Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
20 Türkçe karşılık · 134 madde
büyü 2
büyük 3
büyücü 1
- cadu isim KarahanlıBüyücü, sihirbaz
büyülü 2
büyümek 1
- beḍü- fiil UygurKarahanlıBüyümek, gelişmek; yücelmek
büyükana 1
- ece isim UygurBüyükana, soyun ulu anası
büyüklük 1
- beḍüklük isim KarahanlıBüyüklük, yücelik
büyütmek 3
büyücülük 1
- caduluḳ isim KarahanlıBüyücülük, sihir yapma
büyük ata 2
büyük saygı 1
- ayançaŋ isim UygurSaygı, derin hürmet; çoğunlukla büyük saygı
büyük kardeş 2
büyük kız kardeş 1
- eke isim OrhonUygurKarahanlıAbla, büyük kız kardeş
büyüklenip ezmek 1
- basın- fiil OrhonUygurKarahanlıKüçümsemek, hor görmek; büyüklenip ezmek
büyülü koruma sözü 1
- darnı isim Uygurbüyülü koruma sözü, okunarak etki gösterdiğine inanılan kutsal formül; çoğu kez ile
büyük saygı ve hürmetle 1
- aġar isim UygurKarahanlı2. anlam: Saygı; büyük saygı ve hürmetle; saygı göstermek
büyücülükle suçlanan kişi için 1
- cadu isim Karahanlı2. anlam: Büyü, sihir; büyücülükle suçlanan kişi için
babanın büyük kardeşi 1
- eçi isim OrhonUygurAğabey; amca, babanın büyük kardeşi
küçük büyük kardeşler 1
- ini isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: küçük büyük kardeşler
bir maniheist din büyüğü 1
- işuyazd özel ad UygurMar Išō-yazd, bir Maniheist din büyüğü
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “büyü” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- abıp Uyguryalnız bir kez geçen büyük olasılıkla akıp yerine yazılmış biçim gözlerinden burnundan kan akıp çıktı…
- adaşlıġ sıfat Karahanlıdostu olan dost sahibi dostu olan kişinin adı sanı büyük olur…
- adiçit isim Uygur…le birlikte yazılır kararlı yüce bir gönül uyandırmak bütün büyük topluluk kararlı bir gönül uyandırırsa budalığa yönelik yüce gönül uyandırıp yüce…
- aġu isim OrhonUygurKarahanlı…ğı zehir yediğim yemeği bana zehir etti zehir sürüp zehirle büyüyle…
- alġ Uygurtek tanıklı büyük olasılıkla adlı yerine yazılmış biçim yaruk yaşuk adlı tanrı…
- alḳıġ sıfat Uygur…bucaksız geniş saray uçsuz bucaksız çağlarda genişçe överek büyük geniş engin olmak…
- amranmaḳ isim Uygursevgi sevme büyük sevgiyle derin istekle yazdım birinci sevgi zurvan tanrının mührü ana sevgisiyle…
- antag sıfat OrhonUygur…çlüyüm oluş da öyledir öyle tutku baskısına yenilip o denli büyüktür…
- arji isim Uygurermiş bilge keşiş sanskritçe ṛṣi tanrısal ermiş büyü bilgisine sahip ermişlere yükünürüm ermiş olup…
- arslanlayu zarf Karahanlıaslan gibi aslan gibi kükreyelim aslan gibi büyük bir gayret gösterse…
- atlıg sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …anı olan ünlü şanlı iyi adlı olmak istersen adı küçük olanı büyüttüm…
- avırta isim Uygur…tatlı yiyeceklerini hükümdarın oğlu prensi dadıların elinde büyütür gibi…
- ayaġ isim OrhonUygurKarahanlısaygı hürmet itibar büyük saygı gösterirler saygısını hürmetini türlü türlü büyük saygıyla kendinde saygınlık yerleşecek kazancın ve itibarın azaldı…
- ayançaŋlıġ sıfat Uygursaygılı saygı dolu büyük saygı duymak büyük saygıyla hürmetle eğilmiş parçalı bağlamda cihan hükümdarlarının törelerine saygılı…
- ayet isim Karahanlı…yetleri okununca onlara gösterdiğimiz her mucize öncekinden büyüktü size işaretlerini gösteriyor tanrı’nın hangi ayetini inkâr ediyorsunuz ayetleri…
