Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “er” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• aḍaḳ isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …tte durmak bir işi üstlenip gözetmek tanrı’ya itaatle duran erkekler ve kadınlar erkekler kadınların işini üstlenenlerdir…
• aḍınsıġ sıfat UygurKarahanlıbaşka türlü farklı olağandan ayrı tuhaf erler arasında farklı insanlar arasında ayrı bütün davranışın ve sözün tuhaflaşır bundan farklı başka türler…
• adınçıg sıfat OrhonUygur…anüstü harika şaşılası hoş ve tatlı öğreti olağanüstü güçlü erdem aşoka adlı harika ağaç…
• adırt isim UygurKarahanlı3. anlam: gün ay zaman ve anın farkını bildirirler kb anlayış erler arasında bu kadar ayrım yaratır…
• aġlaḳ sıfat UygurKarahanlı2. anlam: seçkin eşsiz eşsiz üstün erdemi üstünlerin üstünü…
• ajunçı isim Karahanlı…han hükümdarı dünyayı yöneten bey cihan hükümdarına sayısız erdem gerekir bilge cihan beyi yeryüzü dünya cihan hükümdarı…
• ‘aḳl isim Karahanlıakıl akıl sahipleri akıl anlayış zekâ erin süsü akıldır…
• ‘alem isim Karahanlıâlem evren dünya bütün âlemi dilediği gibi yarattı âlemlerin rabbi dünyayı yöneten er…
• ‘aleyk isim Karahanlı… selamı almak zahit kalkıp selamı aldı selamı alan esenliğe erdi…
• ‘alim isim Karahanlıâlim bilgin bilge âlimlerle ilişkiyi anlatır bu âlimle ere devlet ve mutluluk gelir âlim bilgiyle yükseldi…
• alp sıfat OrhonUygurKarahanlıyiğit kahraman cesur tonga yiğit bir erdi iyi yiğit kişiyi kağanı yiğitmiş yiğitliği ve erdemi için…
• alpaġu isim OrhonKarahanlıyiğit savaşçı alp bir soydan on alp eri onun yiğitlerinden kalkan olursa yiğitlerimi seçti…
• alplanmaqlıġ Uygurköşeli ayraçla tamamlanmış tek tanık yiğitlik erdeminde…
• altı sayı OrhonUygurKarahanlı…tı altı yıl altı yüz altı duyu organı altı mükemmellik altı eri mızrakladı…
• altınç sayı Uyguraltıncı altıncı gün altıncı tür öğrenecek bir şeyi kalmamış ermiş altıncı duyu olan gönül altıncı bölüm…
• amulluḳ isim Karahanlısakinlik uysallık yumuşak huyluluk ere sakinlik kolay huy gerekir sakinlik ve temizlik anlayışın huyudur her işte sakinliği seç…
• anakam isim Uygurbudist bir daha dünyaya dönmeyecek olan ermiş anāgāmin bir kez dönecek olanlara hiç dönmeyecek olanlara yükünürüm…
• anġulmali özel ad Uygur…sen bir hırsız vardı anġulmali hırsız o hayatında arhatlığa erişecekti…
• arjulayu Karahanlıtek tanıklı anlamı kesinleşmeyen söz gibi er avlanır…
• asıġ isim UygurKarahanlı2. anlam: kb’de sık olarak ere akıl olursa yararı çok olur halkın yararı kendi çıkarını ister yararı ve zararı…
• at isim OrhonUygurKarahanlı4. anlam: at hayvan o at orada düştü zayıf at semirdi atı kamçılayıp erlerini ve atlarını kuş kanadıyla er atıyla yükselir…
• ata isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: atalar ecdat atalarımız baban erdem bilgi öğretemedi…
• atlıg sıfat OrhonUygurKarahanlıadlı adında aytoldı adlı bir er aşoka adlı ağaç anantiras denen beş ağır günah sumeru-derin adlı bodhisattva…
• atsız sıfat OrhonKarahanlıadsız ünsüz erdemi yoksa adsız yaşlanır halkı yöneten er adsız olamaz adsıza ad verdim…
• ayaġuluḳ sıfat Uygursaygı görmeye layık saygıdeğer en saygıdeğer tanrı buda’nın erdemlerinin en saygıdeğer olduğunu sayılmaya ağırlanmaya layıktır…
• ‘ayb isim Karahanlıayıp kusur eksiklik dünyanın kusurunu bilip kimi severse onun kusuru da erdem görünür dünyayı seven gönül onun bütün kusurlarını erdem sayar kişinin…
• ay-işvarastan özel ad Uygurbüyük egemenlik yeri anlamında bir kutsal yurt adı çince 大 erksinmek büyük egemenlik’ karşılığıyla ayişvarastan denen büyük egemenliğe erişilecek’ a…
• ayıtmaḳlıḳ isim Karahanlısoru sorma soru ey hükümdar soru erkektir cevabı dişidir…
• azḳına sıfat OrhonUygurKarahanlı…k az biraz pek azı dışında tanrı onları sana rüyanda az gösterir azıcık tat azıcık bir taşı alıp azıcık türk halkı ulug irkin az sayıda eriyle kaçı…
• azın zarf OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …az oluşu az ın aklın azını az sayma yararı çoktur az sayıda eri…
• açıġ sıfat UygurKarahanlı4. anlam: kuran çevirisinde açılış zafer fetih sana bir zafer erişirse…
• aşlıġ sıfat UygurKarahanlı2. anlam: kb’de yiyeceği olan düzenli ordunun başı olursa erler doyurulur ordu işi disipline bağlıdır…
• aşru zarf Karahanlıpek çok aşırı derecede iyice pek ağırladı mutluluk tam oldu kulağını gözünü keskin tutup iyice bakarak işi derinlemesine görmüş keskin gözlü er…