üstünlük bildirir ilk önce en önce ilk olarak aklın ilk huyu kolaylıktır ilk önce tadık çor’un boz atına binip saldırdı en önce on kat göğü yaptı…
• ġam isim Karahanlıgam keder tasa size gam üstüne gam verdi ey gamsız sevinç uman ölürken üzülüp gamımı yedin…
• ḫabib isim Karahanlı…nlar sevgili’nin ehl-i beyti yakınlarıdır şimdi sevgili’nin üstünlüğünden birkaç söz dinle…
• çerig isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: … savaşta bilge ise yaşamda sınanır savaşta çarpışmada galip üstün gelen adlı buda…
• çeçeklik isim UygurKarahanlı2. anlam: çiçeklerle bezenmiş ağacın dibinde çiçekli bir taht üstünde yarım bağdaş kurup oturarak…
• çoġluġ sıfat Uygurparıltılı ihtişamlı hep parıltılı ihtişamlı doğaüstü güçleriyle gözetip korusunlar ihtişamlı güç kut dilek bağışlamak büyük parıltılı büyük miğferli…
• çoġıçı sıfat Karahanlı…nı bir damla sudan yarattı o ise apaçık bir çekişmeci sözde üstün gelmeye çalışandır onlar kendileri kavgacı bir topluluktur…
• çın-oḳ zarf Karahanlı…olaylar gelip geçti cehennem için nicelerini yarattık bugün üstün gelen gerçekten kurtuldu andolsun âdem’e söz verdik…
• çıntan isim OrhonUygur…ip bunca halk saçını kulağını kesti yas töreni sandal ağacı üstünde oturup sevinirim…
• arzula- fiil Karahanlı…ı canların çektiği gözlerin hoşlandığı tanrı’nın kimilerine üstün verdiğini arzulamayın…
• bad- fiil Uygur…dalıp batıp dalıp battığı için batanın ay tanrısı talihinin üstünde battı tükenmez sansaranın ucunda dalıp batmış…
• beril- fiil Karahanlıverilmek onlara üstünlük verildi size bu verilirse alın rızıklandırılırlar kötülüğün karşılığı ona verilir bize mal ve oğul kız verilecek onlar yard…
• buldur- fiil Uygur…uldurmak eriştirmek insanları tanrıları nirvanaya eriştirir üstün sonuca eriştirmek için gerçek budalığa eriştirir oğluna kazandırmak için…
• egirt- fiil Karahanlıkuşatmak egemenlik altına almak size üstün gelmedik mi sizi müminlerden korumadık mı…
• erd- fiil Uygurgeçmek aşmak öteye geçmek üstün gelmek hep ile bütün soylulardan geçtiğini aştığını nasıl bilmek mümkün olur kendisi sansaradan geçmek için çabayla …
• eşüd- fiil Karahanlıörtmek ölüm onu yere gömdü üstünü toprakla örttü…
• irkil- fiil Karahanlı…irikmek yığılmak bugün yapılmayan iş yarına iş olur işin iş üstüne gelirse birikip kalır…
• çıḳ- fiil Karahanlı3. anlam: yükselmek bir yere çıkmak söz ağızdan çıkmak şehirlerin üstüne çıktık dilden iyi söz çıkar tamga suyu dışarı taşıp dağı aşar…