Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “et” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• abadan sıfat Karahanlı2. anlam: bir yeri imar etmek şenlendirmek bakımını üstlenmek tanrı’nın mescitlerini şenlendirseler…
• ‘acizlıḳ isim Karahanlıgüçsüzlük âcizlik kişinin tanrı karşısında kendi yetersizliğini kabul etmesi tanrım bu âcizliğimi bilirsin…
• ad isim UygurKarahanlı2. anlam: budist öğretide abh adlandırma kavram nesneyi ayırt ettiren söz birincisi ses ikincisi ad landırma dır ses ve ad…
• aġu isim OrhonUygurKarahanlıağı zehir yediğim yemeği bana zehir etti zehir sürüp zehirle büyüyle…
• aḫır zarf Karahanlısonunda nihayet en sonunda yürüyüp soluk alan her canlı sonunda ölecek kaygı geçince sonunda sevinç gelir seni kim yiyorsa sonunda sen de onun etini…
• ajunlug isim UygurKarahanlı2. anlam: … dünya halkı âlemlerin rabbi seni insanlardan herkesten men etmedik mi…
• alış isim UygurKarahanlıalma alış alışveriş onlarla karış kaynaş alışveriş et bir malın alışverişi sırasında…
• and isim UygurKarahanlı2. anlam: ant içmek alışveriş sırasında yemin ettik kut dileyip içtiği ant…
• artaḳlıḳ isim Karahanlıbozgunculuk fesat yeryüzünde bozgunculuk etsinler diye…
• artuḳ sıfat OrhonUygurKarahanlı4. anlam: sayılarda fazlası üstü kırk yedi kez sefer etmiş otuz iki yaşımda…
• arzu isim Karahanlı2. anlam: arzulanan nimetler bütün arzu ettiğim nimetleri yedim…
• aslıġ sıfat Uygurbir şeyle beslenen yiyen kötü ruhlar için et yiyenler ilik yiyenler tütsüyle beslenenler pislikle beslenenler…
• atalıḳ isim Karahanlıbabalık babalık etmek baban öldüyse ben sana babayım babalık edeyim oğul da babaya babalık eder…
• ayı zarf UygurKarahanlı… pek uzun olursa bilgi övmez pek şaşırıyorsun pek fazla eziyet etme fazla sıçrama pek yiğit biri pek çabuk uyanıp…
• azman özel ad Orhon… bindiği atın adı azman ak kül tigin azman ak’a binip hücum etti…
• açıḳ sıfat Karahanlı3. anlam: aç doyurulması gereken kimse yoksulu zengin etmeli açı doyurmalı…
• baġırsaḳlıḳ isim Karahanlışefkat merhamet iyilikseverlik şefkat insanlığın başıdır söylediğin bu söz iyilikseverliktir kendi yararın için şefkatle hizmet et bu sana gerçek şe…
• baḫıllıḳ isim Karahanlı…lara cimriliği buyuranlar onlara lütfundan verince cimrilik ettiler…
• baḳ isim Karahanlıbakım gözetme birine bakma borcu sağlığımda hizmet ettin bakım borcunu ödedin kendi bakım borçlarını ödemiş olursun babasının bakım hakkını ödeyeyim…
• balıḳmış sıfat Karahanlıyaralanmış yaralı yaralı varsa ona bakıp tedavi ettir…
• bar isim OrhonUygurKarahanlı3. anlam: … tümü kişinin elindeki her şey varını yoğunu ve canını feda etti elimdekine razı olup günümü geçirdim olanla yetin sözünün hepsini dök bütün bu haz…
• baranḳa Karahanlıanlamı kesinleşmeyen söz karışma zorbalık da etme…
• basut isim UygurKarahanlıyardım destek kendine yardım etse işe başlasa bu işe bütün destek ondan gelir bana yardım et hükümdardan yardım isterler birbirine güç ve destek don…
• bayırḳuu özel ad Orhon… türk boyu çoğunlukla kuzeyde yer bayırku yurduna dek sefer ettim yer bayırku’nun ulug irkin’i düşman oldu…
• bedbaḫt sıfat Karahanlıfarsça bahtsız talihsiz rabbim sana dua etmekle bahtsız olmadım beni zorba bahtsız kılmadı benim yoluma uyan sapmaz ve bahtsız olmaz…
• begsig sıfat Karahanlıbey gibi beye benzer bey gibi ya da kul gibi kişiyi ayırt etmem…
• bekrişür Karahanlısertleşir katılaşır et ve beden de katılaşır…
• belaġat isim Karahanlıbelagat güzel ve etkili söz söyleme yazısı güzel belagati daha da iyi belagat ile yazı denk düşerse…
• belgü isim OrhonUygurKarahanlı3. anlam: kuran çevirisinde ayet delil ayetlerimizi inkâr ettiler…
• berge isim Karahanlıkamçı değnek cezalandırma aracı kötüler kamçıyı zindanı hak etsin oğula kıza değneği esirgeme komutan düşmandan kamçıyı yenilgiyi yer…
• bey‘et isim Karahanlıarapça biat bağlılık sözü sana biat edenler elbette tanrı’ya biat eder ağacın altında biat ettiler…
• bilig isim OrhonUygurKarahanlıbilgi bilim akıl işte kutlu kılan bilgiyi kitaba armağan et bilginin madeni erdemin kaynağı bilgiyle her canlıyı büyük bil bilgi ve akıl sahipleri ö…
• biligsizlik isim Karahanlı…ahiliye öfkesi onları bilmeden saptırırlar bilmeden kötülük ettiler…
• biriye isim Orhon…n’de adı sanı yok oldu güneye doğru dokuz ersin’e dek sefer ettim güneye gün ortasına doğru…
• birtem zarf UygurKarahanlıtümüyle büsbütün şüphesiz bu adam büsbütün boş oldu onların eti bütünüyle zehirdir öç ve kin sözlerinden büsbütün kurtulup…
• bodistv isim Uygurbodisatva aydınlanmayı hak ettiği hâlde canlıları kurtarmak için dünyada kalan buda olmaya aday kutsal varlık saygıdeğer soylu maitreya bodisatva ak…
• bolçu özel ad Orhon… bir yer adı üçüncüsü bolçu’da oğuzlarla savaştık gece akın ettik bolçu’ya şafak sökerken saldırdık…
• boynaġuluḳ isim Karahanlı…isinde kibir azgınlık isyan kibirlenirse o azdı ve azgınlık etti büyüklük taslayanlar…
• bükli özel ad Orhon…kli çöl halkı doğuda gün doğusunda bükli kağanına dek sefer etmiş…
• can isim Karahanlıcan ruh hayat malını bedenini canını feda etti cömert canını ve bedenini feda edendir ölüm şüphesiz bir gün gelir dirilmiş bu canlının canını alır s…