Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
40 Türkçe karşılık · 243 madde
bağ 6
bağlı 2
bağır 1
- baġır isim UygurKarahanlıBağır, göğüs; ciğer
bağış 6
bağdaş 1
- baġdaş isim UygurKarahanlıBağdaş
bağımlı 1
- baz sıfat OrhonUygurKarahanlıBağımlı, tabi; boyun eğmiş
bağışla 1
- hirza Uygurbağışla; hep günahımı bağışla
bağışlı 1
- buşılıg sıfat UygurSadakalı, bağışlı
bağlamak 5
bağlayan 1
- baġuçı isim KarahanlıBağlayan, kuşanan
bağlılık 2
- bütünlük isim KarahanlıDürüstlük, bağlılık, güvenilirlik
- havadarlıḳ isim KarahanlıHayırhahlık, bağlılık, sevgi
bağırmak 3
bağırsak 2
bağlanmak 10
- amra- fiil UygurSevmek, candan sevmek, bağlanmak
- bal- fiil UygurBağlamak; bağlanmak, ilişmek
- ban- fiil UygurBağlanmak; derlenmek
- isiş- fiil UygurBirbirine ısınmak, bağlanmak
- amran- fiil UygurSevmek, bağlanmak, gönül vermek
- adḳan- fiil Uygur2. anlam: Yapışmak, bağlanmak
- ilin- fiil UygurKarahanlı2. anlam: Bağlanmak, tutunmak
- isin- fiil UygurKarahanlı2. anlam: ısınmak, bağlanmak, gönül vermek
- bodu- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: boyanmak, bağlanmak
- bodul- fiil UygurKarahanlı2. anlam: boyanmak, bağlanmak
bağışlama 1
- ‘afv isim KarahanlıAf, bağışlama; affetmek, suçu bağışlamak
bağışlamak 4
bağışlayan 1
- birgüçi isim KarahanlıVeren, bağışlayan
bağlanmasız 2
bağışlanmak 1
- boşun- fiil OrhonUygurKurtulmak, bağışlanmak; salıverilmek
bağışlanmış 1
- boş sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: kurtulmuş, bağışlanmış; bağışlanma dilemek
bağlı olanlar 1
- içreki sıfat OrhonUygurİçerideki; iç halk, bağlı olanlar
bağlılık sözü 1
- bey‘et isim Karahanlıbiat, bağlılık sözü
bağrına basmak 1
- baġır isim UygurKarahanlı3. anlam: bağrına basmak, yakın tutmak
bağlanıp kalmak 1
- çigil- fiil UygurDüğümlenmek, bağlanıp kalmak
bağışlanma dilemek 1
- boş sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: kurtulmuş, bağışlanmış; bağışlanma dilemek
bağlılığını bırakmak 1
- adrıl- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: Birinden yüz çevirmek, bağlılığını bırakmak
bağlamda yerinde durur 1
- ajan KarahanlıTek tanıklı; bağlamda yerinde durur
üzüm bağı 1
- borluḳ isim UygurBağ, üzüm bağı
cinse bağlı 1
- baġlıġ sıfat UygurKarahanlı2. anlam: bir soya, cinse bağlı
saf bağlamak 1
- çerig isim OrhonUygurKarahanlıSavaş düzeni, saf; ordu; saf bağlamak, orduyu düzene sokmak
dünya bağları 1
- amraş- fiil UygurBirbirini sevmek; dünyaya bağlanmak; karşılıklı ısınma ve sevme, dünya bağları
koşul bağlacı 1
- eger bağlaç Karahanlıeğer, şayet; koşul bağlacı
sahiplik bağı 1
- bend isim Karahanlıbağ, bent; sahiplik bağı
kırık bağlamda 1
- anmani özel ad UygurKırık bağlamda, arhatların adlarının sayıldığı yerde geçen ad
çok bağışlayan 2
suçu bağışlamak 1
- ‘afv isim KarahanlıAf, bağışlama; affetmek, suçu bağışlamak
sıkıca bağlamak 1
- berkit- fiil Karahanlı2. anlam: Sıkıca bağlamak, tutsak etmek
tutkulara bağlı 1
- aḳıġlıġ sıfat Uygurakıntılı, tutkulara bağlı, kirli
günahımı bağışla 1
- hirza Uygurbağışla; hep günahımı bağışla
hırsla bağlanmak 1
- azlan- fiil UygurKarahanlıtutku duymak, hırsla bağlanmak
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “bağ” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- adaġ Uygurtek tanıklı anlamı kesinleşmeyen söz bağlamda başka öteki’ ya da nesne’ anlamı düşünülebilir…
- adḳaġlıġ sıfat Uygurabh nesneli bir nesneye bağlı nesnesi olan sönüş ve yolu nesne edinen tutkular nesneli’ demek şu anlamdadır…
- agırlıg sıfat UygurKarahanlıağırlığı olan ağır günahkâr adamın bağının zincirinin ağırı da hafifi de var…
- aḳa Uygurtek tanıklı kırık bağlamda geçen anlamı kesinleşmeyen biçim…
- aḳıza Orhonkırık bağlamda geçen anlamı kesinleşmeyen biçim boz ok başını akıtarak akın ederek’ anlamı düşünülebilir…
- alġaçḳa Orhonkırık bağlamda geçen anlamı belirlenemeyen biçim şu…
