Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
21 Türkçe karşılık · 71 madde
bel 1
- bil isim UygurKarahanlıBel
bela 2
belki 1
- erinç edat OrhonUygurKarahanlıHerhalde, muhakkak, belki
belli 6
belagat 1
- belaġat isim KarahanlıBelagat, güzel ve etkili söz söyleme
belirti 2
belirgin 2
belirmek 2
belirsiz 1
- belgüsüz sıfat UygurKarahanlıBelirsiz, bilinmez; görünmez
belirtme 1
- belgürtme isim UygurGösterme, belirtme; Buda’nın canlılar için gösterdiği görünüş bedeni
belirtmek 2
belirtisiz 1
- belgüsüz sıfat UygurKarahanlı3. anlam: belirtisiz
belli bir anlama 1
- abipiraylıġ sıfat UygurBelli bir anlama, yoruma dayanan
belirsiz ad yerine 1
- andaġ sıfat UygurKarahanlı2. anlam: Belirsiz ad yerine
belli yetiye sahip 1
- erkliglig sıfat Uyguryetili, belli yetiye sahip
belli günlerde tutulan perhiz 1
- çaḫşapat isim Uygur3. anlam: belli günlerde tutulan perhiz, oruç
aklanma belgesi 1
- berat isim Karahanlıberat, aklanma belgesi
ayırt edici belirti 1
- belgü isim OrhonUygurKarahanlı4. anlam: nitelik, ayırt edici belirti
konu belirten kalıp 1
- er- fiil OrhonUygurKarahanlı4. anlam: konu belirten kalıp
ölçüsünü belirlemek 1
- endaze isim Karahanlıölçü, takdir; ölçüsünü belirlemek, takdir etmek
hak olarak belirlenmek 1
- bitin- fiil Karahanlı2. anlam: farz kılınmak, hak olarak belirlenmek
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “bel” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- adrış isim Karahanlıayrılış ayrılık sevgili sevgisini gizler ayrılık günü belli olur…
- afiakir Uygurkırık bir satırda geçen okunuşu ve anlamı belirsiz söz…
- agam isim Uygur…ksel derlemesi aktarılan öğreti âgama kitabı nirvana kitabı belirir âgama sebebiyle doğduğu için ekottara âgamada söylemiştir…
- alġaçḳa Orhonkırık bağlamda geçen anlamı belirlenemeyen biçim şu…
- aman isim Karahanlı…üvencedir selamınla bana şimdi güvence verdin dua tanrı’dan belaya karşı güvencedir…
- ançınan Uygurkırık satırda geçen anlamı belirlenemeyen söz…
- ayaġ isim OrhonUygurKarahanlı3. anlam: kb kadeh makam belgesi olarak verilen kadeh kadeh mühür at eyer takımı ve elbise verdi…
- ayaḳ isim UygurKarahanlı2. anlam: kb kadeh makam belgesi olarak verilen kadeh vezirlikle birlikte mühür ve kadeh verdi sofraya girip toplantıda kadehler dolaşmaya başlarsa…
- azun isim Uygur…u varlık biçimi ajun ile aynı sözcük doğumlar ve varoluşlar belirir yedi yaşam geçirip hayvan varlığında önceki önceki yaşamlarda ve bu yaşamda baş…
- açaġı isim Uygur…e ile birlikte sayılır acı çekmek hastalıkla sıkıntı çekmek belirir…
- açsı Uyguranlamı belirlenemeyen tek tanıklı biçim bağlamdaki yazım bozuk görünüyor…
- barḳ isim OrhonUygurKarahanlı…nden barklarından ayrıldılar evden barktan çıkmak için kötü belirtiler bütün evde barkta görünür ışığı eve barka bağladıysak…
- barḳın isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: evini barkını bark sözcüğünün belirtme biçimi evini barkını yak evini barkını sürüsünü yağmalamadım…
- baçaġ isim Uyguroruç budist ve maniheist metinlerde belli günlerde tutulan perhiz ve yemin günü temiz oruç bir gün bir gece tutulacak oruç sekiz soylu oruç yasasını…
