Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
29 Türkçe karşılık · 75 madde
el 2
elli 2
elçi 1
- ėlçi isim UygurKarahanlı2. anlam: Elçi, haberci
elbette 3
- bütünlükin zarf Karahanlışüphesiz, gerçekten, elbette
- her-ayine zarf Karahanlıelbette, şüphesiz, mutlaka
- ayine zarf Karahanlıelbette, muhakkak ki
elteber 1
- ėlteber isim OrhonElteber, Türk devletinde bağlı boyların başındaki beylere verilen unvan
el ayası 1
- aya isim UygurKarahanlıAvuç içi, el ayası
eli açık 1
- aḳı sıfat UygurKarahanlıCömert, eli açık
eli olan 1
- ėliglig sıfat UygurElli, … eli olan
eli sıkı 2
el koymak 1
- basın- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: Zorla almak, el koymak
el yazısı 1
- ḫat isim UygurKarahanlıHat, yazı, el yazısı
elāpattra 1
- ilaptri özel ad UygurElāpattra, bir nāga kralının adı
elde etmek 1
- bul- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: Elde etmek, erişmek
ele geçmek 1
- bulul- fiil UygurKarahanlıbulunmak, ele geçmek, olmak
el açıklığı 1
- cud isim KarahanlıCömertlik, el açıklığı
el sıkışmak 1
- eligleş- fiil KarahanlıEl sıkışmak, tokalaşmak
el tutuşmak 1
- alış- fiil UygurKarahanlıKarşılıklı almak; el tutuşmak
ele geçirmek 4
elinde olmayan 1
- erksiz sıfat UygurKarahanlıGüçsüz, iradesiz, elinde olmayan; çaresiz
el altındakiler 1
- asraḳı sıfat KarahanlıAşağıdaki; el altındakiler, hizmetkârlar
elde edilen şey 1
- bulunç isim UygurKazanç, elde edilen şey; sonuç
elden çıkarmadan 1
- idtür- Uygurkaybettirmeden, elden çıkarmadan ; hep
el üstünde tutmak 1
- aya isim UygurKarahanlı2. anlam: avucunda tutmak, el üstünde tutmak, üzerine titremek
elinden kaçıp kurtulmak 1
- ‘aciz sıfat Karahanlı2. anlam: birini güçsüz bırakmak, elinden kaçıp kurtulmak
elinden bir şey gelmeyen 1
- ‘aciz sıfat KarahanlıGücü yetmeyen, elinden bir şey gelmeyen, çaresiz
ellerinizin sahip olduğu 1
- elig isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: ellerinizin sahip olduğu
ilahi elçi 1
- burḫan isim UygurKarahanlı2. anlam: peygamber, ilahi elçi
aygırlığa elverişli 1
- adgırlık sıfat UygurAygırlığa elverişli, aygır olacak
kişinin elindeki her şey 1
- bar isim OrhonUygurKarahanlı3. anlam: Var olanın tümü; kişinin elindeki her şey
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “el” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- aḍaḳ isim OrhonUygurKarahanlıayak tanrının ayaklarına başını koyarak eğilip eliyle ayağıyla tepeden ayak tırnağının ucuna dek buda’nın ayağına baş eğip…
- alḳuġun zarf Uygurhep birlikte topluca hep birlikte ellerini kavuşturup bütün insanlar hep birlikte onun adını anmalı…
- ‘amil isim Karahanlıarapça āmil memur işleri yürüten görevli ya elbiseci çizmeci ya da memur olan…
- apar özel ad Orhonorhon yazıtlarında yas törenine elçi gönderen halklar arasında sayılan bir halk çin tibet apar purum kırgız…
- arḳış isim OrhonUygurKarahanlı…ervan kafile gönderirsen kervan sizden aşağıdaydı kervanla gelen elçiler…
- arvıslıġ sıfat Uygurbüyülü efsunlu elinde vajra olan vajra efsunlu…
- aryavlokitéşvar özel ad Uygurşefkat bodhisattvası āryāvalokiteśvara bin gözlü bin elli dilediğince görmeye muktedir āryāvalokiteśvara bodhisattva bu yüzden bu bodhisattva āryāva…
- avırta isim Uygursütanne dadı sütannelerin tatlı yiyeceklerini hükümdarın oğlu prensi dadıların elinde büyütür gibi…
- awuç isim Karahanlıavuç elçinin izinden bir avuç toprak aldım…
- ayaġ isim OrhonUygurKarahanlı3. anlam: kb kadeh makam belgesi olarak verilen kadeh kadeh mühür at eyer takımı ve elbise verdi…
- ayetsiz sıfat Karahanlıkuran çevirisinde ak el için lekesiz bir hastalık işareti taşımayan ak kusursuz yani lekesiz çıksın diye…
- azaḳ sıfat UygurKarahanlıyabancı dışarıdan gelen yabancı el bağımlı biri ise sorgulamalı…
