Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “tanrı” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• abadan sıfat Karahanlı2. anlam: bir yeri imar etmek şenlendirmek bakımını üstlenmek tanrı’nın mescitlerini şenlendirseler…
• abraḫ özel ad Uygurbudist evreninde biçim âleminin tanrı katlarından birinin adı abraḫ tanrılarının yurdunda doğdu çince karşılığı 無煩天…
• ‘aciz sıfat Karahanlı2. anlam: birini güçsüz bırakmak elinden kaçıp kurtulmak yeryüzünde tanrı’yı aciz bırakacak değiller…
• ‘acizlıḳ isim Karahanlıgüçsüzlük âcizlik kişinin tanrı karşısında kendi yetersizliğini kabul etmesi tanrım bu âcizliğimi bilirsin…
• aḍaḳ isim OrhonUygurKarahanlıayak tanrının ayaklarına başını koyarak eğilip eliyle ayağıyla tepeden ayak tırnağının ucuna dek buda’nın ayağına baş eğip…
• adan sıfat Uygur…it’te adın sözünün değişkesi daha başka yüz bin koti sayıda tanrıyla…
• ‘adl isim Karahanlıadalet hak gözetme adaletle davranırsanız tanrı’nın adaletinden hep korkarak yürü adaletin işlerse bana çetin olur…
• adra özel ad Uygurbir tanrı katının ya da yıldız evinin adı adra adlı bilgi tanrı yurdundan…
• agah sıfat Karahanlıhaberdar her şeyden haberi olan tanrı’nın sıfatı tanrı bilen ve her şeyden haberdar olandır…
• aġırlıḳ isim UygurKarahanlısaygı hürmet itibar tanrı ona çok itibar verdi komşuna saygı göster kendine saygı istersen…
• aḫir sıfat Karahanlıson sonraki ahiret günü tanrı’ya ve son güne son din…
• akaniştabavan özel ad Uygur…ṣṭha yukarıda akanişta göğü aşağıda awiş cehennemi akanişta tanrı katında çince 究竟…
• al isim OrhonUygurKarahanlıhile düzen kurnazlık onların düzenleri tanrı kâfirlerin düzenini boşa çıkarır…
• ala sıfat UygurKarahanlıala alaca ala atlı yol tanrısıyım…
• alġ Uygur…üyük olasılıkla adlı yerine yazılmış biçim yaruk yaşuk adlı tanrı…
• alḳınçu isim Uygurson bitim biçim âleminin sonundaki tanrı katı en yüksek gök sonuna dek şüpheli gönlümüz sonuna dek kesilsin…
• altın isim UygurKarahanlıalt aşağı karşıtı üstte tanrılar altta insanlar yüce arş’tan aşağıda toprağa dek ağacın altına götürdü…
• aman isim Karahanlı…enlik ve güvencedir selamınla bana şimdi güvence verdin dua tanrı’dan belaya karşı güvencedir…
• amranmaḳ isim Uygur…me büyük sevgiyle derin istekle yazdım birinci sevgi zurvan tanrının mührü ana sevgisiyle…
• ana isim UygurKarahanlı2. anlam: ana olan dişi tanrılara hizmet eden analar topluluğu…
• andaġuḳ zarf Karahanlıişte böyle öylece kuran çevirisinde kadhālika tanrı böylece kalplerini mühürler tanrı sakınanları böyle ödüllendirir biz böyle yaparız…
• ança zarf OrhonUygurKarahanlı…şöyle öylece bilin o kadar o kadar çoğalsa şöyle öğütlermiş tanrı şöyle demiş…
• ançaḳa zarf UygurKarahanlıo zamana dek ta ki ta ki korkaklık edinceye dek tanrı buyruğunu getirinceye dek bekleyin…
• aparaçiti özel ad Uygurdarani içinde tanrıça adı aparājitā sitātapatrā aparājitā…
• arji isim Uygurermiş bilge keşiş sanskritçe ṛṣi tanrısal ermiş büyü bilgisine sahip ermişlere yükünürüm ermiş olup…
• arḳa isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: destek arka destek dayanak tanrı sana destek olsun tanrıların buyruğuna arka verip…
• artuḳ sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: üstün daha iyi üstünlük tanrı kiminizi kiminize üstün kıldı üstünlerin üstünü…
• artuḳluḳ isim Karahanlıkuran çevirisinde lütuf ihsan fazilet faḍl tanrı onlara kendi lütfundan verdi…
• arzu isim Karahanlıarzu istek dilek dilek ve arzu başka ne dilek varsa tanrı destek olsun göz görmezse gönül arzulamaz…
• ‘ar isim Karahanlıarapça ār utanç ar ar etmek utanmak isa tanrı’ya kul olmaktan asla utanmaz…
• arıġ sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: … yürüse temiz tutulan ahlak kuralları temiz aydınlık zurvan tanrı…
• asan sıfat Karahanlıfarsça āsān kolay bu tanrı’ya kolaydır işimi bana kolaylaştır dost edinmek kolay dostluğu korumak zor ölüleri diriltmek ona kolaydır…
• asanlıḳ isim Karahanlıkolaylık tanrı kolaylık verdi işinde ona kolaylık verir zorluktan sonra kolaylık…
• astın isim Karahanlı2. anlam: aşağı alçak inkârcıların sözü alçak tanrı’nın sözü yücedir…
• asuri isim Uygurasura tanrılarla savaşan güçlü yarı tanrı varlıklar sanskritçe asura tanrılar iblisler ejderler gandharvalar asuralar asuraların saray kapısı asura …
• at isim OrhonUygurKarahanlıad isim san ün söze tanrı’nın adıyla başladım iyi adıyla hayır dua bulur sen ölümsüz değilsin adın ölümsüzdür kuanşi im bodhisattvanın adını anarsa …
• ‘ata isim Karahanlı…ça aṭā’ bağış ihsan şan mürüvvet cömertlik bunların hepsini tanrı şahıma bağışladı…
• avarelıḳ isim Karahanlıkuran çevirisinde sürgün yurdundan edilip başıboş kalma tanrı onlar için sürgünü yazmış olmasaydı onları dünyada başka türlü cezalandırırdı…
• ay isim OrhonUygurKarahanlıgökteki ay yağız yer yeşil gök güneş ay ve gece güneş ve ay tanrısı güneşin ve ayın ışığını engelleyerek ayım dolunaydı dolunay yüzü sevgili için gü…
• aya ünlem UygurKarahanlıhitap ünlemi ey ey tanrım sana bir başkası eş olmaz ey bilen bunu oku doğru söyledin ey iyi talihli ey hırs sahibi ey eşim…