İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı Türkçesi · 7.–14. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Derlem sözlüğü · ters sözlük

Ters sözlük

Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.

40 Türkçe karşılık · 385 madde

bir 1

  • bir sayı OrhonUygurKarahanlıBir

biri 2

  • biri zamir UygurKarahanlıBiri, birisi
  • biregü zamir KarahanlıBiri, birisi

biraz 2

  • azḳına sıfat OrhonUygurKarahanlıAzıcık, pek az; biraz
  • azraḳ zarf KarahanlıBiraz, az; azıcık

birer 1

  • birer sayı UygurKarahanlıBirer, teker teker

birden 2

  • belirtlep Karahanlıİrkilerek, birden
  • bir sayı OrhonUygurKarahanlı5. anlam: birlikte, hep birden

birisi 2

  • biri zamir UygurKarahanlıBiri, birisi
  • biregü zamir KarahanlıBiri, birisi

birlik 1

  • birlik isim KarahanlıBirlik, teklik

bir gün 1

  • abam bağlaç UygurOlur ya, şayet, bir gün

birbiri 2

  • ikinti sayı UygurKarahanlı2. anlam: birbiri
  • amarı sıfat UygurKarahanlı2. anlam: kimi … kimi; birbiri

biricik 1

  • birkiye sıfat UygurTek, biricik, tek bir

birinci 4

  • aŋ’ilki sayı UygurEn ilk, birinci; birincisi … ikincisi
  • ilki sıfat OrhonUygurİlk, birinci, önceki; en önce
  • evvel sıfat Karahanlıilk, birinci
  • birinç sayı UygurBirinci

bir anda 2

  • erŋek isim UygurKarahanlı2. anlam: parmak şıklatımı kadar zamanda, bir anda
  • beliŋ isim UygurKarahanlı2. anlam: bir anda, şimşek gibi

bir daha 1

  • ikileyü zarf Uygurİkinci kez, yeniden, bir daha

bir soya 1

  • baġlıġ sıfat UygurKarahanlı2. anlam: bir soya, cinse bağlı

bir süre 1

  • ança zarf OrhonUygurKarahanlı2. anlam: bir kısım, kimi; bir süre

birikmek 1

  • irkil- fiil KarahanlıBirikmek, yığılmak

birlikte 4

  • birle edat OrhonUygurKarahanlıİle, birlikte
  • bile edat UygurKarahanlıİle, birlikte
  • alḳuġun zarf UygurHep birlikte, topluca
  • bir sayı OrhonUygurKarahanlı5. anlam: birlikte, hep birden

bir arada 1

bir kısım 1

  • ança zarf OrhonUygurKarahanlı2. anlam: bir kısım, kimi; bir süre

bir sözün 1

  • abipiray isim UygurBir sözün, öğretinin ya da sutranın kastedilen anlamı, amacı

bir unvan 4

  • çor isim OrhonUygurbir unvan; kişi adlarıyla birlikte
  • buyla isim Orhonbir unvan
  • çawlı isim Karahanlıbir unvan; kuş adından türemiş beylik sanlarından
  • çaġrı isim Karahanlı2. anlam: bir unvan

birbirine 2

  • ikintiş zamir UygurHep birbirine, birbiriyle
  • bir sayı OrhonUygurKarahanlı4. anlam: biri … öteki; birbirine

birleşmek 1

  • birik- fiil UygurKarahanlıBirleşmek, bir araya gelmek

bir makama 1

  • aġtın- fiil UygurYükselmek, yukarı çıkmak; bir makama, bir yere çıkmak

birbiriyle 1

  • ikintiş zamir UygurHep birbirine, birbiriyle

biri öteki 1

  • bir sayı OrhonUygurKarahanlı4. anlam: biri … öteki; birbirine

biriktirmek 1

  • irk- fiil KarahanlıToplamak, biriktirmek

bir at cinsi 2

  • arḳun isim UygurKarahanlıBir at cinsi, melez at
  • büktel KarahanlıBir at cinsi

bir ay süren 1

  • aylıḳ sıfat KarahanlıAylık, bir ay süren

birleştirmek 1

  • birgerd- fiil UygurBirleştirmek, bir araya getirmek

bir deve türü 1

  • egri sıfat OrhonUygurKarahanlı3. anlam: bir deve türü

bir türk boyu 2

  • çigil özel ad OrhonUygurKarahanlıÇigil, bir Türk boyu; bu boydan gelen kişilerin ve yerlerin adında da geçer
  • çomul özel ad KarahanlıÇomul, bir Türk boyu

birlikte olan 1

  • birleki sıfat UygurKarahanlıBirlikte olan, eşlik eden

bir savaş yeri 1

  • ezgenti özel ad OrhonEzgenti Kadız, bir savaş yeri

bir tür ceylan 1

  • ayiniki isim Uygurbir tür ceylan; Buda’nın bacaklarının benzetildiği hayvan

bir tür dokuma 1

  • batatu isim UygurBir tür dokuma, kumaş

bir şeyin başı 1

  • baş isim OrhonUygurKarahanlı3. anlam: Bir şeyin başı, ucu, tepesi; başlangıç

birlikte akmak 1

  • aḳış- fiil KarahanlıBirlikte akmak, akışmak

birlikte olmak 1

  • boluş- fiil UygurKarahanlıBirbirine olmak, birlikte olmak

bir yerde kalma 1

  • dereŋ isim KarahanlıGecikme, oyalanma, bir yerde kalma; gecikmek, eğlenmek, kalmak

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “bir” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.