Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
34 Türkçe karşılık · 78 madde
az 3
azab 1
- ‘azab isim Karahanlı‘azab
azar 2
aziz 1
- ‘aziz sıfat Karahanlı‘aziz
azık 2
az az 1
- azın zarf OrhonUygurKarahanlıAz az, azar azar
azgın 1
- buġraġu sıfat KarahanlıAzgın, kızgın
azlık 1
- azlıḳ isim KarahanlıAzlık, az oluş
azmak 1
- az- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: doğru yoldan sapmak, azmak
azamet 1
- haşmet isim KarahanlıHaşmet, heybet, azamet
azlığı 1
- azın zarf OrhonUygurKarahanlı2. anlam: Azlığı, az oluşu
azıcık 4
az oluş 1
- azlıḳ isim KarahanlıAzlık, az oluş
azalmak 3
azıklık 1
- azuḳluḳ isim KarahanlıAzıklık, azık olacak şey
az oluşu 1
- azın zarf OrhonUygurKarahanlı2. anlam: Azlığı, az oluşu
azaltmak 3
azgınlık 1
- boynaġuluḳ isim Karahanlıkibir, azgınlık, isyan
azı dişi 1
- azıg isim UygurAzı dişi, hayvan dişi
az bulmak 1
- azla- fiil KarahanlıAz saymak, az bulmak, küçümsemek
az saymak 2
az sayıda 1
- az sıfat OrhonUygurKarahanlıAz, küçük miktarda; az sayıda
azar azar 2
azı dişli 1
- azıġlıġ sıfat OrhonUygurKarahanlıAzı dişli; yırtıcı, güçlü
azat etmek 1
- azad sıfat KarahanlıÖzgür, hür; azat etmek
azgınlaşmak 1
- buġraġur- fiil KarahanlıAzgınlaşmak, kabarmak
azık olacak şey 1
- azuḳluḳ isim KarahanlıAzıklık, azık olacak şey
azıcık bir şeyi olan 1
- ançaḳyalıġ sıfat UygurAzıcık bir şeyi olan; hiçbir şeyi olmayan, hiçlik
pek az 2
yol azığı 1
- azuḳ isim UygurKarahanlıAzık, yol azığı; öteki dünya için hazırlık
en azından 1
- aŋmıntın zarf UygurEn azından, hiç değilse
acı veren azap 1
- açıt- fiil Karahanlı3. anlam: acı veren azap
aşağılayıcı azap 1
- ḫ˅arla- fiil Karahanlıhorlamak, aşağılamak; hep aşağılayıcı azap
semirince azan bir hayvan 1
- bulaḳ isim Karahanlı2. anlam: semirince azan bir hayvan
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “az” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- aḍıġ isim UygurKarahanlı…ı ile domuz geçitte çarpışmış ayının karnı yarılmış domuzun azı dişi kırılmış…
- aġrıġlıḳ sıfat Karahanlıacı veren azap sizi o acı veren azaptan kurtarır…
- aḫiret isim Karahanlı…et karşılığını isterse dünyada da ahirette de iyilik ahiret azabı…
- aḳ sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: ak at alp şalçı ak atına binip azman adlı ak atına binip bk…
- aḳı sıfat UygurKarahanlı…lı merhametli cömert eli açık çok cömert ol cömert canlılar azdır cömert gönül…
- ‘amel isim Karahanlı…akımından amel işlemek amel işleyen amellerini boşa çıkardı az amele çok karşılık veren uzun uzun kaygılanma çok amel işle…
- ançada zarf Karahanlı…çevirisinde o zaman o sırada hani hani musa kavmine demişti az olduğunuz zamanı hatırlayın o zaman onun kavmini kurtardık…
- ayaġ isim OrhonUygurKarahanlı…i türlü türlü büyük saygıyla kendinde saygınlık yerleşecek kazancın ve itibarın azaldı…
- ayet isim Karahanlı…nrı’nın hangi ayetini inkâr ediyorsunuz ayetlerime karşılık az bir değer…
- ayıġ sıfat UygurKarahanlı2. anlam: kötülük iyiliğe çalışan canlılar az kötülüğe yönelen çok kötülüklerinde kötülükleri bastırdılar…
- azan Uygurbir eşya listesinde anlamı kesinleşmeyen söz rahip başlığı azan bohça yastık döşek çuval keçe…
- azman özel ad Orhonkül tigin’in bindiği atın adı azman ak kül tigin azman ak’a binip hücum etti…
- azumışlarnıŋ Uygur… geçen anlamı kesinleşmeyen biçim bütün sevap ve iyi işleri azalmış olanların…
- azze Karahanlıaziz ve celil yüce ve ulu tanrı adıyla birlikte aziz ve celil tanrı’nın övgüsünü anlatır…
- baha isim Karahanlıbedel değer onu az bir bedele değiştiler ayetlerimi az bir bedele değişmeyin tanrı’nın ahdini az bir bedele…
