Derlem sözlüğü · ters sözlük

Ters sözlük

Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.

En çok karşılığı olan kavramlar

Bu Türkçe kavramlar, derlemde birden çok sözcükle karşılanıyor: eş ve yakın anlamlılar, dönemlere ya da eserlere göre değişen sözcükler.

“e” ile başlayan 222 Türkçe karşılık

ebedî: cavidane, bengü, abamuluġ
ebedîlik: cavidanelıḳ, ḫulud
ebedîlik günü: ḫulud
ebediyen: apamu
ecdat: ata, apa
ecel: ecel
eceli gelmeden: ecelsiz
edebiyatçı: ėdib
edep: edeb
edep yeri: ferc
edinmek: al-, anun-, alın-
edip: ėdib
ediz boyu: eḍiz
efendi: beg, erklig, ėge
efendilik: iḍilik
efrasiyab: efrasiyab
efsun: arvış
efsuncu: afsunçı
efsunlu: arvıslıġ
egemen: erklig
egemen koşul: erksin-
egemen olmak: erksin-, erklen-
egemenlik: erksinmek, erkliglik
egemenlik altına almak: egirt-
eğer: birök, eger, apaŋ
eğer jñānaprasthāna’ya dayanırsa: inyanaparasdan
eğilim: erig
eğilimli: aşaylıg
eğilmek: emit-, egil-, bükül-, eŋid-
eğip yere indirmek: ildür-
eğirmek: egir-, eŋir-
eğlence: erej, awınç, ėlinçü, badram
eğlence konusu: füsus
eğlenmeden: dirėngsiz
eğlenmek: awın-, dereŋ, ilinçüle-, ėlükle-
eğmek: eg-, eŋit-
eğri: egri, evrik
eğrilik: egrilik
eğrilmek: egril-
eğrilmiş iplik: egirik
ehil: ehl
ek-fiil: er-
ekilmiş ürün: ekin
ekin: ekin
eklenmek: asıl-
ekmek: etmek, ek-
ekottara: ėka’udar
ekottarāgama: ėka’udar
eksik: egsük, eksük, bıçuḳ
eksik bırakmak: egsüt-
eksikli: egsüklüg
eksiklik: egsük, ‘ayb, buŋ, irük, baça, irüklük
eksiksiz: bütün, büdürü, egsüksüz, baçasız, eksüksüz, irüksüz
eksilmek: eksü-, iril-, egsü-
eksiltilmek: eksütül-
eksiltmek: eksüt-, azud-, egsüd-, egsüt-
el: elig, adnaġu
el açıklığı: cud
el altındakiler: asraḳı
el ayası: aya
el koymak: basın-
el sıkışmak: eligleş-
el tutuşmak: alış-
el üstünde tutmak: aya
el yazısı: ḫat
elāpattra: ilaptri
elbette: bütünlükin, her-ayine, ayine
elçi: ėlçi
elde edilen şey: bulunç
elde etmek: bul-
elden çıkarmadan: idtür-
ele geçirmek: al-, aç-, bulna-, elikle-
ele geçmek: bulul-
eli açık: aḳı
eli olan: ėliglig
eli sıkı: baḫıl, çırġuy
elinde olmayan: erksiz
elinden bir şey gelmeyen: ‘aciz
elinden kaçıp kurtulmak: ‘aciz
ellerinizin sahip olduğu: elig
elli: ėliglig, elig
elteber: ėlteber
emanet: emanet
emaneti senden soracak: ayıt-
emek: iş, emgek
emek vermek: emge-
emel: ėmėl
emin: imin, emin
emir: buyruḳ, ferman, emr, emir
emmek: em-
emniyet: iminlik, aman
emretmek: fermanla-, buyur-
emrolunmak: fermanlan-
emzikli kadın: emüzgen
emzirmek: emüz-
en: eŋ, aŋ, en, ėn
en alt: astınraḳ
en aşağı sınıftan kişi: çantal
en azından: aŋmıntın
en başta: aşnu, aŋ’başlayu
en baştaki: aŋ’başlayu
