Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
24 Türkçe karşılık · 147 madde
var 1
- bar isim OrhonUygurKarahanlıVar, mevcut
varış 1
- barış isim KarahanlıGidiş, varış; gidip gelme
varlık 5
varoluş 2
var olan 1
- bar isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: Varlık; var olan
varlıklı 3
var olmak 2
var saymak 1
- barla- fiil KarahanlıVar saymak, varlığını tanımak
varoluşa ait 1
- ajunlug isim UygurKarahanlıDünyaya, varoluşa ait
varoluş alanı 1
- ajun isim UygurKarahanlı3. anlam: Varoluş alanı
var olanın tümü 1
- bar isim OrhonUygurKarahanlı3. anlam: Var olanın tümü; kişinin elindeki her şey
varoluşun acısı 1
- emgek isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: varoluşun acısı
varlığını tanımak 1
- barla- fiil KarahanlıVar saymak, varlığını tanımak
varoluş içinde akmak 1
- aḳıl- fiil UygurAkıp gitmek; varoluş içinde akmak, sürüklenmek; çoğunlukla ile
varoluşun en üst katı 1
- bavagir isim UygurBhavāgra, varoluşun en üst katı
ara varoluş 1
- antrabavıġ isim Uygurara varoluş, ölümle yeniden doğuş arasındaki durum
canlı varlık 2
cansız varlık 1
- cėmad isim KarahanlıCansız varlık
bir yere varmak 1
- bar- fiil OrhonUygurKarahanlıGitmek; bir yere varmak, ulaşmak
insan olmayan varlık 1
- amanuji isim Uygurİnsan olmayan varlık, cin
bir şeyin varacağı yer 1
- ‘aḳibet isim KarahanlıSon, akıbet, bir şeyin varacağı yer
insan olmayan varlıklar 1
- ermezli Uygurinsan olmayan varlıklar
göksel çalgıcı varlıklar 1
- gantarv isim Uygurgöksel çalgıcı varlıklar
tanrı’nın varlığını gösteren işaret 1
- ayet isim KarahanlıAyet; Tanrı’nın indirdiği sözlerin her bölümü; Tanrı’nın varlığını gösteren işaret, mucize
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “var” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- adavaki özel ad Uyguret yiyen kan içen kötü ruhlar dizisinde adı sayılan bir varlık…
- adruḳ sıfat UygurKarahanlı3. anlam: fark üstünlük insanla insan arasında çok fark vardır bu fark bilgidendir…
- adın sıfat OrhonUygurKarahanlı…şka diğer öteki başka yerde söyleyip başka kişilerden engel var başka yol…
- aḍınsıġ sıfat UygurKarahanlı…avranışın ve sözün tuhaflaşır bundan farklı başka türler de var…
- adırt isim UygurKarahanlıfark ayrım ayrılık ikisinin arasında çok fark var şravakalarla ne farkı olur kötü sözünün iyiden farkı yok…
- agırlıg sıfat UygurKarahanlı… ağır günahkâr adamın bağının zincirinin ağırı da hafifi de var…
- ajoḳraḳkişiti özel ad Uygurkoruyucu bir varlığın adı ile birlikte anılır ve saygıyla selamlanır…
- anazı Uygurtek tanıklı anlamı kesinleşmeyen söz umutsuz beş varoluş alanındaki canlıları…
- anġulmali özel ad Uygur…esici haydut aṅgulimāla anġulmali adlı yol kesen bir hırsız vardı anġulmali hırsız o hayatında arhatlığa erişecekti…
- ançaḳıya zarf Uyguro kadarcık azıcık azıcık o kadarcık da olsa döngüsel varoluşları övmem azıcık gevşetmek için…
- arhant isim Uygurarhat ermiş budist yolun sonuna varıp tutkulardan kurtulmuş bir daha doğmayacak olan kişi arhatlık mertebesine erer arhat śāriputra arhatlıktan hiç …
- arḫon Uygur…raçla tamamlanmış tek tanık maniheist evren anlatısında bir varlık ya da yer adı…
- artuḳluḳ isim Karahanlı2. anlam: …ıkta kiminizi kiminize üstün kıldı senin bana ne üstünlüğün var…
