Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
28 Türkçe karşılık · 62 madde
saygı 7
- ayaġ isim OrhonUygurKarahanlıSaygı, hürmet, itibar
- aġırlıḳ isim UygurKarahanlıSaygı, hürmet, itibar
- ayançaŋ isim UygurSaygı, derin hürmet; çoğunlukla büyük saygı
- hürmet isim KarahanlıHürmet, saygı
- çilteg isim UygurSaygı, hürmet; hep ile ikileme
- aġır sıfat OrhonUygurKarahanlı3. anlam: Değerli, saygın; saygı
- aġar isim UygurKarahanlı2. anlam: Saygı; büyük saygı ve hürmetle; saygı göstermek
saygın 5
saygılı 2
- ayançaŋlıġ sıfat UygurSaygılı, saygı dolu
- eymenük sıfat KarahanlıÇekingen, utangaç, saygılı
saygısız 1
- ayaġsız sıfat UygurSaygısız; saygısızca hor görmek
saygınlık 2
saygı dolu 1
- ayançaŋlıġ sıfat UygurSaygılı, saygı dolu
saygı sözü 1
- ata isim OrhonUygurKarahanlı3. anlam: Saygı sözü, unvan parçası
saygıdeğer 3
saygı duymak 1
- ayan- fiil UygurSaygı duymak, saygıyla bağlanmak
saygı görmek 1
- aġırlan- fiil KarahanlıAğırlanmak, saygı görmek
saygıya layık 1
- ayaġ isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: saygıya layık, saygıdeğer; bodisatvalar ve ulu kişiler için unvan
saygı göstermek 5
- aġırla- fiil UygurKarahanlıSaygı göstermek, ağırlamak, hürmet etmek
- aya- fiil UygurKarahanlıSaymak, saygı göstermek, ağırlamak; çoğunlukla ile ikileme
- aġarla- fiil UygurSaygı göstermek, yüceltmek; çoğunlukla ile
- çitle- fiil UygurSaygı göstermek, yüceltmek ; saygı sözleri arasında
- aġar isim UygurKarahanlı2. anlam: Saygı; büyük saygı ve hürmetle; saygı göstermek
saygıyla eğilmek 1
- eŋit- fiil UygurKarahanlıEğmek; saygıyla eğilmek
saygıyla korkmak 1
- eymen- fiil UygurKarahanlıÇekinmek, utanmak; saygıyla korkmak
saygıyla çekinmek 1
- ayman- fiil UygurKorkmak, çekinmek; saygıyla çekinmek
saygıyla bağlanmak 1
- ayan- fiil UygurSaygı duymak, saygıyla bağlanmak
saygı görmeye layık 1
- ayaġuluḳ sıfat UygurSaygı görmeye layık, saygıdeğer
saygısızca hor görmek 1
- ayaġsız sıfat UygurSaygısız; saygısızca hor görmek
saygı sözleri arasında 1
- çitle- fiil UygurSaygı göstermek, yüceltmek ; saygı sözleri arasında
saygı gösterilmeye değer 1
- aġırla- fiil UygurKarahanlı3. anlam: saygı gösterilmeye değer
büyük saygı 1
- ayançaŋ isim UygurSaygı, derin hürmet; çoğunlukla büyük saygı
adı saygıyla anılan 1
- adlıġ sıfat UygurÜnlü, adı saygıyla anılan
büyük saygı ve hürmetle 1
- aġar isim UygurKarahanlı2. anlam: Saygı; büyük saygı ve hürmetle; saygı göstermek
başını eğip saygı göstermek 1
- eŋid- fiil Uygureğilmek, başını eğip saygı göstermek; hep ile ikileme
korkuyla karışık saygı duyan 1
- ayınçlıg sıfat UygurKorkulu, korkuya düşmüş; korkuyla karışık saygı duyan
önünde eğilinip saygı sunulur 1
- abita özel ad UygurBir Buda’nın adı; önünde eğilinip saygı sunulur
üç mücevhere saygı formülünde 1
- darm isim UygurBudist öğreti, Dharma; üç mücevhere saygı formülünde
maniheist metinde saygı sıfatı 1
- adınçıg sıfat OrhonUygur3. anlam: Maniheist metinde saygı sıfatı
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “saygı” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- ajoḳraḳkişiti özel ad Uygurkoruyucu bir varlığın adı ile birlikte anılır ve saygıyla selamlanır…
- aryatazė özel ad Uygurbir abhidharma öğretmeninin adı āryadāsa saygıdeğer öğretmen aryatazė bunu söyler…
- aya isim UygurKarahanlıavuç içi el ayası avuçlarını birleştirip saygıyla avuçlarını birleştirip şöyle der iki avucunu birleştirip…
- baḫşı isim Uygur…arşı suç işledim hocaların hocası dünyadaki bütün hocaların saygınlığını alan benim hoca ve öğrenci hocamız tanrı buda şakyamuni…
