Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “etmek” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• abadan sıfat Karahanlı2. anlam: bir yeri imar etmek şenlendirmek bakımını üstlenmek tanrı’nın mescitlerini şenlendirseler…
• atalıḳ isim Karahanlıbabalık babalık etmek baban öldüyse ben sana babayım babalık edeyim oğul da babaya babalık eder…
• bedbaḫt sıfat Karahanlıfarsça bahtsız talihsiz rabbim sana dua etmekle bahtsız olmadım beni zorba bahtsız kılmadı benim yoluma uyan sapmaz ve bahtsız olmaz…
• diyet isim Karahanlıkan bedeli diyet mümin bir köle azat etmek ve ailesine teslim edilmiş diyet gerekir…
• endaze isim Karahanlı…n çevirisinde farsça ölçü takdir ölçüsünü belirlemek takdir etmek tanrı’nın buyruğu ölçüsüyle takdir edilmiştir oralarda yürüyüşü belli ölçüye bağl…
• hariş isim Karahanlıkur’an çevirisinde teşvik kışkırtma teşvik etmek müminleri savaşa teşvik et…
• ḫoşnud sıfat Karahanlıhoşnut razı sizi razı etmek için tanrı adına yemin ederler tanrı ve peygamberi razı edilmeye daha layıktır tanrı müminlerden gerçekten razı oldu raz…
• ilk sıfat OrhonUygurKarahanlı…e ilk olarak toğu balık’ta savaştık t önce kırgızlara sefer etmek iyiymiş ilk köke bağlanmışlara tt…
• aḍnat- fiil Karahanlıdeğiştirmek başkalaştırmak sözü tahrif etmek sözleri yerlerinden değiştirirler tanrı’nın yarattığını değiştirecekler dininizi değiştirir diye korkar…
• ançula- fiil OrhonUygursunmak armağan etmek büyüğe bir mücevher inci sundu zırhlıyı yakalayıp kağana sundu öğreti isteği için sunmuştur dine sunmak gerekirdi…
• arıġla- fiil Karahanlıtanrı’yı her türlü eksiklikten arı tutmak tesbih etmek o’nu yüce tutun saygı gösterin sabah akşam tesbih edin…
• aw- fiil Karahanlıtoplanmak üşüşmek çevresine akın etmek cömert alırsa toplar insanlar ona üşüşür hür insanlar bu üç şeye yönelir çevresini sarıp kuşatalım…
• awıt- fiil UygurKarahanlıavutmak teselli etmek gönlünü almak gönlünü çökertme kendini avut bir de kadındır erini avutursa sevgiyle baktıysa sen de gönlünü al gönlünü avutup…
• aŋan- fiil Uygurkendine mal etmek sahiplenmek topluluğun evlerini yalnız kendimize mal ettik üzerlerinde hak iddia ettik topluluğun kaplarını malını sahiplenip kull…
• basudla- fiil Uyguryardım etmek desteklemek kirsiz bilgeliğe yardım eden destekleyerek söyleyip güneşin ışığına yardım ettiği kadar…
• başla- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: önderlik etmek yönetmek -yu biçimiyle başta olmak üzere önderliğinde kalabalık tüccarlara önderlik edip tatabı halkı başta olmak üzere udar sengün g…
• bėr- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: adlarla cevap vermek cevap vermek yardım etmek izin vermek sırt çevirmek kaçmak gönül vermek ögdülmiş cevap verdi cevap vererek söylemiştir düşmana …
• bėriş- fiil UygurKarahanlıalışveriş etmek karşılıklı vermek bir malı alıp satarken neniz var ki birbirinize yardım etmiyorsunuz sözleşmiş olsaydınız beş tanrı ışığını toplaya…
• berkit- fiil Karahanlı2. anlam: sıkıca bağlamak tutsak etmek tuzağa takılma seni sıkıca bağlar tadına baktınsa ayağını bağlar…
• bulna- fiil OrhonKarahanlıtutsak etmek ele geçirmek ganimet almak oğlunu karısını tutsak etti nice zengini gördüm boğaz onu tutsak etti nefis tutsak ederse gönlümü tutsak edi…
• butarla- fiil Uygurparçalamak paramparça etmek kuzgunlar kırıp parçalayarak karga kuzgun kartal gelip parçalayarak etimizi yerler temiz giysisini kesip yırtıp parçalay…
• eble- fiil Orhonevlendirmek ev bark sahibi etmek yedi küçük kardeşim üç oğlum üç kızım vardı evlendirdim bağladım kızlarımı başlık almadan verdim süci yazıtı…
• elikle- fiil Karahanlıele geçirmek tutsak etmek tangut ordusunu etti kadınlarını ele geçirdi…
• emle- fiil UygurKarahanlıtedavi etmek iyileştirmek hastalığı tedavi etmezse insan çabuk ölür hasta kişiye içecek ilaç verip tedavi ederse hastalığı iyileştirecek sebep o has…
• erin- fiil Uygurüşenmek tembellik etmek üşengeçlik tembellik doğurmasınlar…
• ėrinçke- fiil Uyguracımak merhamet etmek öğretmen vasubandhu acıdığı için sevip acıyarak acıma bağışlama ise acıyıp bağışladığı için af versin merhametli gönüllü…
• erksin- fiil Uyguregemen olmak sahiplenmek üzerinde tasarruf etmek topluluğun evlerini tek başımıza sahiplendik kaplarını mallarını tek başına sahiplenip hükümdar olu…
• esürt- fiil UygurKarahanlısarhoş etmek esritmek kimi devlet gelip esritirse bu devlet esritirse ayılmaz ey kardeş devlet seni esritmesin fili sarhoş edip…
• evir- fiil Uygur3. anlam: bir dilden çevirmek tercüme etmek toharcadan türkçeye çevrilmiş maitrisimit…
• fermanlan- fiil Karahanlıkur’an çevirisinde emrolunmak buyrulmak tanrı’ya ibadet etmekle emrolundum âlemlerin rabbine teslim olmakla emrolundum yalnız kendinden sorumlusun…
• gümarla- fiil Karahanlı…sinde farsça gumārdan birini birinin başına dikmek musallat etmek görevlendirmek onlara şeytanlardan arkadaşlar musallat ettik onlara yaptıklarını …
• inçsiret- fiil Uygurhuzursuz etmek rahatını kaçırmak bunca türlü canlının huzurunu kaçırma günahı tövbe metninde…
• irinçke- fiil Uyguracımak merhamet etmek bana acıyarak merhametli gönlüyle günahımı bağışlasın kötü işlilere acıyıp bağışladınız acıyan merhametli gönül…
• işleş- fiil UygurKarahanlıarkadaşlık etmek birlikte iş görmek budist metinlerde bir şeyle uğraşmak kut bundan sonra sana bir şey sorarsam benimle arkadaşlık etme shor ya kend…
• çökit- fiil UygurKarahanlı2. anlam: çökertmek perişan etmek günlerimi kendimi çökerttim…