- ay-işvarastan özel ad Uygurbüyük egemenlik yeri anlamında bir kutsal yurt adı çince 大 erksinmek büyük egemenlik’ karşılığıyla ayişvarastan denen büyük egemenliğe erişilecek’ a…
- azand isim Uygur…ikâye örnek anlatı bir hikâye anlatalım eski geçmiş zamanda büyük bir kent vardı…
- badari özel ad Uygur…seslenen yaşlı bilge brahman badari badari brahman ve öteki büyük bilgeleri badari brahman güler yüzle sonra badari brahman şafakta kalkıp…
- baçaġ isim Uygur…uç sekiz soylu oruç yasasını temiz giysi giyip oruç tutarak büyük uposatha oruç günü…
- belgülüg sıfat UygurKarahanlı…ünü bellidir bu apaçık bir günah olarak yeter bu apaçık bir büyüden başka değildir…
- bere isim Uygur…ersah geniş yarım fersah derin yetmiş fersahlık tapana adlı büyük cehennem yedi yüz bin fersahlık mızrak gibi yapıp…
- bėş sayı OrhonUygurKarahanlı…ık öğesi ile bir yılda beş kez savaştık ayın on beşinde beş büyük mudra beşi birden…
- bilig isim OrhonUygurKarahanlı…ğan et bilginin madeni erdemin kaynağı bilgiyle her canlıyı büyük bil bilgi ve akıl sahipleri öğüt alsınlar…
- biraŋgi Uygurparçalı bağlamda anlamı kesinleşmeyen söz yaptığı büyüyü keserim…
- bire UygurKarahanlı…ah bir uzunluk ölçüsü bere on bin fersah olur bir fersahlık büyük manastır…
- biçek isim UygurKarahanlıbıçak işi bıçak gibi keserim elinde büyük bir bıçak tutar keskin bıçak kılıçla öbür elindeki bu bıçak nedir…
- bişik Uygurparçalı bağlamda anlamı kesinleşmeyen söz büyük sevinç bayram yapar…
- bodi isim Uygur…cı yedi gün aydınlanma ağacının dibinde sevinç içinde kaldı büyük aydınlanmayı budalığı bulup aydınlanma ağacı…
- bodluġ sıfat UygurKarahanlı…olmadığı hâlde yok da değil boylu renksiz yüzsüz boylu olsa büyük boylu bedenli budalar…
- boġaġuçı isim Uygurboğan boğucu ejderha çıkaran büyücü olduysam boğucu olduysam…
- bosat isim Uygursanskritçe uposatha budist oruç ve arınma günü büyük saygıdeğer uposatha oruç gününde…
- bosuşluġ sıfat Uygurkaygılı kederli babam büyük hükümdar kaygılı düşünceli olmasın insanın kaygılı tasalı durur…
- boy isim UygurKarahanlıboy beden boyca büyük bilge olup bilgini artır gagalı pençeli…
- boynaġuluḳ isim Karahanlı…e kibir azgınlık isyan kibirlenirse o azdı ve azgınlık etti büyüklük taslayanlar…
- buḳa isim OrhonUygurKarahanlıboğa semiz boğa zayıf boğa inek ve boğa böğrüşür büyük sığırlar inekler boğalar…
- bulunç isim Uygurkazanç elde edilen şey sonuç büyük kazançlı işe eriştik onun karşılığı bedene ölüm çürüme kazancıdır o kazançtan yorulurlar…
- buti isim Uygur…n seksen dört bin bhūtayı yok eden bütün bhūtaların yaptığı büyüleri…
- buyruḳ isim OrhonUygurKarahanlı…eyleri iç buyruk komutanları da bilgeymiş vaiśravaṇa’nın üç büyük güçlü güvenilir komutanı ülke içinde hileci düzenbaz bir komutan var…
- börk isim Karahanlıbörk başlık baş ne kadar büyürse büyük börk giyer başsız börk olmaz başlığı giymek için önce baş gerek…
- cėmal isim Karahanlıgüzellik yüz güzelliği ey dünyanın güzelliği büyüklüğe süs olan cömertlik şerefi itibarı güzelliği artırır onların güzellikleri hoşuna gitse de…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.