Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “ağı” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• aġrıġ isim UygurKarahanlı2. anlam: uzuv adlarıyla baş ağrısı ağız ağrısı hastalığını…
• aḳ sıfat OrhonUygurKarahanlıak beyaz ak kısrak yavruladı ak ağını gerip tutar bulut…
• amul sıfat UygurKarahanlısakin uysal yumuşak huylu ağırbaşlı sakin çok sabırlı rahat ve huzurlu gel huzur içinde oynayalım ağır ağırbaşlı sakin uysal kişiler…
• anantaras isim Uygurbudist ānantarya öldükten hemen sonra cehenneme götüren beş ağır günah anantaras denen beş türlü ağır günah işlediysek…
• atlıg sıfat OrhonUygurKarahanlı…nda aytoldı adlı bir er aşoka adlı ağaç anantiras denen beş ağır günah sumeru-derin adlı bodhisattva…
• ayaġuluḳ sıfat Uygur…anrı buda’nın erdemlerinin en saygıdeğer olduğunu sayılmaya ağırlanmaya layıktır…
• aytıḳ isim Karahanlıkuran çevirisinde söz deyiş bu onların ağızlarıyla söyledikleri sözdür onların sözüne benzetirler onlara sözü at bildir…
• aşru zarf Karahanlıpek çok aşırı derecede iyice pek ağırladı mutluluk tam oldu kulağını gözünü keskin tutup iyice bakarak işi derinlemesine görmüş keskin gözlü er…
• bay sıfat OrhonUygurKarahanlızengin varlıklı yoksul halkı zengin kıldım zengin idim ağılım hazinem çoktu zengin de var yoksul da zengin varlıklı olmayı sözü doğru gönlü gözü tok…
• beg isim OrhonUygurKarahanlı… bunu işitin beylerle halkı birbirine düşürdüğün için yerin ağırlığı dağ halkın ağırlığı beydir beylerin beyini yanılttı tangut beyiyle savaştı…
• boḍun isim OrhonUygurKarahanlıhalk kavim ulus türk halkı bunu işitin yerin ağırlığı dağ halkın ağırlığı beydir beylerle halk oradan kalan halk on uygur ve dokuz oğuz bütün şakya …
• boġuz isim OrhonUygurKarahanlı…an girer boğaz ağrısı hastalığını aç boğazı doymaz yürekler ağızlara gelecek kendi usturasıyla boğazını kesip…
• btanati özel ad Uygurbir rahip adı adlı ağır hasta rahip…
• bunça zarf Orhon…bu kadar yere dek yürüttüm bu kadar töreyi kazanıp bu kadar ağır töreyi bu kadar yazıt yazdım bu kadar savaşıp…
• bögrelerin Uygurböbrek kendi böbreklerini ağır yük gibi omuzlarında taşıyarak…
• ewlen- Karahanlıanlamı kesinleşmeyen fiil dlt bahar dörtlüğü ay doğup ağıl hale edinip ak bulut yükselip…
• ġul isim Karahanlı…a ġull boyunduruk boyna geçirilen demir halka üzerlerindeki ağır yükleri ve bukağıları kaldırır boyunlarına demir halkalar geçirdik boyunlarında de…
• iglig sıfat UygurKarahanlıhasta bilgisiz kişi hep hastadır ağır hasta rahip hasta ya da yolculukta iseniz tıpkı ağır hasta kişi gibi…
• ins Karahanlı…nlamı kesinleşmeyen söz kb dize başı ay toldı’nın hastalığı ağırlaştı…
• irt isim Uygurvergi angarya hep ağır vergi ve zorla çalıştırma insanları işe angaryaya vergiye gönderdik başkasının yerine angarya işi yaptırdık yoksullardan verg…
• içegü isim Uygurbağırsak iç organlar erimiş kızıl bakırı ağızdan dökerek iç ve bağırsakların erimesi azabı…
• çalaprbasi özel ad Uygur…āsa ejderha kralı tanrılar tanrısı buda’yı yiyecek içecekle ağırladı hepsi çalaprabhāsa ejderhası sayesinde kurtuluş yoluna ulaşırlar…
• çaḫşapatlıg sıfat Uygur…kümesi beş kümeden biri cihan hükümdarlarının kurduğu kural ağı…
• çıt isim Orhonçit kazıklı çevre ağıl ya da ordugâh çevirmesi tahtımı orada kurdurdum çiti orada çaktırdım çit dikti taht kurdu tez başındaki çitimde yazı geçirdim…
• adırtlan- fiil Uygurincelenmek hastalık teşhis edilmek ağır hastalığa yakalanıp hekimlerce incelenip…
• aġarla- fiil Uygur…oğunlukla ile saygı ve hürmetle eğilseler brahmanları sayıp ağırlarlar bu kutsal kitabı yüceltir…
• andıḳ- fiil UygurKarahanlı… içmek yemin etmek tanrı adına yemin ederler tanrı adına en ağır yeminlerle ant içtiler yemin ettik…
• basıt- fiil OrhonUygurKarahanlı…ak baskına uğramak kendini yendirmek iyi vur baskına uğrama ağırdan alırsan yenik düşersin gevşekliğim yüzünden geçici dünyaya yenik düştüm yabancı…
• emgen- fiil Uygur…mek sıkıntıya katlanmak çile çekmek altı yıl çile ormanında ağır çile çekmiş olarak çok acı çekiyordu bu dünyada sayısız canlı acı çekerse bütün ca…
• ėrgür- fiil Uygur2. anlam: eritmek eritilmiş kızıl bakırı ağızdan dökerek cehennem tasviri…
• çal- fiil Karahanlıyere çalmak fırlatıp vurmak ağır hastalık gelip onu tutup yere çaldı tutup aşağı çaldı sahibini yere çalar ondan kaçar…
• çitle- fiil Uygur…k yüceltmek saygı sözleri arasında avalokiteśvara’ya hizmet ağırlama saygı yüceltme ad anma inanma gibi işlerle…
• çölük- fiil Karahanlıanlamı kesinleşmeyen fiil dlt ölüm ağıtı nefesi söndü adamı atı boyun eğdi eşi de yalnız kimsesiz kaldı…