Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
40 Türkçe karşılık · 116 madde
ay 2
ayı 1
- aḍıġ isim UygurKarahanlıAyı
ayak 1
- aḍaḳ isim OrhonUygurKarahanlıAyak
ayet 2
aynı 1
- adınsıġsız sıfat UygurFarksız, birbirinden ayrılmayan, aynı
ayrı 1
- adın sıfat OrhonUygurKarahanlı4. anlam: ayrı, farklı
ayıp 1
- ‘ayb isim KarahanlıAyıp, kusur, eksiklik
aybet 1
- ‘aybet isim Karahanlı‘aybet
aygır 2
aylık 1
- aylıḳ sıfat KarahanlıAylık, bir ay süren
ayrık 1
- ayruḳ sıfat KarahanlıAyrık, çatallı
ayrım 2
ayyaş 1
- borçı isim KarahanlıŞarap düşkünü, ayyaş
ayaklı 1
- aḍaḳlıġ sıfat UygurKarahanlıAyaklı
aybaşı 1
- hayz isim KarahanlıAybaşı
ayrıca 1
- aŋayu zarf UygurÖzellikle, ayrıca, özel olarak
ayırma 1
- fasl isim Karahanlı2. anlam: ayırma, hüküm
ayaksız 1
- adaḳsız sıfat UygurAyaksız ; ayağı olmayan yaratık
ayakucu 1
- aḍaḳ isim OrhonUygurKarahanlı3. anlam: Bir şeyin alt yanı, dibi; ayakucu
ayallıġ 1
- ‘ayallıġ sıfat Karahanlı‘ayallıġ
ayrılık 4
- adırt isim UygurKarahanlıFark, ayrım, ayrılık
- firaḳ isim KarahanlıAyrılık, hasret
- aḍrılmaḳlıḳ isim KarahanlıAyrılık, bölünme
- adrış isim KarahanlıAyrılış, ayrılık
ayrılış 1
- adrış isim KarahanlıAyrılış, ayrılık
ayrıntı 1
- adırt isim UygurKarahanlı2. anlam: Ayrıntı, tür; sonsuz ayrıntı
ayılmak 2
ayıpsız 1
- ‘aybsuz sıfat KarahanlıKusursuz, ayıpsız
ayırmak 3
ayak izi 1
- iz isim UygurKarahanlıİz, ayak izi
ayakkabı 1
- etük isim UygurÇizme, ayakkabı
ayakyolu 1
- aşaḳ isim KarahanlıAlçak yer; ayakyolu
ayrılmak 6
ayrılmış 2
ayrıntılı 1
- adırtlıġ sıfat UygurKarahanlıAçık seçik, belirgin, ayrıntılı
ayak ayağa 1
- aḍaḳşu zarf KarahanlıAyak ayağa, yan yana, peşi sıra
ayakkabıcı 1
- etükçi isim KarahanlıAyakkabıcı, çizmeci
aydınlanma 1
- bodi isim Uyguraydınlanma; aydınlanma ağacı
ayrım günü 1
- fürḳan isim Karahanlıhakkı batıldan ayıran; ayrım günü
ayrımsızca 1
- adırtsız sıfat Uygur3. anlam: ayrımsızca, sımsıkı
ayırt eden 1
- adırtlag sıfat UygurAyırt eden, seçen
ayırt etmek 3
aygır olacak 1
- adgırlık sıfat UygurAygırlığa elverişli, aygır olacak
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “ay” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- abam bağlaç Uygurolur ya şayet bir gün -sar koşuluyla birlikte şayet bir ayağını kırarsa…
- abidarim isim Uygurbudist öğretisinin kavramları ayırıp çözümleyen felsefî bölümü abhidharma ve bu öğreti üzerine yazılmış inceleme abhidharma incelemesi abhidharma di…
- abipiray isim Uygur2. anlam: bir öğretmenin ya da okulun yorumu görüşü iki ayrı yorum ikinci yorumu anlatalım…
- ad isim UygurKarahanlı2. anlam: budist öğretide abh adlandırma kavram nesneyi ayırt ettiren söz birincisi ses ikincisi ad landırma dır ses ve ad…
- adaqmaqlıġ Uygurköşeli ayraçla tamamlanmış okunuşu kuşkulu tek tanık acı veren zarar veren sıkıntılar anlamı düşünülebilir…
- adara zarf Uygurayırt ederek ayrıntısıyla doğru bir gönülle düşünüp ayırt ederek anlar…
- adiştit isim Uygur…sal güçle koruma sürdürme bereket ve koruyucu güç ömrünü üç ay kutsal gücüyle sürdürdüğünde günahımı kutsal gücünüzle tutmanızı dilerim…
- adruḳsuz sıfat Uygur2. anlam: ayrım gözetmeden budalar arasında ayrım gözetmeden…
- adrı isim UygurKarahanlıçatal kol dal üç çatallı mızrakla bu tahtın ayağı üç çatallıdır…
- aḍınsıġ sıfat UygurKarahanlıbaşka türlü farklı olağandan ayrı tuhaf erler arasında farklı insanlar arasında ayrı bütün davranışın ve sözün tuhaflaşır bundan farklı başka türler…
- aḳlıġ Uygurköşeli ayraçla tamamlanmış okunuşu kuşkulu tek tanık hastalığını…