- baḳi sıfat Karahanlıkalıcı sonsuz baki tanrı daha hayırlı ve daha kalıcıdır azapça daha çetin ve daha kalıcı iyi ve kalıcı işler yani beş vakit namaz…
- bars isim OrhonUygurpars kaplan esneyen parsım başım sazlık arasında kaplan pars kurt gibi azgın kötü hayvanlar azgın bir kaplan tutmuş olsa…
- barımlıġ sıfat Uygur…ukla ile zengin varlıklı tüccarlar zengin varlıklı canlılar az değildir zengin varlıklı mücevherli kentler zenginlikle varlıkla fazla zahmet çekmed…
- baçıġ isim Karahanlıkuran çevirisinde ahit söz yemin tanrı’nın ahdini az bir bedele satmayın…
- birer sayı UygurKarahanlıbirer teker teker çok konuşma sözü birer birer az söyle sözü çok dinlemeli birer birer söylemeli yeryüzündeki toz toprağı tane tane saymak için bunl…
- boḍ isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: kuran çevirisinde kendi can nefs kendini kötü azaptan koruyan…
- boynaġu sıfat Karahanlı…inde zorba kibirli âsi zorba ve âsi değildir siz haddi aşan azgın bir kavimdiniz her zorba kibirli kişinin gönlüne zorbaların boynunu kıran…
- buġra isim UygurKarahanlıbuğra erkek deve ben azgın buğrayım azgın buğra gibi altın buğralığa yarar…
- böri isim OrhonUygurKarahanlı…nın ordusu kurt gibiymiş seni boz kurt yesin pars kurt gibi azgın kötü hayvanlar kurt mu olur…
- can isim Karahanlı3. anlam: sevgi ve hitap sözü ey can ım ey sevgili aziz canı sıkı koru…
- celle Karahanlıarapça övgü kalıbında aziz ve celil tanrı’nın övgüsünü söyler kb başlığı…
- cema‘at isim Karahanlınamaz için toplanan topluluk cemaat farz namazı cemaatle kıl onun yerini mescit ve cemaat yeri yap cemaat çoktu bu mescitler azdı…
- ceza isim Karahanlı…k mükâfat ya da ceza karşılığını vermek ödüllendirmek tanrı az amele çok karşılık verendir iman edenleri ödüllendirmek için hesap günü…
- dereŋ isim Karahanlı… geciktirdi yıllarca medyen halkı içinde kaldın bir günden fazla kalmadınız aşağılayıcı azap içinde kalmazlardı…
- diyet isim Karahanlıkan bedeli diyet mümin bir köle azat etmek ve ailesine teslim edilmiş diyet gerekir…
- dost isim Karahanlı…ç düşman bir de olsa zararı bin dir dostun bin de olsa yine azdır biner dosttan biri doğru çıkmaz…
- ėkişiksiz sıfat Uygurikircimsiz sarsılmaz şüphesiz sarsılmaz azimli merhametli gönüllü bütün işleri başarır…
- eksük sıfat UygurKarahanlı…kılıçla on binden bir eksik insanı öldürdü yüz yirmi yıldan az yaşarlarsa yaratıcı rabbim beni eksik bırakmaz ne kadar eksik gerekli olduysa…
- ėlteber isim Orhon…k devletinde bağlı boyların başındaki beylere verilen unvan az elteberini tuttu iki elteberli halk uygur elteberi yüz kadar askeriyle doğuya kaçtı …
- erej isim Karahanlı…hatı arzuyu nimeti gözünle görmedin eğlenceye sevinme günün az kaldı gençliğin zevki zevki bırak ebedîliği dile…
- étiglig sıfat UygurKarahanlı2. anlam: …enli yoluna girmiş kb ah iki dünyada da işi yolunda düzenli az asker çokluktan iyidir sek hangi canlı düzenli bir iş yaparsa ah bu düzenli insana h…
- ėweklik isim Karahanlıacelecilik çabuk isteme azabınızı tadın bu acele istediğiniz şeydir…
- fir‘avn özel ad Karahanlı…n’a gönderdik firavun dedi ona inandınız mı firavun’a git o azdı firavun’un karısı asiye hatun dedi…
- ġayy özel ad Karahanlıkur’an çevirisinde gayy cehennemde bir yer azgınlık cezası gayy adlı cehenneme düşecekler…
- hakim isim Karahanlı2. anlam: kur’an çevirisinde tanrı’nın sıfatı hakîm hikmet sahibi aziz hakîm tanrı katından tanrı rahmeti geniş hikmet sahibidir…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.