- arzu isim Karahanlıarzu istek dilek dilek ve arzu başka ne dilek varsa tanrı destek olsun göz görmezse gönül arzulamaz…
- asuri isim Uygurasura tanrılarla savaşan güçlü yarı tanrı varlıklar sanskritçe asura tanrılar iblisler ejderler gandharvalar asuralar asuraların saray kapısı asura …
- asıġ isim UygurKarahanlı…ekli yarar sağlamış olalım canlılara fayda sağlaması yararı var iyidir…
- asıġlıġ sıfat UygurKarahanlı…ak için yararlı köle oğuldan yakındır bilgi gibi yararlı ne var yararlı canlılar…
- aytıġ isim OrhonKarahanlı2. anlam: …acak tanrı’nın sorgusu günahkâra zehirdir tanrı’nın sorgusu vardır ilacını hazırla…
- azand isim Uygur…atı bir hikâye anlatalım eski geçmiş zamanda büyük bir kent vardı…
- azraḳ zarf Karahanlı…inden azıcık üç şey söyledi hünersize bundan daha az eziyet vardır güç yetirebildikleri azıcık şey dışında azıcık birazcık…
- azu bağlaç OrhonUygurKarahanlı2. anlam: soru tümcelerinde bunun gönlünde kurtuluş tohumu var mı yoksa yok mu yoksa bu sözümde yalan var mı…
- açatştru özel ad Uygurbir hükümdarın adı açatştru adlı bir hükümdar vardı…
- açita özel ad Uygur…ların çalgıcı ve oyuncuları arasında adı sayılan bir göksel varlık…
- açıġlıġ sıfat Karahanlı2. anlam: açıġsız karşıtı olarak bağışı varlığı olan varlıklı olan yoksula derman olsa…
- açıġsız sıfat Karahanlıaçıġlıġ karşıtı bağışı varlığı olmayan yoksul…
- aŋmıntın zarf Uygur…ona yakın dursa en azından gölgesi değse hiç değilse hayvan varoluşuna gitmiş kuşların…
- bagışı Uygur…rken anlamı kesinleşmeyen söz sırtı nasıl iyidir bağı nasıl vardır…
- balıḳmış sıfat Karahanlıyaralanmış yaralı yaralı varsa ona bakıp tedavi ettir…
- batıḳ sıfat Karahanlı2. anlam: batış iniş yükselişin inişi yüceliğin batışı vardır…
- bayaġut isim Uygur… sahibi tüccar sanskritçe gṛhapati karşılığı sayısız zengin varlıklı tüccarlar zengin viśākha zengin tüccar olmakta zengin ev sahiplerinin soyunda…
- bedel isim Karahanlıbedel karşılık yerine konan abdallar mallarını varlıklarını ahirete karşılık kıldı doğrunun yerine…
- bėkiştürmek Karahanlı…mı kesinleşmeyen söz ibret sizin için hayvanlarda bir ibret vardır…
- bekmes isim Karahanlıpekmez kimin kavut unu varsa ona pekmez katar…
- belgülüg sıfat UygurKarahanlıbelli açık belirgin varlığın güneş ve ay gibi açıktır yıl ay vakit yazılsa günü bellidir bu apaçık bir günah olarak yeter bu apaçık bir büyüden başk…
- bengü sıfat Orhon…ormanında oturursan ebedî ülke tutarak oturacaksın ne sözüm varsa kalıcı taşa kazıdım ebedî taş diktim kalıcı taşı diktirdim…
- berü edat OrhonUygurKarahanlı…ldan beri dul idim yer gök yaratıldığından beri ilk sayısız varoluştan beri nirvanaya erişinceye dek…
- bėş sayı OrhonUygurKarahanlıbeş buda’nın ilk beş rahibi beş varoluş yolu ormuzd tanrı beş tanrı ışık öğesi ile bir yılda beş kez savaştık ayın on beşinde beş büyük mudra beşi b…
- bilesiz Karahanlıanlamı kesinleşmeyen söz onsuz dünyada onsuz ne var…
- biliş isim Karahanlı… tanıdık kalyāṇamitra bir tanıdığın arkadaşın ya da akraban var mı tanıdığı yoksa tanıdıklarını sor…
- birer sayı UygurKarahanlı3. anlam: bazı kimi bazı soydan canlılar var…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.