Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “verme” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• ‘ahd isim Karahanlıahit antlaşma söz ahitleşmek söz vermek ya da söz almak onlarla antlaştık size şunu emretmedim mi nerede ahde vefa nerede emanet…
• ‘alemluġlar isim Karahanlı…ışlar arapça ʿālamīn âlemlerin rabbi âlemlerden hiç kimseye vermedi…
• alḳış isim UygurKarahanlı3. anlam: selam o gün selamlaşmaları selam vermektir…
• alıḳ isim Karahanlı…şkünlük’ ya da kusur’ anlamı düşünülebilir bedene gevşeklik verme boyun eğme kusurlarını da üstlerine almak olmaz…
• awaġ Karahanlı…yitte geçen anlamı kesinleşmeyen söz ne kadar tutsa kendini vermez söz açarsa yükünü de taşımalı…
• azu bağlaç OrhonUygurKarahanlı…ı düşünürse ya da yahut da ya ihtiyaç yüzünden ya da sadaka vermeyi kıskanıp…
• aşnuḳı sıfat OrhonUygurKarahanlı…i işim öncekilerin yazdığı masallar önceki başka söze gönül verme…
• baḫıl sıfat Karahanlı…sıkı cimri haramdan çok altın gümüş biriktirdi cimrinin eli vermeye çok sıkıdır gözü doymaz cimri mala kuldur cimriye sert bir yay oku çevir…
• boş sıfat OrhonUygurKarahanlı3. anlam: izin müsaade tanrılar tanrısı buda’dan izin alıp izin vermeli…
• boşġudçı isim Uygur…risinde öğrenci öğrenen öğrenciler öğrencilere öğüt nasihat vermek için…
• bügü sıfat OrhonUygurKarahanlı…i tut bilgisi geniş bilge güzel söylemiş bilgelere bilgi el vermedi bilge güçsüzleşti…
• bütünlük isim Karahanlı2. anlam: …t onlardan kitabın ahdi alınmadı mı tanrı adına bir teminat vermedikçe…
• cahiliyyet isim Karahanlı…n töresi ve hükmü cahiliye hükmünü mü istiyorlar oysa hüküm vermede tanrı’dan güzeli kimdir…
• ecel isim Karahanlı…ladı götürüyor sözümün ne yararı var ecel gelip çatınca can vermezse bile bu ecele ezelden yazılmıştır eceli gelince tanrı kimseyi ertelemez emelin…
• eglü Karahanlıanlamı kesinleşmeyen söz kb beden vermez heva bağlandı…
• emes ek-fiil Karahanlıdeğil dlt dedim fayda vermez düşmanı küçük görüp kötülememeli…
• emgek isim OrhonUygurKarahanlı3. anlam: …zahmeti de çoktur bunun emeğini hizmetini bilip karşılığını vermeli güçlükle zahmetle rahip yaptı…
• esirgençsiz sıfat Uygur…rgemeyen cömert hep ile esirgemeyen gönülle mal mülk sadaka vermek iyi rahiplere esirgemeyen gönülle sadaka verir mal mülkü esirgemeden sadaka verd…
• eter Orhon…n yazıtı kırık bağlam yukarıda göğün davulu gürler gibi ses vermek anlamı beklenir…
• hakim isim Karahanlıhekim bilge filozof bilgelere hikmet fayda vermedi hekim bilge de güzel söylemiş bilgelerin başı bununla döner…
• inçe zarf Uygur…ilmezler fal şöyle der tıpkı suyun ağaç kapağını yerde açıp vermesi gibi…
• iş isim OrhonUygurKarahanlı…yap vezirin işi hep hesaplardır ah işimdir diye güvenip sır verme tt fal işin bitmez bütün işin yolunda işini düzelteyim diye…
• işvarė özel ad Uygur…mā iśvara vb tanrılar her şeyi iśvara tanrının ona bilgelik vermesine bağlayan görüş…
• aşundur- fiil Karahanlı…ellerinin önden gönderdiği işler büyükler küçüğe önce selam vermeli…
• bitin- fiil Karahanlı2. anlam: … kılınmak hak olarak belirlenmek onlara hak olarak yazılanı vermezsiniz…
• büt- fiil UygurKarahanlı3. anlam: inanmak güvenmek gönül şüphesiz inandı bana vermez mi bu söze inan inandık’ derler kime güveneyim bana güvensin diye sınanmış güvenilir kişiyi sıkı …
• igiḍ- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …lkı diriltip besledim yeniden düzenledi yeniden besledi kut vermez beslemez kendimi başkasının malıyla beslediysem…