Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “yar” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• ademi isim Karahanlıinsan âdemoğlu insan güçsüz yaratıldı insan nasıl geçirirse öyle geçer…
• ‘adėt isim Karahanlıâdet alışkanlık huy yaradılıştaki en iyi âdet…
• adġıraḳ isim Uygurtoynaklı bir yabani hayvan cehennem yaratıklarının başlarını sayan listede geyik dişi geyik dağ keçisi teke ve ceylanla birlikte anılır…
• adgırlık sıfat Uygur…lığa elverişli aygır olacak tay altın toynaklı aygır olmaya yarayacak tay…
• adnaġu isim UygurKarahanlıbaşkası başka kişi el kendi karşıtı kendinize ve başkasına yararlı işe sonra başkalarına kılavuz olayım…
• aḍıġ isim UygurKarahanlı…yı ya da domuz ayı ile domuz geçitte çarpışmış ayının karnı yarılmış domuzun azı dişi kırılmış…
• adın sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: başkası özge kişi karşıtı başkalarına yararlı iş yapın kendisinin ve başkasının karanlığını…
• adırt isim UygurKarahanlı3. anlam: …arkını bildirirler kb anlayış erler arasında bu kadar ayrım yaratır…
• aġulıg özel ad Orhonyer adı yirmi üçünde orada onları mızrakladım yarış aġulıġ arasında…
• ajunluḳ isim Karahanlıdünyalık iki dünyaya yarar sağlayan şey iki dünyada yararlı olacak söz ey iki dünya için iyi talihli…
• aḳılıḳ isim Karahanlıcömertlik cömertlik insanlık yarar ve iyilik bey cömertlikle yücelir cömertlik bütün ayıpların kirini yıkar…
• al isim OrhonUygurKarahanlı3. anlam: …l yöntem budist çare beceri upāya ustaca çaresi başkalarına yarar sağlama çaresi…
• ‘alem isim Karahanlıâlem evren dünya bütün âlemi dilediği gibi yarattı âlemlerin rabbi dünyayı yöneten er…
• alġ Uygurtek tanıklı büyük olasılıkla adlı yerine yazılmış biçim yaruk yaşuk adlı tanrı…
• anvam isim Uygur…yen terim dua ve dilek cümlelerinde geçer eşiniz olsun size yaraşır sevinçle…
• artuḳ sıfat OrhonUygurKarahanlıfazla çok aşırı çok sözde fazla yarar görmedim fazla sıkıntı daha geniş…
• asġ Karahanlıtek tanıklı biçim boğazını arıtırsa bu yararlı bir ırmak olur…
• asinig Uygurtek tanıklı biçim küçük ateş rüzgârı ve esintiyi yardımcı bulup esin’ esinti sözünün yazılışı olsa gerek…
• asra isim OrhonUygurKarahanlıalt aşağı üstte altta üstte mavi gök altta yağız yer yaratıldığında yukarıda sis aşağıda toz kalktı…
• asuri isim Uygurasura tanrılarla savaşan güçlü yarı tanrı varlıklar sanskritçe asura tanrılar iblisler ejderler gandharvalar asuralar asuraların saray kapısı asura …
• avantlıg sıfat Uygursebepli gerekli koşulları olan koşulları hazır canlılara yarar sağlamak için sebebiyle ve nedeniyle…
• ay isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …u ay ak ayın on beşinde her yıl ve her ay sürekli bir aylık yarım aylık gününe ayına göre…
• ‘aybsuz sıfat Karahanlı…nrı ve iyi huy için benzeri olmayan kusursuz yüce pak tanrı yaratılıştaki en iyi en kusursuz huy…
• azuḳ isim UygurKarahanlı…adan kendi azığını al bu suçu bağışlamayı sevap ve azık yap yarınlık azık beni azık yollarından uzaklaştırdı…
• azın zarf OrhonUygurKarahanlı2. anlam: azlığı az oluşu az ın aklın azını az sayma yararı çoktur az sayıda eri…
• ańıg sıfat OrhonUygur…ütlermiş iyi ve kötü iki türlü iyiyi de kötüyü de hep tanrı yaratmış…
• baġa isim OrhonUygurKarahanlıkurbağa köpek boynuzlu kurbağa yılan zararlı yaratıklar sayılırken çekirgeler kurbağalar ve kan…
• baġdaş isim UygurKarahanlıbağdaş bağdaş kurup oturur yarım bağdaş kurarak oturup kb huzurda oturma adabında bağdaş kurma yan yatma…
• baġır isim UygurKarahanlı…bulursan bağrına bas ciğerden kaynaklanan hastalık bağrımın yarasını sağalttı oğlum bağrımın ateşi ciğerparem…
• baġırsaḳlıḳ isim Karahanlı…nsanlığın başıdır söylediğin bu söz iyilikseverliktir kendi yararın için şefkatle hizmet et bu sana gerçek şefkatimdi şefkatini halka ulaştırırsa…
• baġırsız sıfat Karahanlı…hametsiz yürekten bağlı olmayan şefkatsiz kişi oğul da olsa yarar getirmez yalnız kendi yararını isteyen merhametsiz olur gönlümü merhametsize nası…
• baltu isim UygurKarahanlıbalta kimi orduda kılıç balta yer yaralanır kılıç ve baltayla düşmanı yenen kılıç mızrak çakra balta topuz ormuzd ateş tanrısını balta gibi kullanıp…
• balçıḳ isim Karahanlıbalçık çamur insanı kuru balçıktan kokuşmuş kara çamurdan yarattık onları yapışkan balçıktan yarattık çamur ve kent yoğrulur…
• bar isim OrhonUygurKarahanlıvar mevcut dilin yararı çoktur zararı da çok o iki kişi var oldukça eğer öyle iyi dostu varsa hiç tanıdığın var mı kusurun var mı…
• bari zarf Karahanlıbari hiç olmazsa bugünkü gününden yarınki günün hiç olmazsa iyi olsun hiç olmazsa cefa ve zulüm bana dokunmasın bulduğun bu vakti hiç değilse boşa g…
• barça zamir OrhonUygurKarahanlıhep hepsi bütün bütün yaratılmışlar muhtaçtır canlıların hepsini babalarımdır’ diye görüp bunların hepsi ezrua tanrının üzerine giyilip gönlündeki d…
• batıl sıfat Karahanlı…ra boş vaat verir insanların mallarını haksız yere batıl ne yaratır ne yeniden diriltir tanrı batılı siler…
• batım isim Orhonbatım derinlik ölçüsü mızrak boyu derinliğindeki karı yararak…
• beglik isim OrhonUygurKarahanlı…yüz çevirir beyler öfkeli olursa beyliklerini bozar beyliğe yarar…
• beḳadın Karahanlıanlamı kesinleşmeyen söz yarınki bugün kavuşma kıl…