Derlem sözlüğü · ters sözlük

Ters sözlük

Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.

En çok karşılığı olan kavramlar

Bu Türkçe kavramlar, derlemde birden çok sözcükle karşılanıyor: eş ve yakın anlamlılar, dönemlere ya da eserlere göre değişen sözcükler.

“t” ile başlayan 167 Türkçe karşılık

ta ki: ançaḳa
tabi: baz
tâbi kılmak: içger-
tabi olmak: bazlan-
tâbi olmak: içik-
tabiat: çarit, ḫuy
taç: didim
taçlı: didimlig
tahıl: aşlıḳ
tahrif etmek: aḍnat-
takdir: endaze
takdir etmek: endaze
takı: ėtig
takılmak: ilin-, il-, ildin-
takım: bölük
takımı: ḫil
takınmak: ildin-
takmak: il-
talep etmek: ayıd-
talih: devlet, ewren, baḫt
talihsiz: bedbaḫt
tam: bütün, birdemlig, egsüksüz, çaḳ
tam hâkimiyet: erksinmek
tam olarak: edgüti, eksüksüz
tam sönüş: frnibran
tamah etmek: arsıḳ-
tamamen: bütün, arıtı
tamamı: cümle
tamamlamak: bütür-, büdür-, erdür-
tamamlanma: büdüg
tamamlanmak: büt-, büd-
tamı tamına: çaḳ
tan ağarmak: at-
tane: evin
tane kadar küçük parça: evin
tanıdık: biliş
tanımak: bil-
tanınmak: çawıḳ-
tanışmak: biliş-
tanrı: iḍi, bayat, ilah
tanrı’nın her eksiklikten arılığı: arıġlıḳ
tanrı’nın sorgusu: aytıġ
tanrı’nın tahtı: ‘arş
tanrı’nın varlığını gösteren işaret: ayet
tanrı’nın verdiği işaret: ayet
tanrı’ya övgü: hamd
tanrı’ya yakarış: du‘a
tanrı’yı tanıyan: ‘arif
tanrısal şehir alakāvatī: ataḳavati
taraf: buluŋ
tartışma: cėdėl
tartışmak: ḫaşmlaş-
tartışmayı seven: çoġıçı
tasa: ġam
tathāgata: ançulayu
tathāgata desteklediği için: asġarmış
tatlı: emraḳ, halva
tatlı içecek: cülab
tatlı karşıtı: açıġ
tatlının karşıtı: açıḳ
tedavi: em
tedavi etmek: emle-
tedavi ettirmek: emlet-
tedirgin: inçsiz
tehlike: ada, ḫatar
tehlikeden korumak: adasız
tehlikeden uzak: imin
tehlikeli: anyıg, ḫatarlıġ, adalıġ
tehlikesiz: adasız
tehlikesizce: adasız
tehlikeye düşmek: adalan-
tehlikeyi sezip ayılmak: aḍıḳla-
tek: bir, birkiye
tek bir: birkiye
tek bir düşünceyle: bilig
teker teker: birer
tekerlek çeviren’ cihan hükümdarı: çaḳravart
teklik: birlik
tekrar: ewre, ikile
telaşlanmak: bulġan-
temas: bört-
temas etmek: bört-
temas nesnesi: büridig
tembellik etmek: ermegür-, erin-
temelsiz: başsız
teminat: bütünlük
temiz: arıġ
temiz şeyler: arıġ
temize çıkarmak: arıt-
temizlemek: arıt-
temizlenmek: arı-, arın-, arıtın-
temizlik: arıġlıḳ
tenha: aġlaḳ
tepe: büktir
tepesi: baş
tepetaklak: aġtaru
terbiye: edeb
tercüme etmek: evir-
ters: evrik
tersine: aġtaru
tersine çevirmek: aḳtar-
tertemiz: arış
tesbih etmek: arıġla-
teselli: awınç
teselli etmek: awıt-
teslim olmak: boyun
teşhis edilmek: adırtlan-
teşvik: hariş
teşvik etmek: hariş
tez: bat
tıkanmak: boġul-
tıpkı şöyle ki: inçe
tırmandırmak: aġtur-
tırmanmak: çat-
tırnak: irpek
tırnaklamak: irpekle-
ticaret kafilesi: arḳış
titremek: beze-
tohum: evin
tok karşıtı: aç, açın
tokalaşmak: eligleş-
tomurcuklanıp: boḳuḳlanıp, balturup
topal: aḳsaḳ
toplama: amvrdşn
toplama ve çıkarma: cem‘
toplamak: evdi-, amvrdşn, irk-
toplanmak: aw, aw-, irkeş-
toplayıp düğümlemek: çıġ-
topluca: alḳuġun, işteş
topluluk: boḍun, güruh, cem‘, ḫayl
topuk: aşuḳ
topuz: çomaḳ
toynaklı bir yabani hayvan: adġıraḳ
toz ilaç: çurnı
töz: ed
tuhaf: aḍınsıġ
tutarsız: ala
tutku: az, hava
tutku duymak: azlan-
tutkulara bağlı: aḳıġlıġ
tutkulardan arınmış: aḳıġsız
tutkulu bağlılık: amranmaḳ
tutkulu öfke: hamiyet
tutkusuz: azsız
tutkuyla bağlanmak: amra-
tutmak: çaḫşapat, içger-
tutsak: bulun, esir
tutsak etmek: bulna-, berkit-, elikle-
tutulacak yol: barış
tutulmak: ilin-
tutumu: ‘adėt
tutunmak: ilin-
tutunulacak nesnesi olmayan: adḳanġuluḳsuz
tutuşmak: alış-
tuzağa düşmek: awla-
tuzak: destan
tükeninceye dek: alḳın-
tükenmek: alḳın-, arıl-
tükenmez: alḳınçsız
tüketici: alḳançıġ
tüketip bitirmek: alḳ-
tüketmek: alḳ-, aşa-
tümüyle: birdemleti, bütrü, büdürü, birtem
tür: adırt
türbe: barḳ
türlü türlü: adruḳ, adan, egruḳ
tüter: bürkirer

Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.