Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
15 Türkçe karşılık · 81 madde
başka 4
başkan 1
- baş isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: Baş olan, önder, başkan
başkası 2
başka kişi 1
- adnaġu isim UygurKarahanlıBaşkası, başka kişi, el; karşıtı
başka başka 1
- adan sıfat Uygur2. anlam: türlü türlü, başka başka
başka türlü 1
- aḍınsıġ sıfat UygurKarahanlıBaşka türlü, farklı; olağandan ayrı, tuhaf
başkalaşmak 1
- aḍna- fiil KarahanlıBaşkalaşmak, değişmek
başkalaştırmak 1
- aḍnat- fiil KarahanlıDeğiştirmek, başkalaştırmak; tahrif etmek
başka yöne çevirmek 1
- ewür- fiil UygurKarahanlı2. anlam: Başka yöne çevirmek, döndürmek
başkasının canına kıymak 1
- adnaġu isim UygurKarahanlı2. anlam: başkasının canına kıymak
başka küçük canlılarla sayılır 1
- çömeli isim UygurKüçük bir böcek adı ; başka küçük canlılarla sayılır
-den başka 1
- adın sıfat OrhonUygurKarahanlı3. anlam: -den başka, -den gayrı
ondan başka 1
- antada zarf Uygur3. anlam: ondan başka, ondan ayrı
daha başka türlü 1
- aḍınsıġ sıfat UygurKarahanlı2. anlam: daha başka türlü, sapkınca
ondan başka tanrı yoktur 1
- ilah isim Karahanlıilah, tanrı; çoğu kez ondan başka tanrı yoktur
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “başka” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- abiruş isim Uygurgüzel kokulu ağaç ya da tütsü adı sandal çintan ve başka kokulu ağaçlarla birlikte sayılır…
- adaġ Uygurtek tanıklı anlamı kesinleşmeyen söz bağlamda başka öteki’ ya da nesne’ anlamı düşünülebilir…
- aḫlam isim Karahanlıarapça tamlamada rüyalar karmakarışık rüyalar bir başkası da karışık rüyalardır bu rüyanın yorumu yoktur…
- al isim OrhonUygurKarahanlı3. anlam: abh çare yol yöntem budist çare beceri upāya ustaca çaresi başkalarına yarar sağlama çaresi…
- amraḳ sıfat Uygur2. anlam: …d olarak sevgili sevilen kişi birini sevdiğinden ayırdıysam başkasının sevgilisine göz dikmek…
- ap bağlaç UygurKarahanlı… olurlar onda ne eğrilik ne çukur tümsek görürsün iyilikten başka bir şey istemedik…
- arzu isim Karahanlıarzu istek dilek dilek ve arzu başka ne dilek varsa tanrı destek olsun göz görmezse gönül arzulamaz…
- asra isim OrhonUygurKarahanlı3. anlam: alçak aşağı alçak adını yücelttin başkalarının altına düşüp umudun altında pusuya yatmış ecel…
- avarelıḳ isim Karahanlı…ma tanrı onlar için sürgünü yazmış olmasaydı onları dünyada başka türlü cezalandırırdı…
- aya ünlem UygurKarahanlıhitap ünlemi ey ey tanrım sana bir başkası eş olmaz ey bilen bunu oku doğru söyledin ey iyi talihli ey hırs sahibi ey eşim…
- aymaḳlıġ sıfat Uygurgönül söyleyen başkasının gönlünden geçeni bildiren buda’nın mucizelerinden biri için doğaüstü güç ve gönül okuma diye iki tekerlek mucize…
- azġaşu isim Karahanlıarapça karmakarışık yorumsuz rüyalar bir başkası karışık rüyalardır bu rüyanın yorumu olmaz…
- azun isim Uygur…ip hayvan varlığında önceki önceki yaşamlarda ve bu yaşamda başka yaşamlarda da öyle doğar…
- aşnuḳı sıfat OrhonUygurKarahanlı…tta yaptığım kendi işim öncekilerin yazdığı masallar önceki başka söze gönül verme…
- aşoḳ isim OrhonUygur2. anlam: kişi adı aşok başkanlığındaki soğd halkı…
- başıḳtursa Karahanlıyaralarsa bu dil yaralarsa yarası kapanmaz başka yara ise kapanır…