- aḳru zarf UygurKarahanlıyavaş ağır ağır sakin aytoldı yavaşça sakince oturdu ağır ağır adım adım yürür…
- aḳılıḳ isim Karahanlı…lık yarar ve iyilik bey cömertlikle yücelir cömertlik bütün ayıpların kirini yıkar…
- allah özel ad Karahanlıallah allah’ın ayetleri allah’ın lütfundan…
- alplanmaqlıġ Uygurköşeli ayraçla tamamlanmış tek tanık yiğitlik erdeminde…
- alın isim UygurKarahanlıalın alnını yüzünü aydınlık tut zahit kardeşine alnını kaşını çattı onunla alınları dağlanır onu alnı üzerine yıktı…
- amali Uygurayraçla tamamlanmış tek tanık lâcivert mücevher üzerindeki lekesiz inci…
- amraḳ sıfat Uygur2. anlam: ad olarak sevgili sevilen kişi birini sevdiğinden ayırdıysam başkasının sevgilisine göz dikmek…
- amranmaḳ isim Uygur2. anlam: budist susayış arzu tutkulu bağlılık tṛṣṇā arzudan ayrılmış olanlar duyum yüzünden arzu doğar altı katlı arzu âlemi tanrı yurdu…
- andaça zarf Uyguröylece onun gibi şöyle böyle şöyledir böyledir’ diyen ayrımlarla…
- antada zarf Uygur3. anlam: ondan başka ondan ayrı onlardan başka arhatlar pratyekabuddhalar…
- ançman Uygurayraçla tamamlanmış tek tanık maniheist din adamlarını niteleyen bir söz olabilir…
- ançulayu zarf Uyguröyle aynı biçimde bunun gibi aynı biçimde yaşlanmak hastalanmak da şöyledir benim işittiğim tıpkı öyle…
- arḫon Uygurayraçla tamamlanmış tek tanık maniheist evren anlatısında bir varlık ya da yer adı…
- art isim UygurKarahanlıgeçit dağ sırtı ayı ile domuz geçitte karşılaşmış kimi geçitleri aşar…
- arıġ sıfat OrhonUygurKarahanlıtemiz arı saf temiz toprak temiz giysi ayın temiz ışığı arı duru gönül…
- asra isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: ayak altına almak çiğnemek şakyaları yenip ayak altına almak…
- astın isim Karahanlıalt aşağı altından ırmaklar akar yerin altında durur onun ayağının altında ne alt ne üst…
- asuri isim Uygur…rılar iblisler ejderler gandharvalar asuralar asuraların saray kapısı asura rahu ayı yutan asura soyunda…
- ataşıḳ isim Karahanlıadaş aynı adı taşıyan eş benzer o’nun bir adaşını benzerini bilir misin…
- atlıg sıfat OrhonUygurKarahanlıadlı adında aytoldı adlı bir er aşoka adlı ağaç anantiras denen beş ağır günah sumeru-derin adlı bodhisattva…
- aya isim UygurKarahanlıavuç içi el ayası avuçlarını birleştirip saygıyla avuçlarını birleştirip şöyle der iki avucunu birleştirip…
- ayiniki isim Uygur…arşılığı bir tür ceylan buda’nın bacaklarının benzetildiği hayvan ayiniki ceylanınınki gibi…
- ay-işvarastan özel ad Uygur…al yurt adı çince 大 erksinmek büyük egemenlik’ karşılığıyla ayişvarastan denen büyük egemenliğe erişilecek’ adlı yer ayişvaraşdan adlı egemenlik ye…
- ayuḳ OrhonKarahanlı…ilgili görmüş geçirmiş kişi ya da bir makam adı bilgili kök ayuk ne der dinle…
- ayuḳluḳ isim Karahanlı…e karşılaştırılır kimine bilgelik düşer bilge olur kimi kök ayukluk ile ün kazanır ona kök ayukluk düşerse…
- ayçuḳ isim Uygurtavus kuşunun kuyruk tüylerindeki ay biçimli benek bir tavus kuşunun ayçuk denen tekerleği çince 孔雀輪 karşılığı…
- ayıḳ UygurKarahanlımaytrısimit’te kötü ayıġ yazımıyla kötü işler kaç türlü olur…
- azun isim Uygur…um yaşam bir canlının içinde doğduğu varlık biçimi ajun ile aynı sözcük doğumlar ve varoluşlar belirir yedi yaşam geçirip hayvan varlığında önceki …
- azın zarf OrhonUygurKarahanlı…eme onları azar azar yaklaştıracağız azar azar birleşmemesi ay küçük doğar sonra yine dolar…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.