Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “son” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• abadan sıfat Karahanlı…dır şen mamur yıkık ḫarab olanın karşıtı her bayındır şeyin sonu yıkımdır şen olan yer harap oldu…
• adnaġu isim UygurKarahanlı…ka kişi el kendi karşıtı kendinize ve başkasına yararlı işe sonra başkalarına kılavuz olayım…
• afsunçı isim Karahanlıefsuncu okuyup üfleyerek tedavi eden bunlardan sonra efsuncular gelir yel ve cin çarpması hastalıklarının hekimleri bunlardır…
• aġu isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: mecazen acı zarar önce zehir olan şey sonra büyü ve ilaç olur…
• aldın isim Uygur2. anlam: önce önde önce ve sonra yeniden doğduğunda…
• ‘ali özel ad Karahanlı…life ebubekir ile ömer üçüncüsü osman dördüncüsü ali bundan sonra seçkin ali gelir…
• anantaras isim Uygurbudist ānantarya öldükten hemen sonra cehenneme götüren beş ağır günah anantaras denen beş türlü ağır günah işlediysek…
• anuşayakoş özel ad Uygur…dharmakośa’nın eğilimler anuśaya bölümü eğilimler bölümünde sonra geniş geniş çözümleyeceğiz eylem bölümünden sonra eğilimler bölümünü anlatmıştır…
• ançaḳ zarf OrhonKarahanlı… çor yalnızca onun bilgesi ve komutanıydı öyle ki bildikten sonra hiçbir şey bilmesin…
• arhant isim Uygurarhat ermiş budist yolun sonuna varıp tutkulardan kurtulmuş bir daha doğmayacak olan kişi arhatlık mertebesine erer arhat śāriputra arhatlıktan hiç …
• arpa isim UygurKarahanlıarpa karın doyduktan sonra arpa da helva da birdir yemeğim arpa aşı arpa saman yaklaştır…
• asanlıḳ isim Karahanlı…ık tanrı kolaylık verdi işinde ona kolaylık verir zorluktan sonra kolaylık…
• astar Uygur…tār ḥirzā günahımı bağışla günahımı bağışla’ duasını baştan sona okudum…
• atnaḳaudani özel ad Uygurbuda’nın ilk öğrencisi ājñāta kauṇḍinya ilk beş rahip sonra arhat ājñāta kauṇḍinya’ya verdi…
• aytıġ isim OrhonKarahanlı2. anlam: kb biçiminde tanrı’nın sorgusu hesaba çekişi sonunda tanrı’nın sorgusu seni bulacak tanrı’nın sorgusu günahkâra zehirdir tanrı’nın sorgusu vardır il…
• ‘azab isim Karahanlı…rdüklerinde azabı çok ise rahmeti de boldur malın haram ise sonu azaptır…
• azın zarf OrhonUygurKarahanlı… azar yaklaştıracağız azar azar birleşmemesi ay küçük doğar sonra yine dolar…
• açayı Karahanlıtek tanıklı beyit sonunda şaşkınlık ya da yakınma bildiren söz yakının davranışı yabancı gibi ne acı…
• aŋ zarf UygurKarahanlıen üstünlük bildirir en sonunda en başı en başta en son…
• badari özel ad Uygur…brahman ve öteki büyük bilgeleri badari brahman güler yüzle sonra badari brahman şafakta kalkıp…
• barımlık isim Uygurhazine mal deposu sonsuz hazinenize mal deponuza…
• batiri özel ad Uygurbir kız adı sonra o batiri kız demin anılan upāsikā muktike’ye şöyle dedi…
• başdınḳı sıfat Uygurilk baştaki önde gelen ilk altı yaprak baştaki ortadaki ve sondaki en üst mertebeye ulaşmış en başta gelen yedi mücevher en yüksek yerdeki gibi…
• başlaġsız sıfat Uygur…şlangıçsız ezelî başlangıçsız zamandan beri başlangıçsız ve sonsuz…
• berü edat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: beri bu yana baştan sona dek okudum bana beri gel sansaranın bu yana dönüşünü yiğidi beri geldi bu yandaki yukarıda anılan…
• bil isim UygurKarahanlıbel beli ince sonra sırtı geniş olursa bedenin belin sessiz dursun…
• biregikide özel ad Uygurbir genç adı sonra biregiki ve aciti gibi yirmi dört genç…
• bizarlıḳ isim Karahanlı…âe suçsuzluk tanrı’dan ve elçisinden ilişki kesme bildirisi sonra onu bir suçsuzun üzerine atarsa…
• boḳı Orhonanlamı kesinleşmeyen söz türk halkı ondan sonra yok…
• boşġut isim UygurKarahanlı2. anlam: kb öğrenci yetiştirilen genç bundan sonra gelenler bu öğrencilerdir…
• buyansız sıfat Uygur…nahlı sevaplı sevapsız hareketsiz bilgisizliğin olgunlaşmış sonucu erdemsiz eylemdir erdemsiz olma tehlikesi artar…
• cem‘ isim Karahanlı3. anlam: kb hesap bilimi toplama ve çıkarma sonra toplama çıkarma ve alan ölçümüne geç…
• diravi Uygur…m abhidharma çevirisi bir okuyuşu metin yorumunu anlatır bu sonraki okuyuş bu ya uyar önceki okuyuş öğretmen ’nun yaptığı ya uygundur…
• diwa özel ad Uygurmaitrisimit’te bir bilgenin erji ṛṣi adı sonra bilge deva şöyle der…
• düşvarlıḳ isim Karahanlıgüçlük zorluk tanrı güçlükten sonra kolaylık verir…
• egirik isim Karahanlıeğrilmiş iplik sağlamlaştırdıktan sonra eğrilmiş ipliğin çözülmesi gibi…
• emir isim Karahanlıemir bey unvanı ah sonundaki ek beyitlerin başlığında…
• erdem isim OrhonUygurKarahanlı…n kibirli olma yiğitliği ve erdemi için yedi türlü erdemden sonra her biriniz hünerinizi ortaya koyup…
• erejlig sıfat Karahanlı…fli insan günlerini rahat isterse ey rahat kişi çok sevinme sonunda rahatın karşılığı sıkıntıdır kendin rahat olayım dersen…
• erji isim Uygurmaitrisimit’te sanskritçe ṛṣi ermiş bilge münzevi sonra bilge deva şöyle der…