Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “in” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• abidarim isim Uygurbudist öğretisinin kavramları ayırıp çözümleyen felsefî bölümü abhidharma ve bu öğreti üzerine yazılmış inceleme abhidharma incelemesi abhidharma di…
• abidarmaḫarday özel ad Uygurbir abhidharma incelemesinin adı abidarmaḫarday adlı inceleme öğretinin özünü toplayan eser olarak anılır…
• abidarmakoş özel ad Uygurabhidharma öğretisini derleyip özetleyen vasubandhu incelemesinin adı uygurca çevirisi derlemdeki abh metnidir bu incelemenin adı neden abidarmakoş …
• ad isim UygurKarahanlıad isim bir şeyin ya da kişinin anıldığı söz bu incelemenin adı abidarmakoş oldu neden diye adlandırılır…
• adem özel ad Karahanlıilk insan ve peygamber âdem âdem’in iki oğlu ey âdem…
• adruḳ sıfat UygurKarahanlı3. anlam: fark üstünlük insanla insan arasında çok fark vardır bu fark bilgidendir…
• aḍınsıġ sıfat UygurKarahanlı…şka türlü farklı olağandan ayrı tuhaf erler arasında farklı insanlar arasında ayrı bütün davranışın ve sözün tuhaflaşır bundan farklı başka türler …
• adırtlıġ sıfat UygurKarahanlı2. anlam: kesin ve açık şüphesiz açık ve kesin inanç bunun adı kesin bilinen’ olur…
• adırtsız sıfat Uygur…nlıları ayrım gözetmeyen bir gönülle iyilikle düşünür bütün insanlara eşit…
• ‘afv isim Karahanlı…f bağışlama affetmek suçu bağışlamak sizi gerçekten affetti insanları affedenler affederseniz…
• aġar isim UygurKarahanlıağırlık değer saygınlık değeri ölçüsünde büyüklük bulur insanlar arasında ondan değerlisi yok…
• aġruḳ isim Karahanlıyük ağırlık boğaz derdi yiyecek kaygısı insanın bu boğaz derdi olmasa boğaz için yük olan kişi çoktur…
• aġın sıfat OrhonUygurKarahanlıdilsiz konuşamayan diliyle konuşmazsa insanlar ona dilsiz der sağırlar dilsizler ikisinden biri dilsizdir hiçbir şeye gücü yetmez…
• ajunlug isim UygurKarahanlı2. anlam: çokluk biçimiyle kuran çevirisinde âlemler dünya halkı âlemlerin rabbi seni insanlardan herkesten men etmedik mi…
• aḳılıḳ isim Karahanlıcömertlik cömertlik insanlık yarar ve iyilik bey cömertlikle yücelir cömertlik bütün ayıpların kirini yıkar…
• alḳuġun zarf Uygurhep birlikte topluca hep birlikte ellerini kavuşturup bütün insanlar hep birlikte onun adını anmalı…
• alḳış isim UygurKarahanlıalkış övgü hayır dua beddua karşıtı insan iyi adıyla hayır dua bulur kötü adla anılan ölünce beddua bulur duamıza…
• alp sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: güç zor çetin bulunması güç insan bedeni dışarı çıkarılması güç malın düzelmesi zor…
• altın isim UygurKarahanlıalt aşağı karşıtı üstte tanrılar altta insanlar yüce arş’tan aşağıda toprağa dek ağacın altına götürdü…
• alçaḳ sıfat Karahanlı2. anlam: gönlü alçak gönlü alçak kişi insanlık yapar…
• alım isim Karahanlı… alacak gibidir alacakta ve borçta kolaylık gösterirse öcü kini insanlar üzerinde bir alacak bil…
• amali Uygurayraçla tamamlanmış tek tanık lâcivert mücevher üzerindeki lekesiz inci…
• amtı zarf OrhonUygur…en şimdi pişmanlık duyuyoruz o şimdi artık kötü değil şimdi incelemeyi yazmak için…
• amul sıfat UygurKarahanlı2. anlam: gönlü aklı sakin tutmak gönlün şüphesiz inandı aklını sakin tut…
• ana isim UygurKarahanlı…dan şefkatli olup anasının karnında ey anamın oğlu kardeşim insan anadan mı bilge doğar…
• antır zamir Uyguro orası uygur metinlerinde oradan ondan onlar oradan kurtulup ondan doğan meyveye bu ad verilmiştir bu inceleme ondan akıp çıkmıştır…
• anuşirvanı özel ad Karahanlısasani hükümdarı nûşirevan adaletin simgesi adaleti ve insafı gerçek bir nûşirevan gibi tutar…
• ançaḳlı zarf Karahanlısanki âdeta çoğunlukla ile sanki sizinle onun arasında hiç dostluk yokmuş gibi sanki bütün insanları öldürmüş gibi sanki işitmiyormuş gibi…
• anılayu zarf Uygur… küçük bir işi bile hemen bitiremezler derhal gidermediği için hemen inceleyemedi…
• apa isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: kb’de ilk ata âdem ilk ata dünyaya indiğinden beri âdem ile havva…
• apamu zarf Uygurebediyen sonsuza dek bu yeryüzüne indi sonsuza dek oluncaya kadar…
• ara isim OrhonUygurKarahanlıara arasında içinde aranızda insanlar arasında ikisi arasında topluluk içinde işleri arasında gök yer ve ikisinin arasındakiler…
• arala zarf Karahanlı2. anlam: arasında sen insanlar arasında durmazsan ikisi arasında dolaşmış sözü…
• arklig Orhontek tanıklı söz ince kolay kopar…
• aruḳluḳ isim Karahanlıyorgunluk konuk gelirse indir yorgunluğu dinsin…
• aruyu Uygurtek tanıklı söz inleyip ağlayarak…
• arzu isim Karahanlı3. anlam: kuran çevirisinde dilemek istemek o gün inkâr edenler şunu dileyecekler…
• aslur Karahanlıtek tanıklı fiil biçimi insanın bozukluğu akılla düzelir…
• aslı isim Karahanlı…yi huyun aslı iyi soydur bu beyliğe önce kök ve soy gerekir insanın soyunu bilmenin yolunu açmış ey soyu temiz…
• astın isim Karahanlı2. anlam: aşağı alçak inkârcıların sözü alçak tanrı’nın sözü yücedir…