Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
40 Türkçe karşılık · 203 madde
ad 2
adam 1
- er isim OrhonUygurKarahanlıEr, erkek; adam, kişi
adaş 1
- ataşıḳ isim KarahanlıAdaş, aynı adı taşıyan; eş, benzer
adil 1
- ‘adil sıfat KarahanlıAdaletli, adil ; KB’de bölüm başlıklarında
adlı 1
- atlıg sıfat OrhonUygurKarahanlıAdlı, … adında
adsız 1
- atsız sıfat OrhonKarahanlıAdsız, ünsüz
adalet 2
adında 1
- atlıg sıfat OrhonUygurKarahanlıAdlı, … adında
adamlar 1
- eren isim OrhonUygurKarahanlıErler, adamlar; yiğitler, kahramanlar
adamsız 1
- erensiz sıfat KarahanlıAdamsız, askersiz
adlanan 1
- aytıġ isim OrhonKarahanlı3. anlam: denilen, adlanan
adaletli 1
- ‘adil sıfat KarahanlıAdaletli, adil ; KB’de bölüm başlıklarında
ad olarak 2
ad vermek 2
adım adım 1
- ançan zarf UygurKarahanlıazar azar, adım adım, sırayla
adımlamak 1
- adla- fiil UygurAdım atmak, adımlamak
adı çıkmak 1
- atıḳ- fiil KarahanlıAdı çıkmak, ün kazanmak
adım atmak 1
- adla- fiil UygurAdım atmak, adımlamak
adlandırmak 2
adını anmak 1
- ata- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: adını anmak, adını çağırmak
adı yayılmak 2
adlandırılmak 2
adı sanı olan 1
- atlıg sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: Ünlü, adı sanı olan
adını çağırmak 2
adam ava gitmiş 1
- ab isim OrhonUygurAv; avlanma. av avlasa ; adam ava gitmiş, hanın ordusu ava çıkmış
adı yüceltilmiş 1
- ad isim UygurKarahanlı3. anlam: Ün, şan; adı yüceltilmiş, yüce adlı
adaletin simgesi 1
- anuşirvanı özel ad KarahanlıSasani hükümdarı Nûşirevan, adaletin simgesi
adı sanı bilinen 1
- çawluġ sıfat KarahanlıÜnlü, adı sanı bilinen; çoğu kez ile
adaletle davranmak 1
- dad isim KarahanlıAdalet, hak gözetme; , adaletle davranmak
adı saygıyla anılan 1
- adlıġ sıfat UygurÜnlü, adı saygıyla anılan
kutlu ad 1
- admaŋgal isim UygurÜn ve uğur, kutlu ad
yüce adlı 1
- ad isim UygurKarahanlı3. anlam: Ün, şan; adı yüceltilmiş, yüce adlı
dünya adası 1
- divip isim Uygurkıta, dünya adası; dört kıta
devlet adamı 1
- ėlçi isim UygurKarahanlıDevlet adamı, yönetici; KB’de ilçi yazımıyla devlet işlerini yürüten bilgili kişi, çoğu kez hitap olarak
kalabalık adam 1
- ḫaşem isim KarahanlıMaiyet, hizmetkârlar, kalabalık adam
uzuv adlarıyla 1
- aġrıġ isim UygurKarahanlı2. anlam: Uzuv adlarıyla
iyi ad kazanmak 1
- atan- fiil UygurKarahanlı2. anlam: İyi ad kazanmak, ünlenmek
aynı adı taşıyan 1
- ataşıḳ isim KarahanlıAdaş, aynı adı taşıyan; eş, benzer
üç birkü adlı yer 1
- birküde özel ad OrhonÜç Birkü adlı yer
belirsiz ad yerine 1
- andaġ sıfat UygurKarahanlı2. anlam: Belirsiz ad yerine
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “ad” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- abibu özel ad Uygur…n uygurca okunuşu sözlük niteliğindeki listede geçen budist ad ya da terim…
- abidarim isim Uygur…ine yazılmış inceleme abhidharma incelemesi abhidharma diye adlandırılmıştır…
- abidarmaḫarday özel ad Uygurbir abhidharma incelemesinin adı abidarmaḫarday adlı inceleme öğretinin özünü toplayan eser olarak anılır…
- abidarmakoş özel ad Uygur…arma öğretisini derleyip özetleyen vasubandhu incelemesinin adı uygurca çevirisi derlemdeki abh metnidir bu incelemenin adı neden abidarmakoş oldu…
- abidarmavat özel ad Uygurabh metninin bitiş satırında bitti geçen eser ya da bölüm adı…
- abiruş isim Uygurgüzel kokulu ağaç ya da tütsü adı sandal çintan ve başka kokulu ağaçlarla birlikte sayılır…
- abita özel ad Uygurbir buda’nın adı önünde eğilinip saygı sunulur abita buda’nın yüceliğine yükünürüm…
- abraḫ özel ad Uygurbudist evreninde biçim âleminin tanrı katlarından birinin adı abraḫ tanrılarının yurdunda doğdu çince karşılığı 無煩天…
