Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “ak” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• abıp Uyguryalnız bir kez geçen büyük olasılıkla akıp yerine yazılmış biçim gözlerinden burnundan kan akıp çıktı…
• agam isim Uygurâgama budist kutsal metinlerinin geleneksel derlemesi aktarılan öğreti âgama kitabı nirvana kitabı belirir âgama sebebiyle doğduğu için ekottara âga…
• aġuluġ sıfat Uygurzehirli zehirli ateş zehirli yemek zehirli ejder akrep yılan örümcek ve benzeri zehirliler…
• akaniştabavan özel ad Uygurbudist evreninde biçim âleminin en yüksek göğü akaniṣṭha yukarıda akanişta göğü aşağıda awiş cehennemi akanişta tanrı katında çince 究竟…
• aḳıza Orhon…rık bağlamda geçen anlamı kesinleşmeyen biçim boz ok başını akıtarak akın ederek’ anlamı düşünülebilir…
• akşobi özel ad Uygurdoğu yönünün budası akṣobhya akşobi buda’nın yüceliğine yükünürüm doğu yönünde akşobi adlı buda…
• alḳınçsız sıfat Uygurtükenmez bitmez tükenmez gönüllü bodhisattva akṣayamati tükenmez sevaplar türlü türlü tükenmez güzellik…
• altun isim OrhonUygurKarahanlıaltın altın gümüş sarı altınını ak gümüşünü altın taht üzerine oturup altın süslerinden bir buzağı…
• amarı sıfat UygurKarahanlı2. anlam: kimi kimi birbiri birbirinizin üzerine birbirlerine akrabalar birbirine daha layıktır…
• amul sıfat UygurKarahanlı2. anlam: gönlü aklı sakin tutmak gönlün şüphesiz inandı aklını sakin tut…
• antır zamir Uygur…lup ondan doğan meyveye bu ad verilmiştir bu inceleme ondan akıp çıkmıştır…
• aryaçantri özel ad Uygurmaitrisimit’i hint dilinden toḫrı diline aktaran vaibhāṣika öğretmeni āryacandra vaibhāṣika okulundan aryaçantri bodhisattva öğretmen-üstat hint dil…
• as isim Karahanlıkakım ak kürk bu yas giysisini soyup ak kakım kürk giydim…
• aslur Karahanlıtek tanıklı fiil biçimi insanın bozukluğu akılla düzelir…
• astın isim Karahanlıalt aşağı altından ırmaklar akar yerin altında durur onun ayağının altında ne alt ne üst…
• asıġ isim UygurKarahanlı2. anlam: kb’de sık olarak ere akıl olursa yararı çok olur halkın yararı kendi çıkarını ister yararı ve zararı…
• aviş özel ad Uyguravīci en derin en korkunç cehennem yukarıda akanişta göğü aşağıda aviş cehennemi aviş cehenneminin ateşi dışarı çıkıp aviş cehennemine soktu…
• ay isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: ay yılın on ikide biri iki ay art arda oruç tutmak ikinci ayın altısında dokuzuncu ay ak ayın on beşinde her yıl ve her ay sürekli bir aylık yarım a…
• ayetsiz sıfat Karahanlıkuran çevirisinde ak el için lekesiz bir hastalık işareti taşımayan ak kusursuz yani lekesiz çıksın diye…
• aylıḳ sıfat Karahanlıaylık bir ay süren rüzgârın sabahı bir aylık yol akşamı bir aylık yol tutardı ana karnı kaç aylık sakin bir konaktır…
• azman özel ad Orhonkül tigin’in bindiği atın adı azman ak kül tigin azman ak’a binip hücum etti…
• azuḳ isim UygurKarahanlıazık yol azığı öteki dünya için hazırlık akıllı kişi bu yol için iyi azık hazırlar geçici dünyadan kendi azığını al bu suçu bağışlamayı sevap ve azı…
• azın zarf OrhonUygurKarahanlı2. anlam: azlığı az oluşu az ın aklın azını az sayma yararı çoktur az sayıda eri…
• açarı isim Uygur… üstat çoğunlukla çevirmen ve yorumcu rahiplerin unvanı olarak öğretmen ile birlikte kullanılır aryaçantri bodhisattva öğretmen-üstat hint dilinden…
• baḳır isim UygurKarahanlıbakır eritilmiş kızıl bakır ona bakır kaynağını akıttık söz söylenmedikçe altın gibidir dilden çıkarsa bakır olur gümüş cevher altın bakır insan bak…
• barınur Uyguranlamı kesinleşmeyen biçim kan irin sıvı akar…
• biliş isim Karahanlı…tli dost tanıdık kalyāṇamitra bir tanıdığın arkadaşın ya da akraban var mı tanıdığı yoksa tanıdıklarını sor…
• bi isim Uygurkısrak ak kısrağı yavruladı…
• bodistv isim Uygurbodisatva aydınlanmayı hak ettiği hâlde canlıları kurtarmak için dünyada kalan buda olmaya aday kutsal varlık saygıdeğer soylu maitreya bodisatva ak…
• bolugta Uygurırk bitig’de geçen anlamı kesinleşmeyen söz ak atın üç arasından seçip…
• bolçu özel ad Orhon…bolçu bir yer adı üçüncüsü bolçu’da oğuzlarla savaştık gece akın ettik bolçu’ya şafak sökerken saldırdık…
• bor isim OrhonUygurKarahanlışarap şarap bilgiye akla düşmandır şarap içme şarap ve satıcısı idik üçüncüsü de şarap içmeyi sevmek…
• boyun isim Karahanlı…rıp durdu boynundan tutup koparan boyun suyunu kanını kızıl akıttı…
• bulaḳ isim Karahanlıpınar kaynak söz pınarlar arasında durmadan akar geçer…