Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “din” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• aḫir sıfat Karahanlıson sonraki ahiret günü tanrı’ya ve son güne son din…
• ‘amel isim Karahanlıamel iş eylem dinî değeri bakımından amel işlemek amel işleyen amellerini boşa çıkardı az amele çok karşılık veren uzun uzun kaygılanma çok amel işle…
• ançman Uygurayraçla tamamlanmış tek tanık maniheist din adamlarını niteleyen bir söz olabilir…
• aruḳluḳ isim Karahanlıyorgunluk konuk gelirse indir yorgunluğu dinsin…
• asınġalı Orhontek tanıklı fiil biçimi dinlenmek yemek yemek için atları indirttik atları ağaca bağlarlardı…
• atatsâ Karahanlıtek tanıklı fiil biçimi tay dinlenir…
• awıç isim Karahanlıyaşlı ihtiyar yaşlının sözü ne der dinle babamız çok yaşlı bir ihtiyardır…
• aymançsız sıfat Uygur…siz çoğunlukla ile korkusuz çekinmesiz bir gönülle öğretiyi dinleyelim günahlarından korkmaz çekinmez olurlarsa…
• ayuḳ OrhonKarahanlı…ş geçirmiş kişi ya da bir makam adı bilgili kök ayuk ne der dinle…
• bahalıġ sıfat Karahanlıdeğerli pahalı bilgili kişi değerli bir dinardır…
• basutçı isim UygurKarahanlıyardımcı destekçi doğru dine güçlü destek oldu her işte yardımcı gerekir rahip olacak kişiye yardımcı olursa…
• beyt isim Karahanlı…erek bu beyti söyledi bu beyti oku bu beyti söyleyen ne der dinle…
• birer sayı UygurKarahanlı… teker teker çok konuşma sözü birer birer az söyle sözü çok dinlemeli birer birer söylemeli yeryüzündeki toz toprağı tane tane saymak için bunları …
• bitig isim OrhonUygurKarahanlı…zılı şey kitap mektup adını dirilere yazılı olarak bırakmış dinî kitap sutra hükümdar mektubu kendi eliyle yazsın mektup mu gerekir sözlü haber mi…
• boḳuru Uygur…leşmeyen söz bastırarak söndürerek ateş alevlerini bastırıp dindirerek…
• brḫma özel ad Uygur…’ denince her şeyi bilen budaların adı olur brahma’ denince dingin nirvananın adı olur…
• dalı Karahanlıanlamı kesinleşmeyen söz kb din ile dünyanın karşıtlığını anlatan beyitte dinin ı ile dünyanın ı birbirine karşıttır ikisi yaklaşmaz yolları ayrıdır…
• dünya isim Karahanlı2. anlam: din ile karşıt olarak dünyalık dünya malı geçici hayat bu dünya zalimdir sen de ona cefa et dünya lık arttıkça baş ağrıları artar bu dünyanın ardınd…
• edgüti zarf OrhonUyguriyice güzelce özenle tam olarak bu sözümü iyice işit sıkıca dinle gözcüleri karakolları iyice koy sıkı bağla iyi bağla der iyice düşünmeniz gerekir …
• emdi zarf UygurKarahanlı…k yolunu anladım şimdi askerler saf bağlar şimdi birkaç söz dinle artık kim tövbe edip inanırsa şimdi bunların hepsini itiraf ediyor pişman oluyoru…
• eseŋü isim Uygur…anrı yurdunun esenliğini verdi esenlik dileği ve övgü bütün din kardeşlerine huzuru esenliği…
• ėsizlik isim Karahanlı…lar bilmeden kötülük edenler kötülüğe hazırlanma kötülüğünü dindirsin…
• ewre zarf Karahanlı…geri çevirdi sözümü tutmadı söylesin karşılık olarak sözümü dinlesin senin sözünü dinledim şimdi sen de karşılık sözü dinle…
• fazl isim Karahanlı2. anlam: …dem şimdi sevgili’nin peygamber’in üstünlüğünden birkaç söz dinle…
• ḫabib isim Karahanlı…yti yakınlarıdır şimdi sevgili’nin üstünlüğünden birkaç söz dinle…
• ḫaḳan isim Karahanlı…an hükümdar kb’de buğra han için der bu hakanın yüzünü görmedin mi dünya bu hakanın tahta yerleşmesiyle rahat nefes aldı bu hakanın adı kitaba yazı…
• hüccet isim Karahanlı…ir kanıt geldi musa’yı açık bir delille gönderdik tanrı’nın dini hakkında tartışanlar tanık nerede olursa kanıt hazırdır…
• ibrahim özel ad Karahanlı…m peygamber ibrahim soyuna kitabı hikmeti verdik ibrahim’in dinine uy ibrahim’e selam olsun ibrahim babasına dedi…
• iman isim Karahanlıiman inanç bu iman giysisi rabbim bu dinle imanımı korusun kadir tanrı imanımızı korusun o gün küfre imandan daha yakındırlar gönüllerinde imanların…
• islam özel ad Karahanlıislam size din olarak islam’ı beğendim gönlünü islam’a açtı müslümanlığınızı başıma kakmayın ah islam garip idi yine garip oldu…
• ‘izz isim Karahanlı…elik ondan erişir tanrı yücelik verirse onun sonu yoktur ey dinin yüceliği rüyada merdiven yücelik demektir…
• çaidan isim Uygurmaniheist tövbe duasında anlamı kesinleşmeyen bir dinî yer ya da tören adı bir aylık oruç yasağını tam tutamadıysak çaidanda…
• çigil özel ad OrhonUygurKarahanlı…de bilgili bir kişi halk olarak anılır bilgili çigil ne der dinle…
• çigilkent özel ad Uygurçigilkent bir şehir adı ordu kent çigilkent şehri din kutu tanrının konağı…
• çınlıḳ isim Karahanlı…yük hacip çok güvenilir doğru olmalı bu doğrulukla birlikte dini de sağlam olmalı tanrı batılı siler gerçeği sözleriyle gerçekleştirir…
• aḍnat- fiil Karahanlı…erinden değiştirirler tanrı’nın yarattığını değiştirecekler dininizi değiştirir diye korkarım…
• ançula- fiil OrhonUygur…ırhlıyı yakalayıp kağana sundu öğreti isteği için sunmuştur dine sunmak gerekirdi…
• awın- fiil Karahanlıeğlenmek avunmak ferahlamak biraz dinlen huzurla eğlen övünçle eğlenir sevince erişir bilgiyle ferahlar canını besler şölen edip eğlenelim…
• ayış- fiil Karahanlı…ek o zaman ateşin içinde birbirleriyle çekişirler tanrı’nın dini hakkında tartışanlar…
• az- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: dinde doğru yoldan sapmak azmak tanrı’ya ortak koşan derin bir sapkınlığa düşmüştür eğer saparsam kendi zararıma saparım yolunu şaşıranlara kılavuz …