Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
16 Türkçe karşılık · 115 madde
yüz 1
- eŋ isim OrhonUygurKarahanlıYanak, yüz; yüzün rengi
yüzey 1
- arḳa isim OrhonUygurKarahanlı3. anlam: Üst yüz, yüzey
yüzlü 1
- eŋlig sıfat KarahanlıYanaklı, yüzlü
yüzleşmek 1
- alın isim UygurKarahanlı2. anlam: alın vermek, yüzleşmek
yüzün rengi 1
- eŋ isim OrhonUygurKarahanlıYanak, yüz; yüzün rengi
yüz çevirmek 2
yüz güzelliği 1
- cėmal isim KarahanlıGüzellik, yüz güzelliği
yüzünü ekşitmek 2
yüzünün rengi değişmek 1
- aġ- fiil OrhonUygurKarahanlı3. anlam: yüzünün rengi değişmek
üst yüz 1
- arḳa isim OrhonUygurKarahanlı3. anlam: Üst yüz, yüzey
iki yüzlü 1
- ala sıfat UygurKarahanlı2. anlam: Mecazen iki yüzlü, tutarsız
güler yüzlü 1
- açuḳ sıfat Karahanlı3. anlam: içten, dürüst, güler yüzlü
asık yüz göstermek 1
- açıḳ sıfat Karahanlı2. anlam: yüzünü ekşitmek, asık yüz göstermek
bıkıp yüz çevirmek 1
- ir- fiil UygurKarahanlı2. anlam: bıkıp yüz çevirmek
birinden yüz çevirmek 1
- adrıl- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: Birinden yüz çevirmek, bağlılığını bırakmak
orhon yazıtlarında böylesi yüzünden 1
- antag sıfat OrhonUygur2. anlam: Orhon yazıtlarında böylesi yüzünden
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “yüz” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- a ünlem OrhonUygurKarahanlı2. anlam: derlemdeki geçişlerin çoğu sözcük değildir yaprak yüzü göstergesi a a dipnot ya da okuma farkı işareti veya kırık satırın parçasıdır…
- abulmış Uygurokunuşu kuşkulu tek tanık abh metnindeki bu yüzden diye adlandırılmıştır kalıbının yerinde durduğundan sözünün bozuk yazılışı olsa gerektir…
- ad isim UygurKarahanlı3. anlam: … yüceltilmiş yüce adlı buda’nın en sık anılan sıfatı abh’de yüzlerce kez yüce adlı buda buyurmuştur…
- adan sıfat Uygurbaşka öteki mait’te adın sözünün değişkesi daha başka yüz bin koti sayıda tanrıyla…
- alplıḳ isim Karahanlıyiğitlik kahramanlık utanç yüzünden korkak da yiğitlik yapar…
- altı sayı OrhonUygurKarahanlıaltı altı yıl altı yüz altı duyu organı altı mükemmellik altı eri mızrakladı…
- amranmaḳ isim Uygur2. anlam: … arzu tutkulu bağlılık tṛṣṇā arzudan ayrılmış olanlar duyum yüzünden arzu doğar altı katlı arzu âlemi tanrı yurdu…
- armaḳçı isim Orhon…atıcılık hilekârlık çin halkının hilesi düzeni aldatıcılığı yüzünden…
- artuç isim UygurKarahanlıardıç ardıç ağacının dalı yüz türlü sallanır ardıç dalı…
- aryavlokitéşvar özel ad Uygur…lediğince görmeye muktedir āryāvalokiteśvara bodhisattva bu yüzden bu bodhisattva āryāvalokiteśvara diye adlandırılır…
- asanki isim Uygur…n çağ üç sayısız çağ bodhisattvanın yolunu tamamladığı süre yüz kalpa ve üç sayısız çağdan beri mükemmelliklerde çabalayarak ikinci sayısız çağın b…
- astınraḳ sıfat Karahanlıdaha aşağı en alt iki yüzlüler ateşin en alt katlarındadır kervan sizden aşağıdaydı…
- asıġ isim UygurKarahanlı3. anlam: kazanç faiz faiz kazancını almaları yüzünden…
- avant isim Uygur…la ikilemesiyle yolda yürümenin sebebi böyle sebep ve koşul yüzünden beş türlü sebep tamam olursa sebeplerin koşulların yokluğunu boşluğunu…
- ay isim OrhonUygurKarahanlı…güneşin ve ayın ışığını engelleyerek ayım dolunaydı dolunay yüzü sevgili için güneşi ve ayı buyruğa bağladı…