- aŋrek isim Uygurparmak el işaretlerinde iki işaret parmağını büküp iki başparmağı birleştirip…
- baġna isim Karahanlıbasamak merdiven basamağı bir merdiven gördüm basamakları elli basamak basamak çıktım tepesine dek basamakları saydım…
- baġırsaḳ sıfat Karahanlışefkatli merhametli esirgeyici merhametli rab sevgili elçiyi gönderdi iyi kişi halka şefkatli olur bütün canlılara şefkatli gönül yalnız kendini göz…
- barış isim Karahanlıgidiş varış gidip gelme elçinin gelişi ya da gidişi onlara karış gidip gel…
- bata zarf Karahanlıhemen çabucak elini tuttu hemen eve soktu yer gösterdi…
- başra Karahanlıanlamı kesinleşmeyen söz eliyle dışarı verdiği yemeği vurur…
- berklig sıfat UygurKarahanlı… konuşmaz bilgisizin dili her zaman sıkı tutulmalı cimrinin eli pek sıkıdır…
- bey‘et isim Karahanlıarapça biat bağlılık sözü sana biat edenler elbette tanrı’ya biat eder ağacın altında biat ettiler…
- biri zamir UygurKarahanlıbiri birisi bunlardan biri öbürüne düşmandır biri yazısı belirgin kâtip biri sözü ölçülü elçi biri ılık biri soğuk iki iyilikten biri…
- birim isim UygurKarahanlı2. anlam: veriş verme alma verme alışta verişte kolay olursa cimrinin eli vermeye pek sıkıdır…
- birle edat OrhonUygurKarahanlı…nın adıyla başladım öfkenizle ölün direk ve yıdlag sunu ile ellerimizi birleştirip gök boşlukla karışıp kızla güreşme kısrakla yarışma çin halkıyla…
- bitig isim OrhonUygurKarahanlı…ılı olarak bırakmış dinî kitap sutra hükümdar mektubu kendi eliyle yazsın mektup mu gerekir sözlü haber mi…
- bizarlıḳ isim Karahanlı…isinde ilişki kesme uzak durma berâe suçsuzluk tanrı’dan ve elçisinden ilişki kesme bildirisi sonra onu bir suçsuzun üzerine atarsa…
- biçek isim UygurKarahanlıbıçak işi bıçak gibi keserim elinde büyük bir bıçak tutar keskin bıçak kılıçla öbür elindeki bu bıçak nedir…
- borçı isim Karahanlı…ıl ayakta kalır ayyaş kişiyi arkadaş edinme boş ayyaş ya da eli sıkı olursa…
- boyun isim Karahanlı2. anlam: …oyun eğmek itaat etmek boyun eğmek teslim olmak tanrı’ya ve elçiye itaat edin işittik ve itaat ettik düşmanları duyup boyun eğdiler…
- bögde isim Karahanlıhançer kısa kılıç elde duran bu hançer bıçak düşmanına dikkatle bakıp hançerinle…
- bölün özel ad Orhonköl tigin yazıtında bölün bir elçi adı tibet kağanından bölün geldi…
- bügü sıfat OrhonUygurKarahanlı… hitap ey bilge işini sözünü iyi tut bilgisi geniş bilge güzel söylemiş bilgelere bilgi el vermedi bilge güçsüzleşti…
- bükser Uygur…nlamı kesinleşmeyen söz bir sayı ya da ölçü insan sayısınca elli yedi koti altı milyon yıl…
- bı isim Uygur…lar bedenlerinin üstüne yağar bıçak tehlikesine düşmesinler ellerinde bıçak kılıç…
- cam Karahanlı…kb’de tek tanık mavi göğe yol arar oldu bağlam okumasına da elverişli görünüyor…
- cefan Karahanlı…en söz kur’an çevirisinde sâd eyüp’e verilen buyrukta geçer eline bir demet al onunla vur bağlamda çubuk sap demeti’ karşılığı beklenir…
- devlet isim Karahanlı…k kişi tutmayı bilirse talih kaçmaz gözünü açınca talih ona el verdi talih kiminle uzlaşıp gelirse bu talih sırayla gelir geçer devletin olsun ömrü…
- dyan isim Uygur2. anlam: …âl dört meditasyon basamağı sönme meditasyonuna nasıl girer elmas benzeri meditasyona dek…
- dıntar isim Uygur2. anlam: maniheist metinlerde seçkin dinî yaşamı üstlenen mümin electus tanrıya dine arı seçkinlere günahımızın bağışlanmasını dilemek gerekiyordu seçkin kiş…
- ebdal isim Karahanlıabdallar dünyadan el etek çekmiş ermişler dervişler abdallar mallarını varlıklarını ahiretle değiştirdi zahit bu dünyanın temeline bakıp onu bıraktı…
- eḍgülük isim UygurKarahanlı…i yap git iyilik yap iyilik ek sana iyilik olur her iyiliğe el uzat birinden sana iyilik gelirse karşılığını çok yap ona iyilikle güler yüzle bak…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.