- bir sayı OrhonUygurKarahanlı3. anlam: belirsizlik bir bir öğreti kitabı yazdıralım eğer bir kişi daha…
- biri zamir UygurKarahanlıbiri birisi bunlardan biri öbürüne düşmandır biri yazısı belirgin kâtip biri sözü ölçülü elçi biri ılık biri soğuk iki iyilikten biri…
- birleki sıfat UygurKarahanlı… birlikte olan beş yığın skandha nesnelere eşlik eden kesin belirti boy beden ile birlikte olan boşluk…
- bitig isim OrhonUygurKarahanlı3. anlam: …kitap kader yazgı kitap ehli ancak tanrı’nın izniyle süresi belirlenmiş bir yazgıyla…
- bosuş isim Uygurkaygı keder çoğunlukla ile kaygı ve tasa belirtisi inler durur kaygılı gönlü bırak kaygı tasa acı kaygı tasa hastalık ve ağrılar…
- buyan isim Uygur…ı işlerin sevabını başkalarına aktarıp otuz iki kutlu erdem belirtisiyle tanrısal kut ve erdem…
- bıçġas isim Karahanlıanlaşma sözleşme belgesi anlaşma yazısı yaparlar yemin de ederler…
- ersiglik isim Karahanlı…na karşı sert olsa düşman olmadıkça erin yiğitliği ne zaman belli olur girip çıkarken yiğitliği yakışır…
- esbab isim Karahanlı…ur’an çevirisinde arapça yollar vasıtalar bana bir kule yap belki yollara göklerin yollarına erişirim…
- et’öz isim UygurKarahanlı3. anlam: görünüş beden olarak görünme budaların bodisatvaların beliriş bedeni avalokiteśvara her yönde beden görünüşü göstererek bedenini gösterecek nirvana …
- eŋire Uyguranlamı kesinleşmeyen söz tt fal kitabı keder kaygı belirtisi durur çevrede…
- fariza isim Karahanlıfarz dinî yükümlülük farz kılmak namaz müminlere vakitleri belli bir farzdır tanrı’nın ona farz kıldığı şeyde peygambere bir güçlük yoktur farz nama…
- fėrah isim Karahanlıferahlık kurtuluş rahata çıkma bela gelince ferahlığı bekleyerek sabret…
- fitne isim Karahanlı… düşürmelerinden sakın gerçekten fitne istediler bu fitneyi belayı kötü izi kaldırsın…
- ḫad isim Karahanlı…e karşı haddi aşmasından korkuyoruz her şeyin sınırı ölçüsü bellidir…
- ḫat isim UygurKarahanlıhat yazı el yazısı yazısı güzel belagati daha da iyi olmalı biri kâtiptir yazısı bellidir…
- ilerdi Karahanlı…ar tasvirinde bütün su birikintileri göl oldu dağların başı belirdi…
- is UygurKarahanlıanlamı kesinleşmeyen söz geçtiği yerler kırık ya da belirsiz tt fal yakında da iş bitti iyi iş okunmalı u ıı adı yüce -a saygıyla eğilirim mait…
- çaḳr isim Uygur…ırlatma silahı ellerinde kılıç süngü mızrak çark balta gürz belirir demir çarklar gelip bedenlerini keser cehennem tasviri…
- çeç isim Uygur… taş adı mücevher adları arasında mücevher inci yeşim çıkar belirir…
- çiu Uygur…bağlamda çince 洲 kıta’ karşılığı olabilir dört büyük kıtada belirgin kaptır…
- çoġ isim UygurKarahanlı2. anlam: …bağırış neden yiğit düşmanda yumuşak huylu kişi öfke anında belli olur kötüyü savaş kargaşasında ya da çukurda kullanmak gerek…
- alın- fiil UygurKarahanlı2. anlam: öğüt almak öğüt alırlar belki öğüt alırlar…
- anut- fiil UygurKarahanlı…nmış yemeği içeceği cevabını hazırla kendine berat kurtuluş belgesi edin ilacı çaresini hazırla…
- beliŋle- fiil UygurKarahanlı…rkilmiş gibi sonra irkildi ürkütmek irkiltmek için ettirgen beliŋlet-…
- biç- fiil UygurKarahanlı…lı olursa kökünü keserim diken eken kişi üzüm biçmez öküzün belini keserek…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.