en değerli şey: erdini
en düşkün: aşaġaraḳ
en ilk: aŋ’ilki
en iyisi: eḍgürek
en önce: ilki
en parlak altın: çambunat
en saf: çambunat
en son: aŋkėn
en sonra: aŋkėn
en sonunda: aḫır
engel: ada
engin: alḳıġ
enli: énlig
er: er
erdem: eḍgü, erdem, buyan, fazl, hünėr, fazilėt
erdemlerin biri: çaḫşapat
erdemli: buyanlıġ, edgülüg, erdemlig, hünėrlig
erdemli kişi: fazıl
erdemsiz: buyansız, erdemsiz
erguvan: erġuvan
erguvan rengi: erġuvan
erimek: erüş-
erişmek: bul-
eriştirmek: buldur-, ėrgür-
eritmek: ėrgür-
erk: erk, erkliglik
erkeç: erkeç
erkek: er, erkek
erkek deve: buġra
erkek keçi: erkeç
erkek ve dişi takımı: cüft
erkeklik: erlik
erken: erte
erler: eren
erlik: erlik
ermiş: arhant, arji, erji
ermiş rahibe: arġantanç
erzak: aşlıḳ
esef etmek: esirke-
esen: inç, esen, adasız, ênçgülüg, eseŋülüg, inçlig
esenleşmek: esenleş-
esenlik: inç, énç, esenlik, inçlik, iminlik, eseŋü, ėnçgü, inçkü
esenlik dileği: esenlik, eseŋü
esenlik içinde: adasız
esenlik içinde olma: esenlik
esenlikli: inçkülüg
eser: eser
eser adının parçası: ḫarday
esinti: esin
esir: bulun, esir
esirgemek: aya-, esirke-
esirgemeyen: esirgençsiz
esirgeyen: esir
esirgeyici: baġırsaḳ
eski: evvelḳı, aşnuḳı, eski
eski bez parçası: çöprek
eskiden: ilki
eskiler: evvelḳı
eskimek: eskir-
esmek: es-
esnemek: esne-
esrik: esrük
esrimek: esür-
esritmek: esürt-
eş: cüft, ėş, işi, ewlik, abınçu, ataşıḳ
eş olacak: eşilik
eş olarak vermek: cüftlendür-
eşek: eşek
eşik: işik
eşit: adırtsız, beraber, adruḳsuz
eşlik eden: birleki
eşsiz: aġlaḳ, bulunçsuz, eşsiz, anopami, atuli, bedi‘, ikintisiz
eşya: ed
et: et
et yiyen: adavaki
etek: etek
etken neden: erksin-
etkinlik: işle-
etlenmek: etlen-
etli: etlig
etmek: ėt-
etrafını sarmak: egre-
etsiz: etsiz
ev: ev, barḳ
ev bark: ev, barḳ
ev bark sahibi etmek: eble-
ev halkı: ‘ayal, beyt
ev sahibi: evçi, evinlig
ev sahibi olan: evlig
ev sahibi tüccar: bayaġut
ev’ sahibi: ewlik
eve: barḳlıġ
eve doğru: ebġarü
evet: ari
evini barkını: barḳın
evlat: ‘ayal
evlendirmek: baġla-, cüftlendür-, eble-
evlenmiş: ewlik
evli: ewlik, begli, evinlig, evlig
evren: ‘alem
ey: ay, ey, aya
ey tanrı: ḫudaya
ey tanrım: ilahi
ey yavrum: botu
eyerlemek: eḍerle-
eyersiz: eḍersiz
eylem: iş, ‘amel
eyüp peygamber: eyyub
eyvah: diriġa, auu
ezel: ezel
ezelî: ilkisiz, başlaġsız
ezelî takdir: ezel
ezgenti kadız: ezgenti
ezilmek: basıḳ-, basın-
eziyet: cefa, cėvr, azar, eza
eziyet eden: cefaçı, cefalıġ, emgetgüçi
eziyet etmek: cefa, emget-, emged-, irintür-, azarla-
eziyet etmeyen: emget-, cefasız
eziyet görmek: emgetil-
ezmek: basıt-
ezrua: ezrua

Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.