Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “çok” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• ada isim Uygur3. anlam: engel aksaklık hangi iyi işte engeli aksaklığı çok olur…
• adaḳsız sıfat Uygurayaksız canlı ayağı olmayan yaratık çok ayaklılar ayaksızlar iki ayaklılar ve dört ayaklılar arasında…
• adruḳ sıfat UygurKarahanlı3. anlam: fark üstünlük insanla insan arasında çok fark vardır bu fark bilgidendir…
• adırt isim UygurKarahanlıfark ayrım ayrılık ikisinin arasında çok fark var şravakalarla ne farkı olur kötü sözünün iyiden farkı yok…
• aġruḳ isim Karahanlı…gısı insanın bu boğaz derdi olmasa boğaz için yük olan kişi çoktur…
• aġırlıḳ isim UygurKarahanlısaygı hürmet itibar tanrı ona çok itibar verdi komşuna saygı göster kendine saygı istersen…
• ajunlug isim UygurKarahanlı2. anlam: çokluk biçimiyle kuran çevirisinde âlemler dünya halkı âlemlerin rabbi seni insanlardan herkesten men etmedik mi…
• aḳı sıfat UygurKarahanlıcömert eli açık hayalı merhametli cömert eli açık çok cömert ol cömert canlılar azdır cömert gönül…
• ‘amel isim Karahanlı… amel işlemek amel işleyen amellerini boşa çıkardı az amele çok karşılık veren uzun uzun kaygılanma çok amel işle…
• amraḳ sıfat Uygur… oğlum sevgili ağabeyimiz herkese sevimli olur birbirlerine çok düşkün olurlar…
• amul sıfat UygurKarahanlısakin uysal yumuşak huylu ağırbaşlı sakin çok sabırlı rahat ve huzurlu gel huzur içinde oynayalım ağır ağırbaşlı sakin uysal kişiler…
• asıġ isim UygurKarahanlı2. anlam: kb’de sık olarak ere akıl olursa yararı çok olur halkın yararı kendi çıkarını ister yararı ve zararı…
• awıç isim Karahanlıyaşlı ihtiyar yaşlının sözü ne der dinle babamız çok yaşlı bir ihtiyardır…
• ‘ayallıġ sıfat Karahanlıayallıġ çoluk çocuklu evlatlı biz daha çok mallı ve daha çok evlatlıyız…
• aya isim UygurKarahanlı2. anlam: …arıp avucuna koyarcasına açıkça gösterse avuçtaki inci gibi çok değerli…
• aytıġ isim OrhonKarahanlısöz deyiş benim katımda söz değişmez hükümdar adına sana çok övgü söz ve selam gönderiyorum…
• ayıġ sıfat UygurKarahanlı2. anlam: kötülük iyiliğe çalışan canlılar az kötülüğe yönelen çok kötülüklerinde kötülükleri bastırdılar…
• az sıfat OrhonUygurKarahanlıaz küçük miktarda az sayıda çok konuşma sözü birer birer az söyle az halk düşman oldu az halkı çoğalttım azı çok yaptı onu az bir değere sattılar sö…
• ‘azab isim Karahanlı…dan azap onlara azap hak oldu azabımızı gördüklerinde azabı çok ise rahmeti de boldur malın haram ise sonu azaptır…
• ‘aziz sıfat Karahanlı…ve hikmet sahibi tanrı katından ikisi arasındakilerin güçlü çok bağışlayıcı rabbi daha güçlü olan daha zayıf olanı oradan çıkaracak…
• azın zarf OrhonUygurKarahanlı2. anlam: azlığı az oluşu az ın aklın azını az sayma yararı çoktur az sayıda eri…
• aŋsız zarf UygurKarahanlıpek son derece pek çok öğretili pek rahat pek iyiydim son derece sevinip…
• baḫıl sıfat Karahanlıcimri eli sıkı cimri haramdan çok altın gümüş biriktirdi cimrinin eli vermeye çok sıkıdır gözü doymaz cimri mala kuldur cimriye sert bir yay oku çev…
• balıḳlıg sıfat OrhonUygurkentleri olan pek çok kenti olan halktan…
• bar isim OrhonUygurKarahanlıvar mevcut dilin yararı çoktur zararı da çok o iki kişi var oldukça eğer öyle iyi dostu varsa hiç tanıdığın var mı kusurun var mı…
• bay sıfat OrhonUygurKarahanlı…lıklı yoksul halkı zengin kıldım zengin idim ağılım hazinem çoktu zengin de var yoksul da zengin varlıklı olmayı sözü doğru gönlü gözü tok zengin a…
• birer sayı UygurKarahanlıbirer teker teker çok konuşma sözü birer birer az söyle sözü çok dinlemeli birer birer söylemeli yeryüzündeki toz toprağı tane tane saymak için bunl…
• bitigeçi isim Uyguryazı öğrenen öğrenci yazı öğrenen çocuk gibi önce çok zahmet görür…
• bulġaḳ isim OrhonUygurKarahanlı…rursa gök ve yerin karışıklığı yüzünden düşman oldu kargaşa çok olursa halkın karışıklığı bilgiyle durulur ülkenin kargaşasına karışıp kuran çeviri…
• cema‘at isim Karahanlı…ı cemaatle kıl onun yerini mescit ve cemaat yeri yap cemaat çoktu bu mescitler azdı…
• ceza isim Karahanlı… ya da ceza karşılığını vermek ödüllendirmek tanrı az amele çok karşılık verendir iman edenleri ödüllendirmek için hesap günü…
• eḍgülük isim UygurKarahanlı…er iyiliğe el uzat birinden sana iyilik gelirse karşılığını çok yap ona iyilikle güler yüzle bak…
• edlig sıfat Uygurmallı varlıklı hep pek çok mallı varlıklı çok mallı mülklü zengin tüccar olmak mallı itibarlı olarak yaşaman…
• emgek isim OrhonUygurKarahanlı3. anlam: zahmet emek güçlük hizmeti çoksa zahmeti de çoktur bunun emeğini hizmetini bilip karşılığını vermeli güçlükle zahmetle rahip yaptı…
• erdeş isim Karahanlıyoldaş arkadaş hep ikilemesiyle çok sayıda dost yoldaş arkadaş edindi çıkarsız dost arkadaş edin ey yoldaş arkadaş sözü kesin söyledim…
• erejlig sıfat Karahanlı…huzurlu keyifli insan günlerini rahat isterse ey rahat kişi çok sevinme sonunda rahatın karşılığı sıkıntıdır kendin rahat olayım dersen…
• erig isim OrhonUygurKarahanlıöğüt hep pek çok iyi buyruk binlerce öğüt öğütle eğitme sebebiyle…
• ertiŋlig Uygur…itrisimit yumuşak sesiyle bütün yeryüzünü yankılattı ertiŋü çok’ ile ilgili olabilir…
• esen sıfat UygurKarahanlı…vende seveni esen tut düşmanını kaldır yok et sağlıkla yaşa çok yıl yaşa üçüncüsü sağlıklı yaşamaktır hepsi sağ salim görüşmüş sağ salim kendi yerl…
• étiglig sıfat UygurKarahanlı2. anlam: …na girmiş kb ah iki dünyada da işi yolunda düzenli az asker çokluktan iyidir sek hangi canlı düzenli bir iş yaparsa ah bu düzenli insana hür kişi k…