İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Derlem sözlüğü · ters sözlük

Ters sözlük

Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.

40 Türkçe karşılık · 118 madde

il 1

  • ėl isim OrhonUygurKarahanlıİl, devlet, ülke; siyasi birlik ve halkı

ilk 5

  • ilki sıfat OrhonUygurİlk, birinci, önceki; en önce
  • başdınḳı sıfat Uygurİlk, baştaki; önde gelen
  • evvel sıfat Karahanlıilk, birinci
  • ilk sıfat OrhonUygurKarahanlıİlk, önce
  • aŋ’başlayu zarf Uygur2. anlam: en baştaki, ilk

ilah 1

  • ilah isim Karahanlıilah, tanrı; çoğu kez ondan başka tanrı yoktur

ilaç 3

  • em isim UygurKarahanlıİlaç, deva, tedavi; çoğu kez
  • daru isim Karahanlıİlaç, deva
  • dėrman isim KarahanlıÇare, ilaç, derman

ilim 1

  • ‘ilm isim Karahanlıİlim, bilgi

ileri 1

  • ilgerü zarf OrhonUygurKarahanlıİleri, doğuya doğru

ilaçsız 1

  • emsiz sıfat Uygurİlaçsız, çaresiz; çaresi olmayan

iletmek 1

  • ėlt- fiil OrhonUygurKarahanlıGötürmek, iletmek; alıp gitmek

ilişmek 2

  • bal- fiil UygurBağlamak; bağlanmak, ilişmek
  • il- fiil UygurKarahanlı2. anlam: Takmak, takılmak, ilişmek

ili olan 1

  • ėllig sıfat OrhonUygurİli olan

ilk önce 1

  • aşnu zarf UygurKarahanlıÖnce, ilk önce

ilişiksiz 1

  • iliksiz sıfat UygurBağlanmasız, ilişiksiz, bir şeye takılmayan

ilk kadın 1

  • ḫava özel ad KarahanlıHavva, ilk kadın; Âdem ile Havva

ilahi elçi 1

  • burḫan isim UygurKarahanlı2. anlam: peygamber, ilahi elçi

ilaç veren 1

  • emçi isim KarahanlıHekim, ilaç veren

ilk olarak 3

  • aŋ’başlayu zarf UygurEn başta, ilk olarak
  • ilkin zarf KarahanlıÖnce, ilk olarak
  • aşnu zarf UygurKarahanlı2. anlam: ilk olarak, en başta

ilişki kesme 1

  • bizarlıḳ isim Karahanlıilişki kesme, uzak durma ; suçsuzluk

ilbilge hatun 1

  • ėlbilge özel ad Orhonİlbilge Hatun, Kutluk Kağan’ın eşi, Bilge Kağan ile Kül Tigin’in annesi

iltiriş kağan 1

  • ėltėriş özel ad Orhonİltiriş Kağan, İkinci Türk Kağanlığı’nın kurucusu, Bilge Kağan ile Kül Tigin’in babası

ilsiz bırakmak 1

  • ėlsiret- fiil Orhonİlsiz bırakmak, devletini yıkmak

il sahibi olmak 1

  • ėlle- fiil OrhonDevlet kurmak, il sahibi olmak

ilyas peygamber 1

  • ilyas özel ad Karahanlıİlyas peygamber

ilişkisini kesmiş 1

  • bizar sıfat Karahanlıuzak, bıkmış; ilişkisini kesmiş

ilyas ve ona uyanlar 1

en ilk 1

  • aŋ’ilki sayı UygurEn ilk, birinci; birincisi … ikincisi

sıra ile 1

  • ėyin edat OrhonUygur2. anlam: sıra ile, birbiri ardınca

toz ilaç 1

acele ile 1

  • erte isim UygurKarahanlı2. anlam: Erken, acele ile

ya da ile 2

  • çaḳravart isim Uygurdünyayı yöneten ideal hükümdar, ‘tekerlek çeviren’ cihan hükümdarı; çoğu kez ya da ile
  • çambudvip özel ad Uygurinsanların yaşadığı güney kıtası, bizim dünyamız; çoğu kez ya da ile

barka ilişkin 1

buyruk ileten 1

  • ayġuçı isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: Danışman, buyruk ileten; iş yöneten

kb’de ilk ata 1

  • apa isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: KB’de ilk ata, Âdem

âdem ile havva 1

  • ḫava özel ad KarahanlıHavva, ilk kadın; Âdem ile Havva

hizmet ilişkisi 1

  • işlik isim KarahanlıHizmet ilişkisi, işe tutma

hazmettirici ilaç 1

  • güvariş isim Karahanlıhazmettirici ilaç, sindirim macunu

birbiriyle ilgisiz 1

  • alışsız sıfat UygurAlışverişi olmayan, birbiriyle ilgisiz; birbirinden bağımsız, karışmaz

meditasyonla ilgili 1

  • dyanlıġ sıfat UygurMeditasyonla ilgili, meditasyondan doğan

birbirine ilintilemek 1

  • ilinişdür- fiil UygurBirbirine bağlamak, birbirine ilintilemek

ayrıca ilk jñānaprasthāna 1

  • inyanaparasdan özel ad Uygur2. anlam: Ayrıca ilk Jñānaprasthāna; eğer Jñānaprasthāna’ya dayanırsa

buda’nın ilk öğrencilerinden 1

  • ġavanpati özel ad UygurGavāṃpati, Buda’nın ilk öğrencilerinden

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “il” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.