- abulmış Uygurokunuşu kuşkulu tek tanık abh metnindeki bu yüzden diye adlandırılmıştır kalıbının yerinde durduğundan sözünün bozuk yazılışı olsa gerektir…
- adan sıfat Uygurbaşka öteki mait’te adın sözünün değişkesi daha başka yüz bin koti sayıda tanrıyla…
- adavaki özel ad Uyguret yiyen kan içen kötü ruhlar dizisinde adı sayılan bir varlık…
- adaşlıġ sıfat Karahanlıdostu olan dost sahibi dostu olan kişinin adı sanı büyük olur…
- aditiakarbi özel ad Uygurbir bodhisattvanın adı lekesiz temiz göğe benzeyen aditiakarbi adlı bodhisattva…
- adra özel ad Uygurbir tanrı katının ya da yıldız evinin adı adra adlı bilgi tanrı yurdundan…
- ‘ad özel ad Karahanlıkuran’da adı geçen peygamberlerini yalanladığı için helak edilen eski bir kavim âd nuh kavmi âd ve firavun âd kavminin gidişatı gibi…
- adınçıg sıfat OrhonUygur…a şaşılası hoş ve tatlı öğreti olağanüstü güçlü erdem aşoka adlı harika ağaç…
- adırtlıġ sıfat UygurKarahanlı2. anlam: kesin ve açık şüphesiz açık ve kesin inanç bunun adı kesin bilinen’ olur…
- agnidiş özel ad Uygurbir ülkenin adı agnidiş ülkesinde doğmuş aryaçantri bodhisattva…
- agraşiwida özel ad Uygurbir brahmanın adı brahmayu agraşiwida ve öteki brahmanlar…
- aġu isim OrhonUygurKarahanlı3. anlam: bk’de yer adı aġu’da iki büyük savaş yaptım…
- aġulıg özel ad Orhonyer adı yirmi üçünde orada onları mızrakladım yarış aġulıġ arasında…
- agırlıg sıfat UygurKarahanlıağırlığı olan ağır günahkâr adamın bağının zincirinin ağırı da hafifi de var…
- agşidati özel ad Uygur…祀得 yazımının uygurca okunuşu olarak sözlük listesinde geçen ad ya da terim…
- ahmed özel ad Karahanlıahmed kuran’da müjdelenen peygamberin adı ve atebetü’l-hakayık’ın yazarı edib ahmed…
- ajoḳraḳkişiti özel ad Uygurkoruyucu bir varlığın adı ile birlikte anılır ve saygıyla selamlanır…
- ajun isim UygurKarahanlıdünya âlem insanların yaşadığı yer dünyayı düzenlemek için cennet yolunu açtı kötü dünya geride mi kaldı dünyada adı kalsın…
- aḳ sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: ak at alp şalçı ak atına binip azman adlı ak atına binip bk…
- aḳru zarf UygurKarahanlı…aş ağır ağır sakin aytoldı yavaşça sakince oturdu ağır ağır adım adım yürür…
- akşobi özel ad Uygur…ya akşobi buda’nın yüceliğine yükünürüm doğu yönünde akşobi adlı buda…
- alamba isim Uygurkötü ruh ya da cin türü sanskritçe kökenli ad alambana cini çarpmasından alambani çarpanları…
- alġ Uygurtek tanıklı büyük olasılıkla adlı yerine yazılmış biçim yaruk yaşuk adlı tanrı…
- alḳuġun zarf Uygur…rlikte ellerini kavuşturup bütün insanlar hep birlikte onun adını anmalı…
- alḳış isim UygurKarahanlıalkış övgü hayır dua beddua karşıtı insan iyi adıyla hayır dua bulur kötü adla anılan ölünce beddua bulur duamıza…
- amanizi özel ad Uygurkötü ruh adı ya da türü eğer iblisler bhūtalar amanizi ruhları iseler…
- amġı özel ad Orhonyer adı amgı kalesi amgı kalesinde kışlayıp amgı kalesinde kışladığımızda kıtlık oldu…
- and isim UygurKarahanlıant yemin rabbin adına ant olsun ant ve söz verirler bu yemini tutan yeminleriniz antlaştıklarınız…
- anġulmali özel ad Uygur…a’nın yola getirdiği yol kesici haydut aṅgulimāla anġulmali adlı yol kesen bir hırsız vardı anġulmali hırsız o hayatında arhatlığa erişecekti…
- anharwazan isim Uygurmaniheist göksel bir katın ya da ışık yurdunun adı ruhun anharwazana yükselmesi üç iblisi anharwazanda bağladı…
- anmani özel ad Uygurkırık bağlamda arhatların adlarının sayıldığı yerde geçen ad…
- antarġu özel ad Orhonyer adı antarġu’da savaştım…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.