- ayınç isim Uygur…şet kaygısına uğrayıp korkusu dehşeti söndü korku ve dehşet yüzünden…
- az sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …hirden biri öfke ve bilgisizlikle birlikte anılır tutku işi yüzünden tutkulu öfkeli kibirli tutku yüzünden ya da öfke yüzünden tutku öfke bilgisizl…
- azu bağlaç OrhonUygurKarahanlı…yi ya da cezalandırmayı düşünürse ya da yahut da ya ihtiyaç yüzünden ya da sadaka vermeyi kıskanıp…
- badari özel ad Uygur…adari brahman ve öteki büyük bilgeleri badari brahman güler yüzle sonra badari brahman şafakta kalkıp…
- balıḳ isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …alık burcunun kuyruğundan koç burcunun burnuna balığın suda yüzmesi gibi…
- basınçaḳ sıfat Karahanlızalim zorba bu kötü huylu zorba yüzünden iyiyi zorbaya ya da kötü huyluya bakmaz olur ikincisi halkın başına geçen zalim kişi…
- başsız sıfat UygurKarahanlıbaşsız başı olmayan başsız yüzleri göğüslerinde olup başsız börk olmaz…
- bdraklpiki sıfat Uygurbudist terim bhadrakalpa’ya iyi çağ’a ait iyi çağın dokuz yüz doksan altı bodisatvası…
- beḍiz isim OrhonKarahanlı…ar bütün biçimler ve süsler sana tanıktır kokusu süsü ya da yüzü rengi nakışını yaptırdı…
- beglik isim OrhonUygurKarahanlı…bütün ülkenin beyliğini sürdüremez bu ululuk bu beylik sana yüz çevirir beyler öfkeli olursa beyliklerini bozar beyliğe yarar…
- bekşürgey Karahanlıyerine getirecek değiştirecek yüz çevirirseniz tanrı yerinize sizden başka bir halk getirir…
- bere isim Uygur…rsah derin yetmiş fersahlık tapana adlı büyük cehennem yedi yüz bin fersahlık mızrak gibi yapıp…
- birim isim UygurKarahanlı… alacak ödeyemedim giderken borcum kaldı borç ödemeleri beş yüz para ki borcumdur…
- biz zamir OrhonUygurKarahanlıbiz birinci çoğul kişi zamiri biz aç gibiydik ne yüzden bizim beyimiz pişman oluruz bize karşı suç işlediği için bizden öncekiler kimdi kim diyecekt…
- bodluġ sıfat UygurKarahanlı…lu renkli biçimli olmadığı hâlde yok da değil boylu renksiz yüzsüz boylu olsa büyük boylu bedenli budalar…
- borun UygurKarahanlı…eşmeyen söz oğlunu evde beslercesine hiç kötü düşüncesi yok yüz yıkayan namaz bırakan…
- boyunsuz sıfat Uygurboyunsuz başsız boyunsuz yüzü göğsünde bedenimiz…
- bulduḳmaz Uygur…rma çevirisinde itirazlar için bulunmaz geçerli değildir bu yüzden bu ikisi hakkındaki kusur geçerli değildir bu kusur geçerli değildir böyle bir s…
- bulġaḳ isim OrhonUygurKarahanlı…argaşa gününde kendini iyi korursa gök ve yerin karışıklığı yüzünden düşman oldu kargaşa çok olursa halkın karışıklığı bilgiyle durulur ülkenin kar…
- burḳurar Karahanlıanlamı kesinleşmeyen söz yüzü buruşur…
- burkıraḳ Uygurasık buruşuk yüz için asık yüzle şöyle dedi…
- cahil sıfat Karahanlı… bilgili kadın erkektir bilgisiz erkek kadındır cahillerden yüz çevir çeviride ile açıklanmış…
- eḍgülük isim UygurKarahanlı… sana iyilik gelirse karşılığını çok yap ona iyilikle güler yüzle bak…
- ėka’udar özel ad Uygur…nde ekottara ekottarāgama sayılarla artan sözler derlemi bu yüzden ekottarāgama’da söylemiştir…
- eksük sıfat UygurKarahanlıeksik noksan bir kılıçla on binden bir eksik insanı öldürdü yüz yirmi yıldan az yaşarlarsa yaratıcı rabbim beni eksik bırakmaz ne kadar eksik gerekl…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.