- altandı Karahanlı…ıklı anlamı kesinleşmeyen fiil biçimi giysisini giydi evden bağlam atlandı’ ata bindi okumasını düşündürür…
- alışsız sıfat Uyguralışverişi olmayan birbiriyle ilgisiz birbirinden bağımsız birbirine karışmaz birbiriyle hiçbir alışverişi olmaz…
- amranmaḳ isim Uygur2. anlam: budist susayış arzu tutkulu bağlılık tṛṣṇā arzudan ayrılmış olanlar duyum yüzünden arzu doğar altı katlı arzu âlemi tanrı yurdu…
- analı Uygurkırık bağlamda geçen tek tanık anası ile’ ana -lı anlamı düşünülebilir…
- anapana Uygurkırık bağlamda geçen tek tanık budist soluk sayma dalışı ānāpāna olabilir…
- anatapintiki özel ad Uygurbuda’ya jetavana manastırını bağışlayan zengin tüccar anāthapiṇḍika anāthapiṇḍika soylu ānanda’ya eğilip…
- anharwazan isim Uygur…nun adı ruhun anharwazana yükselmesi üç iblisi anharwazanda bağladı…
- ançıp zarf OrhonUygur…bunun üzerine böylece orhon ve uygur metinlerinde cümleleri bağlar tarduş-tölis halkına verdim sonra kaplan yılında çiklere doğru ilerledim bu fal …
- aprap Uygurkırık bağlamda geçen anlamı kesinleşmeyen biçim…
- apuḳ Karahanlıtek tanıklı anlamı kesinleşmeyen söz bağlam anuḳ’ hazırlık okumasını düşündürür…
- asravaġ Uygurkırık bağlamda geçen anlamı kesinleşmeyen günah adı asravaġ denen kötü günah…
- asravrkı Uygurkırık bağlamda geçen anlamı kesinleşmeyen söz bu on iki türlü işini işleyen olup…
- astar Uygur…övbe formülünün parçası orta farsça manāstār ḥirzā günahımı bağışla günahımı bağışla’ duasını baştan sona okudum…
- asınġalı Orhon…mi dinlenmek yemek yemek için atları indirttik atları ağaca bağlarlardı…
- ay isim OrhonUygurKarahanlı…m dolunaydı dolunay yüzü sevgili için güneşi ve ayı buyruğa bağladı…
- ayançaŋlıġ sıfat Uygur… büyük saygı duymak büyük saygıyla hürmetle eğilmiş parçalı bağlamda cihan hükümdarlarının törelerine saygılı…
- ayatılmıs Uygurparçalı bağlamda geçen anlamı kesinleşmeyen biçim sayılmış gözetilmiş…
- ayıġlıġ sıfat Uygurkötü on kötü işi parçalı bağlam…
- ayıḳ UygurKarahanlı2. anlam: dlt dizesinde anlamı bağlamdan kesinleşmiyor…
- azaḳ sıfat UygurKarahanlıyabancı dışarıdan gelen yabancı el bağımlı biri ise sorgulamalı…
- ‘aziz sıfat Karahanlı…ikmet sahibi tanrı katından ikisi arasındakilerin güçlü çok bağışlayıcı rabbi daha güçlü olan daha zayıf olanı oradan çıkaracak…
- azuḳ isim UygurKarahanlı… iyi azık hazırlar geçici dünyadan kendi azığını al bu suçu bağışlamayı sevap ve azık yap yarınlık azık beni azık yollarından uzaklaştırdı…
- azumışlarnıŋ Uygurparçalı bağlamda geçen anlamı kesinleşmeyen biçim bütün sevap ve iyi işleri azalmış olanların…
- azıtıġ isim Uygursaptırma yanıltma yanlış parçalı bağlamda yanlış sordun bu yanıltıcıdır…
- açani Uyguryalnız bir kez geçen anlamı bağlamdan kesinleşmeyen biçim sarayından inip atların çektiği altın arabada…
- açsı Uyguranlamı belirlenemeyen tek tanıklı biçim bağlamdaki yazım bozuk görünüyor…
- açıġlıġ sıfat Karahanlı2. anlam: açıġsız karşıtı olarak bağışı varlığı olan varlıklı olan yoksula derman olsa…
- açıġsız sıfat Karahanlıaçıġlıġ karşıtı bağışı varlığı olmayan yoksul…
- aşlıġ sıfat UygurKarahanlı2. anlam: …enli ordunun başı olursa erler doyurulur ordu işi disipline bağlıdır…
- bagraġu Uygurparçalı bağlamda anlamı kesinleşmeyen söz rahip topluluğunun yiyeceğini içeceğini işini uygunsuz ölçüsüz kıldık…
- baġırsız sıfat Karahanlışefkatsiz merhametsiz yürekten bağlı olmayan şefkatsiz kişi oğul da olsa yarar getirmez yalnız kendi yararını isteyen merhametsiz olur gönlümü merha…
- bagışı Uygur…liği sayılırken anlamı kesinleşmeyen söz sırtı nasıl iyidir bağı nasıl vardır…
- baḳırsuḳuna Karahanlıanlamı kesinleşmeyen söz bağır göğüs başından göğsüne dek sarınmış…
- balıḳan Uygurparçalı bağlamda geçen anlamı kesinleşmeyen biçim…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.