- begiçügüm isim Uygurbeyciğim sevgi ve saygı hitabı beyciğim sen kaç türlü yazı bilirsin…
- bodistv isim Uygur…kurtarmak için dünyada kalan buda olmaya aday kutsal varlık saygıdeğer soylu maitreya bodisatva akṣayamati tükenmez gönüllü bodisatva bu bodisatvay…
- bosat isim Uygursanskritçe uposatha budist oruç ve arınma günü büyük saygıdeğer uposatha oruç gününde…
- bud isim Uygursanskritçe buda buda’ya öğretiye topluluğa saygı buda’ burhan demek ise canlılar budalığa erişsinler…
- but isim UygurKarahanlı2. anlam: budist buda buda’ya öğretiye topluluğa saygı…
- darmaskandapat özel ad Uygur…ının yedi temel eserinden biri dharmaskandhapāda şastrasını saygıdeğer mahāmaudgalyāyana arhat yazmış saṃgītiparyāya dharmaskandha prajñapti eserle…
- darmatiratė özel ad Uygurabhidharma çevirisinde dharmatrāta budist öğretmen saygıdeğer öğretmen dharmatrāta derleyip yapmış olan şloka bölümü öğretmen dharmatrāta’nın yazdığ…
- dod Uyguranlamı kesinleşmeyen söz saygısızlığı anlatan ikilemelerde saygıya layık canlıları saygısız kılmasa u ıı’deki ile karşılaştırılabilir…
- emtertiŋiz Uyguranlamı kesinleşmeyen fiil biçimi tt kırık bağlam bütün saygıları size…
- erdemlig sıfat UygurKarahanlı…mliyim sekiz büyük güçlü erdemli bodisatva erdemli kişilere saygı göster erdemli bedenim…
- esdiramati özel ad Uygur…i yazan budist öğretmen çevirmenin 疏主 olarak andığı yorumcu saygıdeğer öğretmen sthiramati yazmıştır şerh sahibi öğretmen sthiramati der ki…
- evçi isim UygurKarahanlı…e reisi ev sahibi sanskritçe gṛhapati karşılığı yaşlı bilge saygın hane reisi görünüşüyle…
- eçi isim OrhonUygur2. anlam: büyük kardeş ağabey budist metinlerde saygı sözü olarak da ana baba gibi ağabeyim sıntar seli’ye güneydeki canlıları hep ağabeylerim diye görüp…
- ġautami özel ad Uygur…it’te mahāprajāpatī gautamī buda’nın teyzesi ve üvey annesi saygıdeğer ānanda gautamī hatun için mahāprajāpatī gautamī hatunun başkanlığında seksen…
- gunamati özel ad Uygur…dhu öğretmen gibi kendi öğretmenim guṇamati’ye de yükünürüm saygıdeğer öğretmen guṇamati bunu söyler…
- ha‘ifet Karahanlı… söz kb beyin nitelikleri sayılırken heybet korku uyandıran saygınlık’ olmalı ikincisi gerçek tam heybet gerekir ki halk huzur bulsun…
- haşmet isim Karahanlı…ekir yiğit cesur kişinin heybeti olur bu heybetle o kişinin saygınlığı olur…
- im isim Uygur…ncede guanshiyin denir kim guanshiyin bodisatvaya hizmet ve saygı gösterirse guanshiyin bodisatva tehlikesiz kılıp…
- intradati özel ad Uygur… adı ındradatta tutkusuz intradati adlı bodisatvanın kutuna saygıyla eğiliriz…
- inyanaparasdan özel ad Uygur…yazdığı abhidharma şastrası tıpkı jñānaprasthāna şastrasını saygıdeğer arhat kātyāyanīputra’nın yazması gibi bu şastranın yakından dayandığı jñānap…
- is UygurKarahanlı…tt fal yakında da iş bitti iyi iş okunmalı u ıı adı yüce -a saygıyla eğilirim mait…
- içlig Uyguranlamı kesinleşmeyen söz maitrisimit saygın sığırtmaç kızı…
- çaw isim Karahanlı…rinin ünü şöhreti dünyaya ulaşır dünyada ünü yayıldı konuğa saygı göster ünün halka yayılsın…
- çuġın Uygur…eyen söz maitrisimit büyük ile şehirli ülkeli halktan büyük saygı görerek…
- arıġla- fiil Karahanlı…r türlü eksiklikten arı tutmak tesbih etmek o’nu yüce tutun saygı gösterin sabah akşam tesbih edin…
- egsüt- fiil Uygur…iş yapmayı eksik bırakma ölüm gününe dek onu anmayı hizmeti saygıyı ihmal etmezse…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.