- bekşürgey Karahanlı…tirecek değiştirecek yüz çevirirseniz tanrı yerinize sizden başka bir halk getirir…
- belgülüg sıfat UygurKarahanlı…idir bu apaçık bir günah olarak yeter bu apaçık bir büyüden başka değildir…
- bile edat UygurKarahanlı… gece gündüz bu emekle diledi dünya türlü nimetle onun oldu başka bir erkekle birlikte gece baskın yaptık doğrulukla adalet verin hep birlikte…
- but isim UygurKarahanlıput idol tanrı’dan başka putlara şeytana…
- buyan isim Uygur…ıp bu övgümün sevabının gücüyle uyguladığı işlerin sevabını başkalarına aktarıp otuz iki kutlu erdem belirtisiyle tanrısal kut ve erdem…
- cadu isim Karahanlı2. anlam: … sihir büyücülükle suçlanan kişi için bu apaçık bir büyüden başka bir şey değildir o büyücü yalancıdır…
- cebre’il özel ad Karahanlı…nlar hemen sönüvermişlerdi onları yakalayacak bir çığlıktan başkasını beklemiyorlar…
- destan isim Karahanlı…arı alçaklardan kıldık kâfirlerin hilesi düzeni sapıklıktan başka bir şey değildir…
- dostluḳ isim Karahanlı… dostluk olmamış gibi sizden buna karşı yakınlıkta sevgiden başka ücret istemem dostluk mecaz oldu gerçeği hani…
- dürüst sıfat Karahanlıdoğru sağlam gerçek başkalarının sözünü denk sayarsa doğrunun yerine koymuş olur kur’an çevirisinde zarf olarak gerçekten kesinlikle tanrı onları ge…
- düşmanlıḳ isim Karahanlı…inize olan düşmanlığınızdan büyüktür kâfirlere düşmanlıktan başka bir şey artırmaz…
- düşvar sıfat Karahanlı…k çıkarmak istemem eğer birbirinize güçlük çıkarırsanız onu başka bir kadın emzirir…
- ėdigsiz sıfat Uygur…de sanskritçe asaṃskṛta yapılmamış koşulsuz sebepsiz varlık başka yerde koşullu ve koşulsuz diye söyleyip üç koşulsuz boşluk ve iki sönme koşulsuz …
- ev isim OrhonUygurKarahanlı3. anlam: hane aile nice hanenin kişinin emanetini yediysek başkasının karısıyla günah işlediysem…
- evinlig Uygurevli ev sahibi kadın başkasının evli kadınıyla günah işlediysem…
- evvelḳı sıfat Karahanlı…tmedik eski cahiliye çıkışı gibi bu eskilerin masallarından başka bir şey değil sizin ve önceki atalarınızın rabbi…
- ewlik isim Karahanlı…nmek istersen seçkinini iste kim evlenmek isterse dördünden başka bir şeyle almaz biri zengin eş ister eşin nasıl alınacağını söyler kb başlığı…
- eŋek isim Uygur2. anlam: maitrisimit’te parmak şıklatımı kadar zamanda başka yerde yazım farkı ya da dizgi olabilir…
- ġautami özel ad Uygur…ğer ānanda gautamī hatun için mahāprajāpatī gautamī hatunun başkanlığında seksen bin şakya…
- hacet isim Karahanlı… sana dileğim şudur seni bu iş için gönderiyorum benim onda başka ihtiyaçlarım da var zeyd ondan ilişiğini kesince onlarla gönüllerinizdeki ihtiyac…
- ḫalf isim Karahanlı…n şey onlardan sonra kötü bir nesil geldi tanrı onun yerine başkasını karşılığını verir…
- helak isim Karahanlı… helak olmuşlardır o zannınız sizi helak etti bizi zamandan başka bir şey helak etmez…
- helaklik isim Karahanlıhelak yıkım firavun’un hilesi yıkımdan başka bir şey değildi kâfirlere yıkım olsun tanrı onları helak etti…
- iglilerim Uygurmaitrisimit’te iyi dostlarım başka yerlerde dizgi ya da okuma farkı olabilir hepsi benim iyi dostlarım oldular…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.